Łożysko przodujące to stan, w którym łożysko zagnieździło się w dolnej części macicy i znajduje się (w całości lub częściowo) ponad ujściem wewnętrznym szyjki macicy, przykrywając je. Takie ułożenie łożyska powoduje komplikacje podczas ciąży i porodu (przede wszystkim krwawienie z dróg rodnych), które w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do zagrożenia zdrowia i życia ciężarnej i jej nienarodzonego dziecka. Łożysko przodujące występuje w 3 przypadkach na 1000 ciąż pojedynczych i 4 przypadkach na 1000 ciąż mnogich.

Zaburzenie to powinno być diagnozowane około 20-24. tygodnia ciąży – do tego bowiem czasu, na skutek znacznego wzrostu ciężarnej macicy, początkowo zbyt nisko położone łożysko może samoistnie odsunąć się od ujścia wewnętrznego szyjki macicy. Powoduje to automatyczne ustąpienie niebezpieczeństwa komplikacji i powikłań związanych z łożyskiem przodującym.

Łożysko to organ, który powstaje w kilka tygodni po zapłodnieniu i implantacji blastocysty z trofoblastu (jednego z typów komórek powstałych z zapłodnionej komórki jajowej) i błony śluzowej macicy (endometrium) kobiety ciężarnej. Jego funkcją jest dostarczenie zarodkowi odpowiedniej ilości składników odżywczych, odbieranie od niego zbędnych produktów przemiany materii, a także produkcja wielu hormonów, które odgrywają bardzo ważną rolę podczas ciąży, umożliwiając jej utrzymanie aż do porodu.

U człowieka łożysko ma owalny kształt, 20-25 cm średnicy i 2-2,5 cm grubości. Waży około 500 g. Z zarodkiem łączy je sznur pępowinowy, który zazwyczaj osiąga długość 55-60 cm. Łożysko składa się z kilkudziesięciu tzw. liścieni zbudowanych z licznych kosmków, w których znajdują się naczynia krwionośne. Kosmki wnikają w głąb śluzówki macicy (endometrium) kobiety ciężarnej umożliwiając wymianę substancji odżywczych pomiędzy krwią matki a rozwijającym się dzieckiem. Prawidłowo łożysko powinno zagnieździć się (zaimplantować) na jednej ze ścian macicy (najczęściej przedniej lub tylnej) w jej górnym biegunie.

Jak do tej pory nie poznano przyczyn, z powodu których dochodzi do implantacji łożyska w nieodpowiednim (zbyt nisko położonym) punkcie macicy.

W zależności od ułożenia względem ujścia wewnętrznego szyjki macicy (i stopnia jego przysłonięcia) wyróżnia się następujące podtypy łożyska przodującego:

  • łożysko przodujące całkowicie – łożysko całkowicie przykrywa ujście wewnętrzne szyjki macicy;
  • łożysko przodujące częściowo – łożysko częściowo przykrywa ujście wewnętrzne szyjki macicy;
  • łożysko przodujące brzeżnie – najniżej położona część łożyska dochodzi do brzegu ujścia wewnętrznego szyjki macicy;
  • łożysko przodujące bocznie – łożysko znajduje się nisko w macicy, jego brzeg znajduje się w niewielkiej odległości od wewnętrznego ujścia szyjki macicy.

Łożysko przodujące to zaburzenie, które może przebiegać całkowicie bezobjawowo. W niektórych jednak przypadkach wywołuje jeden lub więcej z poniższych objawów:

  • Krwawienie z dróg rodnych o niewielkim lub dużym nasileniu, zazwyczaj bezbolesne i o nagłym początku. Wypływająca krew jest zazwyczaj jasnoczerwona. Do krwawienia najczęściej dochodzi w trzecim trymestrze ciąży, ale może się ono pojawić także wcześniej. Czasami krwawienie może na zmianę ustępować i nawracać.
  • Bóle w dolnej części brzucha - mogą być one łagodne lub nasilone, promieniować do okolicy krzyżowej lub wzdłuż nóg.
  • Skurcze (najczęściej regularne) macicy, uczucie parcia w dolnej części brzucha i okolicach miednicy.

Wystąpienie któregoś z powyższych objawów jest bezwzględnym wskazaniem do pilnej konsultacji z lekarzem ginekologiem!

Łożysko przodujące to stan, który może być potencjalnie niebezpieczny zarówno dla matki, jak i jej nienarodzonego dziecka. W razie wystąpienia któregoś z objawów tego zaburzenia konieczna jest pilna wizyta u lekarza ginekologa!

Wizyta u lekarza ginekologa kobiety ciężarnej powinna mieć następujący przebieg:

Podczas pierwszej wizyty lekarz zbiera wywiad, tzn. zapyta o dotychczasowy stan zdrowia pacjentki, przebyte przez nią choroby, hospitalizacje, zabiegi operacyjne. Powinien również zapytać o ogólne samopoczucie, występowanie problemów ze snem, apetytem, wypróżnianiem się. Padną również pytania o uczulenia (w tym także na leki) i o stosowane używki (papierosy, alkohol, substancje psychoaktywne, czyli np. narkotyki) Lekarz zapyta również o choroby, które występowały w najbliższej rodzinie (u rodziców, dziadków, rodzeństwa). W wywiadzie pojawią się również pytania dotyczące objawów obecnych dolegliwości, a także o czas ich trwania, stopień nasilenia.

Lekarz ginekolog dodatkowo skupi się na wywiadzie ginekologicznym, w którym spyta o: wiek, w którym wystąpiła pierwsza miesiączka, regularność i długość cykli miesięcznych, obfitość i czas trwania krwawienia miesięcznego, występowanie krwawień i plamień między miesiączkami, obecność skrzepów w krwi miesiączkowej, zespół napięcia przedmiesiączkowego i datę pojawienia się ostatniej miesiączki. Dodatkowo zapyta o przebyte ciąże (w tym także te zakończone poronieniem), ich czas trwania, sposób rozwiązania (naturalny, cięcie cesarskie), występujące powikłania. Padną również pytania dotyczące przebytych zabiegów ginekologicznych, aktywności seksualnej i chorób przenoszonych drogą płciową.

Podczas kolejnych wizyt u tego samego lekarza nie jest już konieczne ponowne zbieranie wywiadu – lekarz zapyta tylko, czy coś zmieniło się od czasu ostatniej wizyty i przystąpi do dalszej części badania, czyli tzw. badania ogólnego. Jego wygląd różni się istotnie w zależności od wieku i ogólnego stanu zdrowia pacjentki. Do niezbędnego minimum badania należy: dokładne obejrzenie ciała pacjenta, zbadanie dotykiem głowy, szyi, brzucha, pachwin i kończyn.

Kolejnym etapem badania powinno być badanie gruczołów sutkowych (piersi). Polega ono na oglądnięciu i badaniu dotykiem piersi i ich okolic w różnych pozycjach ciała przyjmowanych przez pacjentkę. Podczas badania lekarz poszukuje zaczerwienienia, zsinienia, owrzodzeń czy innych uszkodzeń skóry pokrywającej piersi. Następnie poszukuje guzków, zgrubień lub stwardnień wewnątrz gruczołu piersiowego, mogących świadczyć o toczącym się tam procesie nowotworowym. Badanie dotykiem pachy umożliwia wykluczenie powiększenia węzłów chłonnych (które następuje m.in. w przypadku zaplenia piersi lub rozwoju w nich zmian nowotworowych). Lekarz uciśnie też brodawki sutkowe – sprawdzi w ten sposób, czy nie pojawia się wyciek, który (poza okresem ciąży i laktacji) świadczyć może o schorzeniu rozwijającym się w gruczołach piersiowych (np. zapalenie, zmiany nowotworowe).

Końcowym elementem badania powinno być badanie ultrasonograficzne (USG). Badanie to odbywa się za pomocą sondy, którą wprowadza się przez pochwowo lub przez odbytniczo – umożliwia ona pokazanie na ekranie aparatu wyglądu narządów rodnych wewnętrznych. W bardziej zaawansowanej ciąży sondę przykłada się do skóry brzucha ciężarnej (badanie USG przez powłoki brzuszne) – w ten sposób można lepiej uwidocznić poszczególne części ciała rozwijającego się dziecka oraz łożysko i błony płodowe, co umożliwia ocenę, czy przebieg ciąży jest prawidłowy.

Jeżeli zdiagnozowano wystąpienie łożyska przodującego (zwłaszcza całkowicie lub częściowo), zarówno podczas ciąży, jak i porodu unika się przeprowadzania badania ginekologicznego. W rzadkich przypadkach, gdy podejrzewa się współwystępowanie innej choroby, badanie takie może zostać przeprowadzone przez doświadczonego położnika w bezpośredniej bliskości sali operacyjnej (na wypadek wystąpienia ciężkiego krwotoku).

Podczas każdej wizyty ciężarnej u ginekologa, lekarz powinien zmierzyć jej ciśnienie tętnicze krwi i przeprowadzić pomiar masy ciała. Dodatkowo podczas niektórych wizyt konieczne jest wykonanie szeregu obowiązkowych badań diagnostycznych (m.in. badanie ogólne krwi, moczu, ocena markerów zakażenia niektórymi chorobami - np. kiłą, różyczką, toksoplazmozą, wirusowym zapaleniem wątroby typu C, oznaczenie poziomu niektórych hormonów i cukru we krwi).

Odkryto szereg czynników zwiększających ryzyko powstania łożyska przodującego:

  • wielorództwo (5 lub więcej ciąż);
  • wystąpienie łożyska przodującego podczas jednej z poprzednich ciąż;
  • wiek ciężarnej poniżej 20 i powyżej 35 lat;
  • przebyte operacje ginekologiczne na macicy (m.in. łyżeczkowanie jamy macicy, usuwanie mięśniaków, cięcie cesarskie, aborcja);
  • ciąża mnoga;
  • palenie podczas ciąży;
  • używanie kokainy podczas ciąży.

Należy jednak pamiętać, że łożysko przodujące może pojawić się także u kobiety, u której nie występował żaden z powyższych czynników ryzyka! Biorąc pod uwagę powyższe, nie istnieje 100% skuteczny sposób zapobieżenia wystąpieniu łożyska przodującego podczas ciąży.

Łożysko przodujące wykrywa się za pomocą badania ultrasonograficznego (USG). Obecnie zaleca się, aby podczas rutynowego badania USG przez powłoki brzuszne przeprowadzanego pomiędzy 21. a 26. tygodniem ciąży przeprowadzający je lekarz zwracał szczególną uwagę na położenie łożyska, aby wykluczyć lub potwierdzić jego niskie położenie.

Przezpochwowe badanie USG przeprowadza się u wszystkich pacjentek, u których w badaniu przez powłoki brzuszne stwierdzono łożysko znajdujące się w bezpośredniej bliskości ujścia wewnętrznego szyjki macicy.

Dalsze postępowanie powinno być następujące:

  • w razie podejrzenia bezobjawowego łożyska przodującego brzeżnie lub bocznie, badanie kontrolne odracza się do 36. tygodnia ciąży;
  • w razie podejrzenia łożyska przodującego centralnie, w 32. tygodniu ciąży wykonuje się przezpochwowe badanie USG w celu ustalenia sposobu postępowania w III trymestrze ciąży;
  • pacjentki, które krwawią hospitalizuje się, a następnie podejmuje się decyzję co do sposobu leczenia w zależności od ich stanu zdrowia.

Istnieją dwie metody leczenia łożyska przodującego: zachowawcze i operacyjne.

Leczenie zachowawcze stosuje się, gdy dziecko jest niedojrzałe i niezdolne do życia poza ciałem matki oraz zdrowie lub życie matki nie jest bezpośrednio zagrożone. Leczenie zachowawcze obejmuje stosowanie środków tokolitycznych (zmniejszających czynność skurczową macicy), podawanie glikokortykosteroidów (przyspieszających dojrzewanie płuc dziecka), unikanie ewentualnych urazów (np. podczas przezpochwowego badania ginekologicznego) oraz zalecenie wypoczynku i leżenia w łóżku.

Leczenie operacyjne stosuje się, gdy dziecko jest dojrzałe i gotowe do życia poza ciałem matki lub zdrowie lub Zycie matki jest bezpośrednio zagrożone. Leczenie operacyjne polega na zakończeniu ciąży za pomocą cięcia cesarskiego.

Zapamiętaj! Łożysko przodujące to stan, w którym w każdej chwili mogą pojawić się krwotoki z dróg rodnych, które nieleczone mogą zagrozić życiu lub zdrowiu matki i jej nienarodzonego dziecka.

Zdiagnozowane bezobjawowe łożysko przodujące nie jest wskazaniem do hospitalizacji. Jednakże kobieta z tą przypadłością, musi przestrzegać kilku zasad:

  • jeżeli pojawi się krwawienie z dróg rodnych (nawet niewielkie), natychmiast udać się do najbliższego szpitala ginekologiczno-położniczego!
  • unikać dużego wysiłku i obciążeń (np. podnoszenia ciężkich przedmiotów);
  • unikać stosowania tamponów;
  • zasięgnąć porady lekarskiej, co do możliwości uprawiania seksu podczas ciąży;
  • informować lekarza, do którego zgłasza się na wizytę, o rozpoznaniu i przypominać mu o konieczności unikania przezpochwowego badania ginekologicznego.

Co to jest łożysko przodujące?

Łożysko przodujące to stan, w którym łożysko zagnieździło się w dolnej części macicy i znajduje się (w całości lub częściowo) ponad ujściem wewnętrznym szyjki macicy blokując je. Takie ułożenie łożyska powoduje komplikacje podczas ciąży i porodu (przede wszystkim krwawienie z dróg rodnych), które w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do zagrożenia zdrowia i życia ciężarnej i jej nienarodzonego dziecka.

Jakie są objawy łożyska przodującego?

Łożysko przodujące to zaburzenie, które może przebiegać całkowicie bezobjawowo. W niektórych jednak przypadkach wywołuje jeden lub więcej z poniższych objawów:

  • Krwawienie z dróg rodnych o niewielkim lub dużym nasileniu, zazwyczaj bezbolesne i o nagłym początku. Wypływająca krew jest zazwyczaj żywoczerwona (krwawienie tętnicze). Do krwawienia najczęściej dochodzi w trzecim trymestrze ciąży, może się jednak pojawić także wcześniej. Czasami krwawienie może na zmianę ustępować i nawracać.
  • Bóle w dolnej części brzucha - mogą być one łagodne lub nasilone, promieniować do okolicy krzyżowej lub wzdłuż nóg.
  • Skurcze (najczęściej regularne) macicy, uczucie parcia w dolnej części brzucha i okolicach miednicy.

Wystąpienie któregoś z powyższych objawów jest bezwzględnym wskazaniem do pilnej konsultacji z lekarzem ginekologiem!

Jakie są czynniki ryzyka wystąpienia łożyska przodującego?

Należą do nich:

  • wielorództwo (5 lub więcej ciąż);
  • wystąpienie łożyska przodującego podczas jednej z poprzednich ciąż;
  • wiek ciężarnej poniżej 20 i powyżej 35 lat;
  • przebyte operacje ginekologiczne na macicy (m.in. łyżeczkowanie jamy macicy, usuwanie mięśniaków, cięcie cesarskie, aborcja);
  • ciąża mnoga;
  • palenie podczas ciąży;
  • używanie kokainy podczas ciąży.

Należy jednak pamiętać, że łożysko przodujące może pojawić się także u kobiety, u której nie występował żaden z powyższych czynników ryzyka!


Masz pytania? Podyskutuj na forum

Komentarze [0]

Zaloguj się, by dodać komentarz lub komentuj anonimowo:
Twój nick:

Zobacz także

Zbawienne karmienie piersią?

Zbawienne karmienie piersią?

Czy karmienie piersią niesie więcej zalet czy wad? Czy warto karmić piersią? To pytania, na które sz...

» Więcej
Mięśniaki – jak powinna wyglądać wizyta u lekarza

Mięśniaki – jak powinna wyglądać wizyta u lekarza

Mięśniaki macicy to najczęściej występujące łagodne guzy nowotworowe u kobiet. Mimo iż początk...

» Więcej
Zapalenie gruczołu Bartholina – czynniki ryzyka i zapobieganie

Zapalenie gruczołu Bartholina – czynniki ryzyka i zapobieganie

Czy można zabezpieczyć się przed częstym u aktywnych seksualnie kobiet zapaleniem gruczołu Bar...

» Więcej

Wirtualny diagnosta

Sprawdź, co Ci dolega
z naszym wirtualnym diagnostą

Newsletter

Chcesz być na bieżąco?

Polecane

Anatomia człowieka

Odkryj tajemnice
ludzkiego ciała

Mapa placówek

Sprawdź najbliższe apteki,
przychodnie, szpitale ...

© Pharma Partner 2012. Wszelkie prawa zastrzeżone

X

Logowanie:

login:

hasło: