Wiadomości

Borelioza – jak bardzo groźne są kleszcze?

2013-06-11

Borelioza to schorzenie spowodowane przez bakterię Borrelia burgdorferi. Choroba przenoszona jest przez kleszcze, dlatego zachorowania odnotowuje się głównie na wiosnę oraz w lecie, kiedy kleszcze żerują w lasach i na łąkach. Zakażenie krętkiem trwające tygodnie, miesiące czy nawet lata może prowadzić do chorób serca, zanikowego zapalenia skóry, zaburzeń neurologicznych, a także zmian zapalnych i zwyrodnieniowych w obrębie dużych stawów.

Nazwa choroby – borelioza z Lyme, pochodzi od miasta Old Lyme (USA), gdzie po raz pierwszy opisano przypadek zachorowania. Choroba ta może występować u osób w każdym wieku, ale 30-50% wszystkich przypadków odnotowuje się u dzieci i młodzieży.

W przebiegu boreliozy z Lyme można na ogół zaobserwować dwa etapy choroby różniące się objawami z okresami ich zaostrzeń i remisji. W pierwszym etapie choroby głównym objawem jest zaczerwienienie (plamka lub guzek) pojawiające się w miejscu ugryzienia przez kleszcza, które powiększa się („wędruje”) – jest to tzw. rumień wędrujący. Rumień występuje zwykle na kilka dni do miesiąca po ukąszeniu kleszcza. Zaczerwienienie rozwija się i przyjmuje formę pierścienia (jasnoczerwony pierścień otaczający ukąszenie nosi miano „bawolego oka”). Rumień różni się pod względem wielkości – może być mały, o średnicy monety, albo obejmować duży obszar ciała, np. całe plecy (średnica nawet do 50 cm). Zmiana nie jest bolesna ani swędząca, możliwe jest odczuwanie ciepła w miejscu zaczerwienienia. Niestety około połowa wszystkich osób zakażonych nie obserwuje u siebie zmiany skórnej, co sprawia trudności w zdiagnozowaniu choroby.

Zobacz też: Jak dokładnie przebiega zarażenie boreliozą?

We wczesnym etapie choroby pojawiają się także objawy niespecyficzne, grypopodobne, tj.: gorączka, dreszcze, ból głowy, bóle stawów, ścięgien i mięśni, uczucie zmęczenia i rozbicia, sztywność karku, czasem zapalenie spojówek. Na tym etapie u niektórych osób mogą się także rozwinąć zaburzenia neurologiczne, takie jak senność (ospałość), utrata pamięci, zmiany nastroju i niemożność skupienia uwagi.

W przypadku braku leczenia może dojść do rozwoju drugiego etapu choroby, który pojawia się w ciągu kolejnych tygodni. W obrębie gatunku Borellia burgdorfeli występuje kilka odmian genetycznych (tzw. genogatunków, gentypów), które różnią się nie tylko pod względem genetycznym, ale także pod względem lokalizacji i namnażania w tkankach i narządach.
Choroba może przyjąć różne formy w zależności od zaatakowanego układu:

  • neuroborelioza (układ nerwowy),
  • borelioza stawów (układ ruchu),
  • borelioza układu krążenia, borelioza skórna.

Przy czym jeden kleszcz może być nosicielem różnych genogatunków bakterii i u jednego pacjenta rozwijać się może równocześnie kilka typów boreliozy.

Zobacz też: Kleszcze - jak się chronić?

  • układ nerwowy – charakterystyczne objawy to limfocytarne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, porażenie nerwów na ogół jednostronne (szczególnie nerwu twarzowego), zapalenie korzeniowo-nerwowe, objawiające się jako tzw. bóle korzonków;
  • układ ruchu – dotyczą bólów i nawracających zapaleń stawów. Pojawiają się także obrzęki związane z zapaleniem błony maziowej;
  • układ krążenia – objawy występują u około 5-8 procent pacjentów; są to zawroty głowy, duszność i nieregularny rytm serca, może dojść do rozwoju zapalenia osierdzia i mięśnia sercowego;
  • postać skórna – występującej u około 1% chorych, głównie u dzieci, objawia się ograniczonymi nacieczeniami skóry (chłoniak limfocytowy skóry, łac. lymphocytoma). Jest to niebolesny, czerwononiebieski guzek umiejscowiony na ogół na małżowinie usznej, brodawce sutkowej lub mosznie.

Czytaj także: Babeszjoza - groźna nie tylko dla zwierząt

Objawy drugiej fazy choroby zwykle całkowicie ustępują po kilu tygodniach lub miesiącach, ale nieleczona choroba prowadzi do dalszych zmian i nieodwracalnych uszkodzeń w organizmie. Przewlekła borelioza trwająca miesiące czy lata może prowadzić do uszkodzeń nerwów i trwałych porażeń, zaburzeń psychicznych, zespołu chronicznego zmęczenia. Rozwój przewlekłej formy zapalenia stawów może prowadzić do obrzęków (przewlekłe zapalenie błony maziowej), które dotyczą zwykle dużych stawów: kolan, ramion, rzadziej łokci, kostek i nadgarstków czy stawów biodrowych. Stają się one obrzmiałe i bolesne, a długotrwały stan zapalny prowadzi do ciężkiego uszkodzeniem chrząstki i kości, przerostu błony maziowej i zwłóknienia tkanek.

Zobacz też: Borelioza – liczba chorych wzrasta.

Objawami przewlekłej postaci skórnej jest tak zwane zanikowe zapalenie skóry. Zmiany w postaci obrzęków i przebarwień skóry (czerwone lub niebiesko-czerwone) pojawiają się na kończynach. Dochodzi do zmian zanikowych, owrzodzeń, przeczulicy, chory może odczuwać ból i świąd. Uszkodzenie często obejmuje także mięśnie i nerwy położone w głębszych warstwach pod zmianą skórną.