Wstrząs to stan bezpośredniego zagrożenia życia. Aby uratować komuś życie liczy się każda minuta!

WSTRZĄS
– stan kliniczny, w którym na skutek dysproporcji między zapotrzebowaniem a dowozem odpowiedniej ilości tlenu do komórek organizmu dochodzi do upośledzenia funkcji i niewydolności ważnych dla życia narządów.

- zespół objawów chorobowych spowodowanych hipoperfuzją tkanek, niedostateczną podażą tlenu do komórek. We wczesnym okresie może nie być związany z hipotensją. Ważna jest wielkość spadku ciśnienia. Hipotensja należy do obrazu zaawansowanego wstrząsu. Jeżeli pacjent poddany jest intensywnemu leczeniu, zaburzeniu metaboliczne komórek może być odwracalne. Jeżeli wstrząs się przedłuża, dochodzi do śmierci komórek, uszkodzenia narządów lub śmierci pacjenta.

RODZAJE WSTRZĄSU
• Hipowolemiczny
• Septyczny
• Kardiogenny

Inne rodzaje wstrząsu mają znaczenie jedynie historyczne. Patofizjologiczne należą do jednej z wyżej wymienionych grup, lub nie spełniają definicji wstrząsu jako takiego. Oto one:

Wstrząs normowolemiczny
– spadek ciśnienia krwi nie jest spowodowany jej fizyczną utratą.

Wstrząs toksyczny
– spowodowany kontaktem z substancją czynną wywołującą nagły spadek cisnienia.

Wstrząs anafilaktyczny
– jego przyczyną jest anafilaksja, czyli nagły wyrzut histaminy spowodowany kontaktem z alergenem. Najbardziej znanymi przypadkami tego rodzaju wstrząsu jest reakcja na jad pszczeli. Osoby zagrożone anafilaksją powinny zawsze nosić przy sobie adrenalinę, gdyż w przypadku braku szybkiej pomocy wstrząs anafilaktyczny prowadzi do śmierci.

Wstrząs hemolityczny
– jest skutkiem przetoczenia niezgodnej grupowo krwi.

Wstrząs pourazowy
– może wystąpić po urazach głowy lub innych miejsc wstrząsorodnych.

Wstrząs neurogenny
– najrzadsza forma wstrząsu – powoduje ją nagła dysfunkcja rdzenia kręgowego i następczy zanik nerwowej regulacji autonomicznej. Brak kontroli nerwowej nad ciśnieniem krwi powoduje rozkurcz naczyń i niedokrwienie.

Wstrząs endokrynologiczny
– choroba Addisona, przełom tarczycowy

Wstrząs z niedotlenienia
– hypoxia, anomia
OBJAWY ZAAWANSOWANEGO WSTRZĄSU
• Zaburzenia hemodynamiczne
• Zaburzenia metaboliczne
• Zaburzenia czynności poszczególnych układów lub narządów

ZABURZENIA HEMODYNAMICZNE
• Makrokrążenie
-hipotensja
-spadek objętości wyrzutowej serca
• Mikrokrążenie
-skurcz tętniczek narządów posiadających receptory α (skóra, mięsnie, wątroba, nerki, naczynia trzewne)

SKUTKI ZABURZEŃ HEMODYNAMICZNYCH
- centralizacja krążenia krwi
- niedokrwienie narządów
• Zwolnienie przepływu krwi
• Aktywacja krzepnięcia wewnątrznaczyniowego (DIC) i koagulopatii ze zużycia z wtórną hiperfibrynolizą
• Aktywacja katabolizmu komórkowego (kwasica mleczanowa, ucieczka potasu, fosforanów i enzymów cytoplazmatycznych- LDH, CPK, AspAT, ALAT do przestrzeni pozakomórkowych, upośledzenie syntezy związków bogato energetycznych (ATP)
• Zmiana funkcji para- i autokrynnej śródbłonka naczyniowego
• Niedostateczne oczyszczanie tkanek z produktów końcowej przemiany materii
• Aktywacja układu adrenergicznego i osi przysadkowo-nadnerczowej

NASTĘPSTWA NIEDOKRWIENIA NARZĄDÓW
• Mózg – upośledzenie sprawności umysłowej i zaburzenia świadomości
• Nerki – ostra niezapalna niewydolność nerek
• Płuca – ARDS
• Jelita – wzrost przepuszczalności nabłonka jelitowego
• Wątroba –upośledzenie procesów detoksykacyjnych, cyklu mocznikowego, syntezy białek
ETAPY WSTRZĄSU
• WYRÓWNANY – utrata 20% objętości krwi
• CENTRALIZACJA
• ZMIANY METABOLICZNE
• FAZA NIEODWRACALNA

Spotykane w starszych źródłach etapy wstrząsu mają swoje odzwierciedlenie jedynie w klasycznym wstrząsie hipowolemicznym. W innych przypadkach ze względu na różną patofizjologię część objawów może być nieobecna, lub przeciwnie, występować tylko w określonym rodzaju wstrząsu.
Początkiem każdego zespołu wstrząsowego, niezależnie od pochodzenia, jest spadek ciśnienia krwi, a więc także ukrwienia narządów. Reakcję organizmu na utrzymujące się niedotlenie tkanek można podzielić zależnie od stopnia zaawansowania wstrząsu na 4 etapy. Wyrównany – utrata 20% objętości krwi. Organizm uruchamia mechanizmy kompensujące hipotensję. Gdy baroreceptory w ścianach tętnic rejestrują spadek ciśnienia, następuje wyrzut adrenaliny i noradrenaliny z następczym skurczem naczyń krwionośnych i przyśpieszenia rytmu serca. Występuje euforia i podwyższenie progu bólowego.

Centalizacja
– krążenie przesuwa się w stronę narządów chronionych (serce, płuca, mózg) kosztem ukrwienia skóry, przewodu pokarmowego i mięśni. Występuje bladość powłok, oziębienie i poty.

Zmiany metaboliczne
– jest to faza zagrażająca życiu. W wyniku ciągłego niedoboru tlenu mitochondria nie syntetyzują ATP, pojawia się dysfunkcje łańcucha oddechowego, w wyniku czego rośnie liczba uwalnianych wolnych rodników, które uszkadzają błonę komórkową i inne organella. Komórki niedotlenione przechodzą metabolizm beztlenowy, którego produktem jest kwas mlekowy powodujący kwasicę metaboliczną. Wskutek zastoju krążenia (wazomocja) nasilają się procesy agregacji.

Faza nieodwracalna
– występuje krytyczne obniżenie ciśnienia tętniczego, agregacja erytrocytów (w postaci rulonów), agregacja płytek krwi i wykrzepianie wewnątrznaczyniowe. Występują płuca i nerki wstrząsowe (skąpomocz lub bezmocz, obrzęk płuc).
OBRAZ KLINICZNY WSTRZĄSU ZALEŻY OD:
• Przyczyny
• Czasu trwania
• Aktywności mechanizmów wyrównawczych

Objawy wstrząsu:
• Krążeniowe
-hipotensja
-zmniejszenie amplitudy tętna
-tachykardia (rzadko bradykardia)
-zapadnięcie żył
• Psychiczne
-stany lękowe
-pobudzenie psychomotoryczne
-upośledzenie sprawności umysłowej
-zaburzenia świadomości
• Płucne
-płytki i przyśpieszony oddech
-sinica
• Nerkowe
-skąpomocz
-bezmocz
• Skórne
-bladość powłok
-zimna i wilgotna skóra/ we wstrząsie septycznym sucha i dobrze ucieplona
• Pokarmowe
-wzdęcia
-nudności
-biegunki

Niezależnie od wymienionych objawów, wspólnych dla większości postaci etiologicznych wstrząsu, w obrazie klinicznym mogą dominować symptomy choroby podstawowej.
ROZPOZNANIE
• W wywiadzie
-utrata płynów
-krwotoki
-infekcje
-nadwrażliwość na leki
• W badaniu przedmiotowym zaburzenia czynności
-układu sercowo-naczyniowego
-OUN
-płuc
-nerek
-przewodu pokarmowego
-objawy skazy krwotocznej

BADANIA DODATKOWE
• Morfologia krwi
- w pierwszej fazie wstrząsu krwotocznego może być prawidłowa
• Równowaga kwasowo-zasadowa
-cechy kwasicy nieodddechowej, mleczanowej (obniżenie pH, obniżenie stężenia HCO3, wzrost luki anionowej
• Elektrolity
-hiperkaliemia
-hiperfosfatemia
-hiponatremia
• Obniżenie pO2 i podwyższenie pCO2
• Wzrost aktywności LDH, CPK, aminotranferaz
LECZENIE
1. Usunięcie lub zwalczanie przyczyny wywołującej
2. Przywracanie adekwatnej objętości krwi krążącej
3. Zwalczanie zaburzeń oddechowych
4. Zwalczanie kwasicy
5. Zapobieganie powikłaniom
• Ostrej niewydolności nerek
• ARDS
• DIC
• Powstawaniu „wątroby wstrząsowej” (ogniskowa lub rozlana martwica)
6. Zapewnić drożność dróg oddechowych i prawidłową wentylację płuc
• Tlenoterapia bierna
• Intubacja
7. Kaniulacja dużych naczyń
• Pobranie próbki krwi do badania
• Wlew dożylny roztworu koloidowego (dekstran 40 000) podać 10ml/kg mc lub 0.9% NaCl 15-20ml/kg mc w ciągu 20-30 min do uzyskania OCŻ do 12-13 cm H2O i ciś. skurczowego ˃90 mmHg, skład płynów uzależnić od jonogramu osocza
• Krew i preparaty krwiopochodne
8. Monitorowanie diurezy godzinowej
9. RTG klatki piersiowej
10. Monitorowanie:
• Ciśnienia tętniczego krwi
• Częstości oddychania
• Stanu świadomości
• OCŻ (ośrodkowe ciśnienie żylne)
• Parametry gazometryczne krwi
11. Korelacja kwasicy mleczanowej – NaHCO3
12. Dopamina – przy ciśnieniu skurczowym ˃ 90 mmHg
13. Przy pobudzeniu podać diazepam lub morfinę
14. Rozważyć
• Leczenie przeciwzakrzepowe
• Kortykosteroidy
• Antybiotykoterapię
Wstrząs hipowolemiczny
– spowodowany jest względnym lub bezwzględnym obniżeniem objętości krwi krążącej. Do tej grupy należą również wstrząs anafilaktyczny, spowodowany zależną od immunoglobuliny E reakcją alergiczną, i historycznie już wyróżniane wstrząsy neurogenny czy urazowy.

Przyczyny wstrząsu hipowolemicznego:
1. Masywne krwawienie
- urazy –uszkodzenie dużego naczynia
- krwotoki wewnętrzne –do przewodu pokarmowego, do jamy brzusznej, jamy opłucnej, przestrzeni pozaotrzewnej
2. Utrata płynu pozakomórkowego
- oparzenia
- ucieczka osocza do zmiażdżonych tkanek
3. Utrata wody i elektrolitów
- wymioty, biegunka
- moczówka prosta

Wstrząs hipowolemiczny
– obraz kliniczny zależy od stopnia zmniejszenia objętości krwi


Masz pytania? Podyskutuj na forum

Komentarze [0]

Zaloguj się, by dodać komentarz lub komentuj anonimowo:
Twój nick:

Zobacz także

Porównaj ceny leków,
znajdź tańsze zamienniki.

Wirtualny diagnosta

Sprawdź, co Ci dolega
z naszym wirtualnym diagnostą

Newsletter

Chcesz być na bieżąco?

Polecane

Anatomia człowieka

Odkryj tajemnice
ludzkiego ciała

Mapa placówek

Sprawdź najbliższe apteki,
przychodnie, szpitale ...

© Pharma Partner 2012. Wszelkie prawa zastrzeżone

X

Logowanie:

login:

hasło: