Lithium carbonicum GSK

Działanie

Mechanizm działania litu nie jest w pełni poznany. Przyjmuje się, że hamuje on transport sodu do wnętrza neuronu, zaburzając wywołane przez depolaryzację uwalnianie noradrenaliny i dopaminy (ale nie serotoniny) w o.u.n. Równocześnie lit hamuje w pewnym stopniu wychwyt zwrotny wymienionych katecholamin. U osób zdrowych lit nie wywiera działania psychotropowego. Węglan litu prawie całkowicie wchłania się z przewodu pokarmowego. Wchłanianie jest powolne i trwa ok. 8 h. Maksymalne stężenia osiągane są po 2-4 h. Nie wiąże się z białkami. Jest niemal w całości (ok. 95%) wydalany z moczem; niewielkie ilości 4-5% wydalane są z potem. T0,5 wynosi ok. 19 h, wykazuje jednak duże różnice osobnicze (13-33 h) i zależy od wieku pacjenta, stanu jego nerek i czasu leczenia litem. U osób w podeszłym wieku klirens nerkowy litu jest zmniejszony, a T0,5 wydłużony. Niedobór sodu (i wody) nasila wchłanianie zwrotne litu w kanalikach bliższych, wydłuża okres eliminacji, co prowadzi do zwiększenia stężeń leku we krwi. Działanie lecznicze występuje po 1-3 tyg. terapii.


Wskazania

Leczenie epizodu maniakalnego w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych. Zapobieganie nawrotom zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. Zmniejszanie nasilenia i częstotliwości kolejnych epizodów manii u chorych ze stanami maniakalnymi w wywiadzie. Zapobieganie występowaniu epizodów depresji w zaburzeniach depresyjnych nawracających.

Przeciwskazania

Nadwrażliwość na węglan litu lub pozostałe składniki preparatu. Ciężka niewydolność nerek. Świeżo przebyty zawał mięśnia sercowego. Organiczne uszkodzenia mózgu. Białaczka. Ciąża i okres karmienia piersią.

Środki ostrożności

Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 12 rż. Nie zaleca się stosowania leku (ze względu na zwiekszone ryzyko wystąpienia objawów toksycznych) u pacjentów z: ciężką niewydolnością nerek, chorobami sercowo-naczyniowymi, nieleczoną niedoczynnością tarczycy, niewyrównanym poziomem sodu w związku z odwodnieniem, chorobą Adisona, w przypadku zmniejszonej podaży soli w diecie. Szczególną ostrożność zachować u pacjentów z chorobą Parkinsona, zaburzeniami czynności węzła zatokowego i przewodnictwa zatokowo-komorowego, padaczką, łuszczycą, wrodzoną nużliwością mięśni, cukrzycą, schizofrenią. W przypadku biegunki, nadmiernego pocenia (np. w czasie infekcji) może być konieczne zmniejszenie dawki lub czasowe przerwanie terapii litem. Odnotowano zmiany histologiczne w nerkach (w tym nefropatię kanalikowo-miąższową) po przedłużonym leczeniu litem, mogące prowadzić do zaburzenia czynności nerek. Nie wiadomo, czy te zmiany są zawsze odwracalne po zaprzestaniu stosowania litu. Zaleca się okresowe monitorowanie funkcji nerek. Zachować ostrożność podczas stosowania u pacjentów leczonych litem terapii elektrowstrząsami (ECT) ze względu na zwiększone ryzyko neurologicznych działań niepożądanych (delirium, przedłużone napady, dezorientacja) - stosować elektrowstrząsy ostrożnie, a pacjenta należy ściśle monitorować. Zachować ostrożność u pacjentów stosujących lit z neuroleptykami ze względu na możliwość wystąpienia objawów złośliwego zespołu neuroleptycznego. U osób w podeszłym wieku może wystąpić większa wrażliwość na toksyczność litu na skutek upośledzenia funkcji nerek i wydalania. Leczenie litem należy natychmiast przerwać, jeśli wystąpią pierwsze objawy toksyczności, które obejmują: zaburzenia sercowo-naczyniowe (np. wydłużenie QT/QTc w badaniu ekg), zaburzenia żołądkowo jelitowe (np. biegunka, wymioty i odwodnienie), zaburzenia neurologiczne (np. ataksja, drżenie, hipertonia, mimowolne skurcze mięśniowe, hiperrefleksja, zaburzenia mowy, splątanie, senność i oczopląs). Pacjentów leczonych preparatem należy obserwować pod kątem występowania myśli i zachowań samobójczych (szczególnie na początku leczenia i po zmianie dawki leku); dotyczy to zwłaszcza tzw. "młodych dorosłych" oraz pacjentów z zachowaniami lub myślami samobójczymi w wywiadzie. U pacjentów, u których wystąpi pogorszenie stanu klinicznego (w tym wystąpią nowe objawy i (lub) pojawią się myśli lub zachowania samobójcze), należy rozważać zmianę postępowania terapeutycznego, w tym możliwość przerwania leczenia preparatem. Ze względu na zawartość laktozy, preparatu nie należy stosować u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Ciąża i laktacja

Lek jest przeciwwskazany w ciąży (działa teratogennie, stosowany w ciąży, zwłaszcza w I trymestrze, powoduje wady wrodzone u płodu, szczególnie w układzie sercowo-naczyniowym). Lit przenika do mleka matki - ze względu na możliwość wystąpienia objawów zatrucia u dziecka, w trakcie terapii karmienie piersią jest przeciwwskazane.

Działania niepożądane

W początkowym okresie leczenia stosunkowo często występują drżenia, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, wielomocz, wzmozone pragnienie, osłabienie siły mięśniowej, uczucie znużenia. Podczas kontynuowania leczenia objawy te stają się mniej nasilone. Wystąpienie i nasilenie działań niepożądanych zależą od wrażliwości pacjenta oraz stężenia leku we krwi. Częstość nieznana: leukocytoza, wole, niedoczynność tarczycy, nadczynność przytarczyc, hiperglikemia, hiperkalcemia, zwiększenie masy ciała, anoreksja, omamy, senność, zaburzenia pamięci, drgawki, drżenia mięśniowe (drobnofaliste i grubofaliste), ataksja, ruchy atetotyczne, zaburzenia przewodnictwa nerwowego, wzmożenie odruchów ścięgnistych, objawy pozapiramidowe, napady, niewyraźna mowa, zawroty głowy, oczopląs, osłupienie, śpiączka, guz rzekomy mózgu, bóle głowy, zaburzenia smaku, myasthenia gravis, zaburzenia widzenia, niewyraźne widzenie, arytmia, bradykardia, zaburzenia czynności węzła zatokowego, obrzęki obwodowe, zmiany EKG, niewydolność krążenia obwodowego, niedociśnienie, objaw Raynauda, nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, ślinotok, suchość błon śluzowych jamy ustnej, łysienie, trądzik, zapalenie grudek chłonnych mieszków włosowych, świąd, nasilenie łuszczycy, wysypka, owrzodzenia, nadmierne rogowacenie skóry, inne objawy nadwrażliwości skóry, bóle stawów, bóle mięśniowe, objawy cukrzycy nerkowo pochodnej, nietrzymanie moczu, po długotrwałym leczeniu litem zmiany histologiczne (w tym nefropatia kanalikowo-miąższowa) oraz zaburzenia czynności nerek, impotencja, zaburzenia seksualne, obrzęki.

Interakcje

Leki zwiększające stężenie litu we krwi: metronidazol, NLPZ, inhibitory ACE, antagoniści receptora angiotensyny II, leki moczopędne (zwłaszcza tiazydowe i amilorid). Leki zmniejszające stężenie litu we krwi: mocznik, ksantyny (np. aminofilina, kofeina, teofilina), związki alkalizujące (np. węglan sodu), inhibitory anhydrazy węglanowej. Leki stosowane z litem mogące nasilać objawy pozapiramidowe i powodować objawy neurotoksyczności (takie jak ataksja, drżenie, hipertonia, mimowolne skurcze mięśniowe, hiperrefleksja, zaburzenia mowy, splątanie, senność i oczopląs): neuroleptyki (chloropromazyna i inne pochodne fenotiazyny, haloperidol), karbamazepina, metyldopa, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) (objawy zespołu serotoninowego), leki z grupy antagonistów kanału wapniowego, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Lit może nasilać i wydłużać działanie leków zwiotczających mięśnie, niezależnie od ich mechanizmu działania, zarówno konkurencyjnych (np. pankuronium), jak i depolaryzujących (np. sukcynylocholina) oraz w rzadkich przypadkach wyzwala napady wrodzonej nużliwości mięśni. Nasila hamujące czynność tarczycy działanie dużych dawek jodu. Może hamować działanie pochodnych amfetaminy.

Dawkowanie

Doustnie. Ze względu na mały współczynnik terapeutyczny węglanu litu, indywidualną dawkę należy wyznaczyć na podstawie pomiaru stężenia litu we krwi (zmierzonego po 12 h od przyjęcia ostatniej dawki) i uzyskiwanej poprawy klinicznej. Dawka dobowa wynosi zazwyczaj 0,5-1,25 g w dawkach podzielonych. Leczenie należy rozpoczynać od małej dawki dobowej, stopniowo zwiększanej. W początkowym okresie terapii stężenie litu we krwi należy kontrolować co najmniej raz w tygodniu. Zalecane jest utrzymanie stężenia litu we krwi w zakresie 0,5-0,8 mmol/l. Po osiągnięciu wymaganego stężenia, kontrolę można przeprowadzać rzadziej, co miesiąc lub co 2 miesiące; podczas remisji co 2-3 miesiące. W ostrych stanach chorobowych (maniakalnych) stosuję się dawkę 1,5-2 g na dobę - stężenie litu we krwi powinno wynosić 0,6-1,2 mmol/l. Po ustąpieniu ostrej fazy dawkę należy natychmiast zmniejszyć. Dawka dobowa powinna być podzielona co najmniej na 3 części. W przypadku pominięcia jednej dawki nie należy podwajać następnej. Przy planowym odstawianiu leku zaleca się jego stopniowe odstawianie (przez okres przynajmniej 2 tygodni) z uwagi na możliwość nawrotu objawów, które były przyczyną leczenia.

Uwagi

Przed rozpoczęciem leczenia wskazana jest ocena czynności tarczycy, nerek, serca (zapis ekg), oznaczenie stężenia sodu i glukozy we krwi. W czasie leczenia należy zwrócić uwagę na odpowiednią ilość sodu i wody w diecie (lit hamuje wychwyt zwrotny sodu z kanalików nerkowych). Podczas leczenia litem stężenia glukozy, hormonu przytarczyc i wapnia we krwi mogą być zwiększone. Ponieważ lit może powodować zaburzenia o.u.n., np. senność, zawroty głowy lub omamy, nie należy wówczas prowadzić pojazdów i obsługiwać maszyn.

Pharmindex