Odleżyny to rany pojawiające się na skórze wskutek długotrwałego ucisku lub tarcia. Występują głównie u osób przewlekle chorych, unieruchomionych w łóżku lub na wózku inwalidzkim.

Co to są odleżyny

Odleżyny powstają na skutek długotrwałego leżenia w niezmienionej pozycji, w wyniku którego następuje niedotlenienie tkanek, a następnie ich martwica. U przewlekle chorych osób, które nie wstają z łóżka, odleżyny powstają głównie w okolicy kości krzyżowej, kości ogonowej, pośladków, na piętach lub biodrach, a w stanach ciężkich nawet na ramionach, kostkach i kolanach. Zwykle powstają u osób starszych, częściej u kobiet niż mężczyzn. Powstawaniu odleżyn sprzyjają też niektóre choroby, np. cukrzyca, miażdżyca oraz otyłość.

Zapobieganie odleżynom

Leczenie odleżyn jest trudne i długotrwałe, dlatego najlepiej nie dopuszczać do ich powstawania. Aby skutecznie zapobiegać powstawaniu odleżyn, należy:

  • zmieniać pozycję chorego co 2 godziny
  • unikać pozostawiania na pościeli okruszków
  • unikać długotrwałego kontaktu skóry z mokrą bielizną
  • natłuszczać i nawilżać skórę chorego balsamem lub oliwką
  • używać pościeli i bielizny wykonanych z miękkiej tkaniny, bez szwów, zakładek i guzików
  • 1-2 razy dziennie przemywać spirytusem kamforowym plecy i krzyż
  • kilka razy dziennie odwracać chorego, delikatnie przecierać skórę czystym ręcznikiem frotte
  • używać materaca wibroakustycznego lub poduszek antyodleżynowych
  • używać pod kończyny wykonanych z futerka lub gąbki klinów i podpórek

Objawy i leczenie odleżyn

Leczenie odleżyn zależy od stadium ich zaawansowania:

  • Stadium l: Rumień, który nie blednie, jest ciepły i bolesny w dotyku.

W stadium I, gdzie skóra nie jest uszkodzona, miejsca zmienione chorobowo należy smarować preparatami nawilżającymi i przeciwzapalnymi. Można zakładać opatrunki okluzyjne. Należy pamiętać o bezwzględnym utrzymywaniu zaczerwienionego miejsca w czystości. Co kilka godzin należy sprawdzać czy zmiany się powiększają.

  • Stadium II: Sączące się zmiany skórne takie jak nadżerki, pęcherze, zmienna temperatura skóry, miejscowy obrzęk.

W stadium II należy przemywać zmiany skórne roztworem soli fizjologicznej i wody utlenionej, a następnie przykładać maści z antybiotykami. Można stosować opatrunki okluzyjne. Dobrze jest oklepywać lub masować zdrową skórę wokół odleżyny, aby poprawić ukrwienie.

  • Stadium III: Sączące się wrzody obejmujące tkanki podskórne.

W stadium III, gdzie zmiany odleżynowe objęły głębsze tkanki, pielęgnację rany należy zaczynać od przemywania chorego miejsca roztworem soli fizjologicznej i wody utlenionej. Następnie delikatnie usunąć martwe tkanki i wydzielinę jałowym, suchym gazikiem. Na zdrową skórę wokół odleżyny dobrze jest założyć folię ochronną. Jeśli pojawia się dużo wydzieliny, zaleca się stosowanie opatrunków absorpcyjnych, które trzeba zmieniać raz dziennie. Wskazane jest też wykonanie posiewu bakteriologicznego wydzieliny.

  • Stadium IV: Owrzodzenie powiększa się, sięgając do mięśni lub kości.
  • Stadium V: Martwica zajmuje powięź i mięśnie, ale może obejmować też stawy i kości; powstałe ubytki mogą łączyć się ze sobą; w ranie znajdują się czarnobrazowe masy rozpadających się tkanek.

W stadium IV i V, kiedy doszło już do odsłonięcia mięśni czy kości, pielęgnacja nie różni się właściwie od tej, której wymaga stadium III. Najczęściej wówczas niezbędna jest jednak interwencja chirurgiczna w celu przeszczepienia zdrowych płatów skórno-mięśniowych. Niekiedy alternatywnym działaniem może być oczyszczenie za pomocą preparatów enzymatycznych (takich np. jak streptokinaza) stosowanych w maści lub żelu lub przez nasączanie nimi np. opatrunków alginianowych. Skuteczny może być także opatrunek hydrokoloidowy, który dzięki wysokiemu uwodnieniu powoduje nasączenie i łatwiejsze oddzielenie strupa martwiczego.
 

Dieta w leczeniu odleżyn

Ważnym elementem w leczeniu odleżyn jest odpowiednia dieta. Powinna być lekkostrawna, ale też bogata w białka i witaminy. Należy przede wszystkim dostarczyć organizmowi składniki ułatwiające gojenie się ran. Najbardziej potrzebne będzie w tym przypadku białko, które chory powinien przyjmować w zwiększonej ilości o ok. 2 g na kilogram masy ciała. Najlepszym źródłem białka są chude mięsa, ryby i białka. Ważne są też witaminy A, C i E oraz cynk i krzem, które wzmagają regenerację tkanek. Istotnym składnikiem diety jest też błonnik, który przyspiesza usuwanie toksyn z organizmu i reguluje pracę jelit. Ponieważ osoby leżące często mają problemy z zaparciami, błonnik ułatwia wypróżnianie się. Najlepszym źródłem błonnika są warzywa liściaste, owoce, otręby pszenne i zboża. Należy unikać ostrych przypraw, dań tłuszczach, szczególnie tych bogatych w tłuszcz zwierzęcy.

Posiłki powinny być mniejsze, ale spożywane 4-5 razy dziennie.
Ponieważ leczenie odleżyn jest bolesne, długotrwałe i kosztowne, należy zrobić wszystko, aby do nich nie dopuścić. Nieleczone odleżyny mogą doprowadzić do zakażenia kości i sepsy.


Masz pytania? Podyskutuj na forum

Komentarze [4]

Zaloguj się, by dodać komentarz lub komentuj anonimowo:
Twój nick:
u mojej mamy pojawiły się odleżyny,ale żadne zalecenia nie pomagają, czy są jeszcze jakieś dobre sposoby łagodzenia tych dolegliwości?
2012.03.23 12:26 Odpowiedz Zgłoś naruszenie
Wiadomość została usunięta przez moderatora.
2013.04.15 00:10
Odpowiednie środki medyczne pomagają w walce z odleżynami, ale niezbędne jest także stosowanie materaca przeciwodleżynowego oraz oklepywanie chorego. Troska i opieka pomagają pokonać odleżyny. Ważne jest, aby nie dopuścić do ich powstania. Niedawno znalazłam na blogu Orotopedyczny24.pl znalazłam porównanie materacy i to zdecydowanie pomogło mi podjąć dezycję o zakupie materaca dla wujka.
2013.04.25 11:57 Odpowiedz Zgłoś naruszenie
Ja jakiś czas temu czytając o różnych materacach do zapobiegania odleżyn natknęłam się na materac Biosynchron, który w swoim opisie ma za zadanie nie tylko zapobiegać ale i leczyć już powstałe odleżyny. Zaciekawiło mnie to ponieważ wszystkie dostępne materace, czy krążki czy inne przyrządy tylko zapobiegają, a jak już odleżyna powstanie no to każdy wie jak trudno ją zwalczyć. Badania kliniczne, którymi się podpierają są bardzo ciekawe, ale chciałabym się zapytać czy ktoś może stosował już to urządzenie do leczenie odleżyn i ma jakieś doświadczenie? Wejdzie na ich stronę i sami zobaczcie http://www.biosynchron.eu/pl/wyniki-badan/program-przeciwodlezywnowy.html
2013.10.22 14:07 Odpowiedz Zgłoś naruszenie
Odleżyny są jednym z pierwszych i najbardziej kłopotliwych powikłań wynikających z dłuższego pozostawania w bezruchu. W przypadku osób starszych lub niepełnosprawnych pozostających w łóżku, odleżyny mogą powodować znaczne problemy. Sudocrem w tym wypadku działa naprawdę skutecznie, pomaga uniknąć odleżyn a także goi już te powstałe.
2014.06.21 10:41 Odpowiedz Zgłoś naruszenie

Zobacz także

Dieta rozdzielna

Dieta rozdzielna

Dieta rozdzielna nie tylko pozwala na zrzucenie kilogramów, ale też poprawia zdrowie. Przekona...

» Więcej
Glikogenozy – choroby spichrzeniowe glikogenu

Glikogenozy – choroby spichrzeniowe glikogenu

Hipoglikemia to inaczej niedocukrzenie. Stan glukozy spada poniżej normy...

» Więcej
10 przykazań w profilaktyce chorób serca

10 przykazań w profilaktyce chorób serca

Od kilku lat we wrześniu obchodzimy światowy dzień serca - dzień, którego celem jest przypominanie ...

» Więcej

Wirtualny diagnosta

Sprawdź, co Ci dolega
z naszym wirtualnym diagnostą

Newsletter

Chcesz być na bieżąco?

Polecane

Anatomia człowieka

Odkryj tajemnice
ludzkiego ciała

Mapa placówek

Sprawdź najbliższe apteki,
przychodnie, szpitale ...

© Pharma Partner 2012. Wszelkie prawa zastrzeżone

X

Logowanie:

login:

hasło: