Tarczyca to narząd zlokalizowany na szyi, składający się z 2 płatów połączonych cieśnią. Objętość tarczycy (mierzona podczas badania ultrasonograficznego) wynosi: u kobiet maksymalnie 18 ml, a u mężczyzn maksymalnie 25 ml.

Tarczyca jest bardzo ważnym gruczołem dokrewnym – czyli narządem produkującym hormony. Hormony są uwalniane prosto do krwi, dzięki czemu mogą oddziaływać na każdą tkankę w naszym organizmie. Tarczyca produkuje 2 hormony: tyroksynę (tzw. T4) i trójjodotyroninę (T3). Pełnią one istotną rolę na każdym etapie naszego życia. U płodów i dzieci odpowiadają za prawidłowy rozwój układu nerwowego i wzrastanie. U dorosłych oddziałują na metabolizm (syntezę i rozpad białek, cukrów i tłuszczów), przez co wpływają na funkcjonowanie praktycznie każdego narządu w naszym organizmie. Bez hormonów tarczycy życie staje się niemożliwe.

Produkcja hormonów tarczycy podlega złożonej regulacji. W mózgu znajduje się przysadka (kolejny gruczoł wydzielania wewnętrznego, pełni rolę „strażnika” w stosunku do innych gruczołów). Przysadka wytwarza tyreotropinę (TSH). Produkcja TSH rośnie, gdy organizmowi zaczyna brakować T3 i T4. TSH pobudza tarczycę do produkcji hormonów. Zwiększające się stężenie T3 i T4 hamuje wydzielanie TSH przez przysadkę. Dzięki temu w naszym organizmie krąży tylko odpowiednia ilość tyroksyny i trójjodotyroniny, która jest niezbędna to jego prawidłowego funkcjonowania.

Cały ludzki organizm zbudowany jest z niewielkich „cegiełek” zwanych komórkami. Wszystkie komórki są do siebie podobne, ale w zależności od spełnianej funkcji występują pewne różnice w ich budowie. Komórki podobne do siebie łączą się w grupy i tworzą tkanki, takie jak: tkanka nabłonkowa, łączna (do której należy m.in. krew), mięśniowa i nerwowa. Tkanki z kolei współpracują ze sobą i budują poszczególne narządy.

W naszym organizmie jedne komórki obumierają, a na ich miejsce powstają nowe. Proces ten jest kontrolowany przez wiele różnych substancji produkowanych w naszym ciele. Za wszystko jednak odpowiadają geny. To one decydują, kiedy dana komórka powinna się podzielić. Dzięki temu wszelkie podziały komórkowe pozostają pod kontrolą. W organizmie znajduje się taka liczba komórek, jaka jest niezbędna do jego prawidłowego funkcjonowania.

Rak tarczycy to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych występujących w gruczołach dokrewnych (takich jak: tarczyca, nadnercza, jajniki, jądra, przysadka mózgowa, trzustka). Jednak spośród wszystkich nowotworów złośliwych, na które może zapaść człowiek, rak tarczycy stanowi tylko 1,5%. Rak tarczycy może wystąpić w każdym wieku (nawet u dzieci), najczęściej jest rozpoznawany pomiędzy 30 a 50 rokiem życia.

Wyróżniamy następujące typy raka tarczycy:

1. Wywodzące się z komórek pęcherzykowych:

  • rak brodawkowaty,
  • rak pęcherzykowy,
  • rak niezróżnicowany i anaplastyczny (występuje rzadko).

2. Wywodzący się z komórek okołopęcherzykowych (komórek C):

  • rak rdzeniasty.

Nazwy powyższych nowotworów odnoszą się do ich obrazu oglądanego pod mikroskopem.

Rak rdzeniasty tarczycy może występować w tzw. zespołach gruczolakowatości wewnętrznej (MEN 2A i MEN 2B). W tych zespołach występują liczne nowotwory zlokalizowane w gruczołach dokrewnych. Rakowi rdzeniastemu tarczycy może towarzyszyć nowotwór nadnerczy – guz chromochłonny (pheochromocytoma).

O mikroraku tarczycy mówimy w sytuacji, gdy w wyciętej tarczycy (z powodu np. choroby Gravesa–Basedowa), znajdziemy ognisko raka brodawkowego. Ognisko to nie może przekraczać 1 cm średnicy, nie stwierdza się również przerzutów do węzłów chłonnych. Rozpoznanie mikroraka tarczycy pozwala na zastosowanie specjalnego postępowania leczniczego (patrz dział poświęcony Leczeniu). Bardzo rzadko w tarczycy może występować pierwotny chłoniak.

Prawie każdy rak tarczycy rośnie w postaci guzka zlokalizowanego w tarczycy. Bardzo trudno jest go odróżnić od guzków powstających w tarczycy z innych przyczyn (np. guzki autonomiczne produkujące hormony lub guzki powstające wskutek niedoboru jodu). Na szczęście tylko około 5% guzków tarczycy to zmiany nowotworowe. W przypadku raka brodawkowatego i pęcherzykowatego wzrost guzka jest bardzo powolny. Nie daje on żadnych charakterystycznych objawów. Powyższe raki czasem są rozpoznane dopiero, gdy dadzą przerzuty do węzłów chłonnych szyjnych. Dochodzi wówczas do ich powiększenia. Oczywiście może się zdarzyć, że wzrost nowotworu ulegnie przyspieszeniu. Guzek tarczycy może się wtedy szybko powiększać, staje się nieprzesuwalny względem podłoża (objaw wykrywany w czasie badania fizykalnego). W skrajnych przypadkach rak może naciekać nerw krtaniowy (unerwia struny głosowe) i powodować chrypkę. W przypadku raka rdzeniastego dochodzi do produkcji kalcytoniny i innych substancji, które mogą powodować biegunkę.

Najgroźniejszym dla pacjenta typem nowotworu jest rak niezróżnicowany i anaplastyczny. W tym przypadku dochodzi do bardzo szybkiego wzrostu guza tarczycy. Może prowadzić to do wystąpienia objawów duszności (z powodu ucisku na tchawicę) i bólu. Niestety przebieg tego typu raka jest z reguły niekorzystny. W momencie wystąpienia objawów proces nowotworowy jest już bardzo zaawansowany i często kończy się zgonem pacjenta.

Pamiętaj! Jeśli zauważysz u siebie powiększenie obwodu szyi lub wyczujesz guzek w tarczycy powinieneś niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Konieczne będzie zastosowanie dodatkowych badań w celu wykluczenia raka tarczycy.

Zdarza się, że procesy regulacyjne zawodzą. Pod wpływem różnych czynników (czasem jesteśmy w stanie powiedzieć których, a czasem nie wiemy dlaczego) dochodzi do mutacji genu, który pilnuje podziałów komórkowych. Powstaje wtedy komórka zmutowana, czyli zepsuta. Zaczyna się ona dzielić w sposób niekontrolowany. Powstają komórki potomne, które dziedziczą po niej tę umiejętność. I tym sposobem w danym narządzie przybywa komórek, które wcale nie są potrzebne do jego prawidłowego funkcjonowania.

Nowe komórki zazwyczaj nieco różnią się od komórek budujących danych organ. Ich zwiększająca się liczba może prowadzić do uszkodzenia narządu, z którego się wywodzą. Zaburza to zwykle jego prawidłowe działanie. Taki niekontrolowany podział komórek nazywamy procesem nowotworowym. Niektóre komórki nowotworowe mogą przenikać do naczyń krwionośnych i wraz z krwią docierać do wszystkich narządów naszego organizmu. Tam, podobnie jak w miejscu wyjściowym, dzielą się i uszkadzają nowe organy. W powyższej sytuacji mamy do czynienia z przerzutami nowotworowymi.

Nowotwory dzielimy na:

Łagodne - proces jest ograniczony do narządu, z którego wywodzi się dany nowotwór, zmiana nie daje przerzutów do odległych narządów, komórki nowotworowe są zwykle podobne do normalnych komórek budujących dany organ, zwykle możliwe jest całkowite wyleczenie pacjenta.

Złośliwe - komórki nowotworowe zazwyczaj nie są podobne do normalnych komórek budujących określony narząd, dzielą się wyjątkowo szybko i mogą dawać przerzuty, proces nowotworowy może rozprzestrzenić się na cały organizm i doprowadzić do zgonu pacjenta. Nowotwory złośliwe, które powstają w tkance nabłonkowej nazywamy rakami.

Pacjent, który zauważy u siebie niepokojące objawy powinien udać się do lekarza endokrynologa. Oczywiście najlepiej zacząć od wizyty u swojego lekarza rodzinnego, który skieruje do specjalisty.

Na początku wizyty lekarz zbierze dokładny wywiad chorobowy: zapyta o początek dolegliwości, ich charakter, nasilenie (przed wizyta warto sobie przypomnieć, kiedy dokładnie pojawiły się pierwsze objawy i jak zmieniały się w czasie). Następnie będzie chciał uzyskać informacje na temat innych chorób, na które cierpi pacjent, zabiegów operacyjnych, którym został poddany w przeszłości, aktualnie zażywanych leków (dotyczy to tylko leków stosowanych długotrwale – jeśli jest ich sporo, warto sobie wcześniej przygotować ich listę). Wypyta dokładnie o stosowane używki (alkohol, papierosy, narkotyki), alergie i choroby występujące w rodzinie (rodzice, rodzeństwo, dziadkowie) – zwłaszcza choroby dotyczące tarczycy. Zapyta również o ekspozycję na promieniowanie jonizujące w przeszłości.

Należy pamiętać, żeby powiedzieć lekarzowi o wszystkim, co nas w danej chwili niepokoi. Nie należy lekceważyć takich objawów, jak: zmiana apetytu, zaburzenia w oddawaniu stolca i moczu (na przykład konieczność częstszego chodzenie do toalety), pojawiające się trudności w zasypianiu lub nadmierna senność.

Po zebraniu wywiadu lekarz rozpocznie badanie pacjenta. Na początku dokona badania ogólnego: węzłów chłonnych, brzucha, obejrzy skórę i błony śluzowe (zajrzy do gardła), osłucha serce i płuca, zmierzy ciśnienie i tętno, skontroluje siłę i napięcie mięśni. Potem przystąpi do badania tarczycy. Jeśli dysponuje aparatem, może też wykonać badanie USG gruczołu. Na koniec zleci badania laboratoryjne (z krwi) i pozostałe badania obrazowe (patrz punkt Diagnostyka).

Istnieje kilka udokumentowanych czynników ryzyka raka tarczycy. Zaliczamy do nich:

  • Ekspozycja na promieniowanie jonizujące: badania naukowe dowodzą, że naświetlanie okolic szyi promieniami rentgenowskimi w czasie leczenia zmian nowotworowych (np. ziarnicy złośliwej) może w przyszłości spowodować wystąpienie raka brodawkowatego, zwłaszcza jeśli ekspozycja na promieniowanie wystąpiła w dzieciństwie. Zanotowano też zwiększoną zapadalność na raka tarczycy po katastrofie reaktora jądrowego w Czarnobylu, w Polsce skutecznie udało się temu zapobiec dzięki stosowaniu płynu Lugola (zabezpieczył tarczycę przed szkodliwym działaniem uwolnionego w czasie katastrofy jodu).
  • Niedobór jodu: udowodniono, że na terenach ubogich w jod częściej występuje rak pęcherzykowy.
  • Predyspozycja genetyczna: około 25% przypadków raka rdzeniastego tarczycy spowodowanych jest mutacją genu tzw. RET, która może się dziedziczyć.
  • Płeć: kobiety chorują na raka tarczycy około dwa razy częściej niż mężczyźni

To tylko niektóre czynniki ryzyka wystąpienia raka tarczycy. Niewątpliwie wiele innych, zwłaszcza genetycznych, czeka na odkrycie.

Na diagnostykę raka tarczycy składają się:

  • wywiad i badanie fizykalne,
  • badania laboratoryjne,
  • badania obrazowe (USG, TK, RTG, scyntygrafia).

Na początku lekarz zleci badania laboratoryjne. Oznaczenie poziomu TSH wykonuje się w celu oceny pracy tarczycy. Jeśli nowotwór jest wykryty odpowiednio wcześnie, zwykle produkcja hormonów tarczycy nie jest zaburzona. Podwyższony poziom TSH świadczy o pierwotnej niedoczynności tarczycy (z powodu uszkodzenia gruczołu). Obniżone stężenie TSH występuje w pierwotnej nadczynności tarczycy (z powodu zwiększonej produkcji hormonów tarczycy). Nadczynność tarczycy uniemożliwia wykonanie zabiegu operacyjnego. Konieczne jest wcześniejsze wyrównanie poziomu hormonów tarczycy za pomocą leków przeciwtarczycowych (np. Metizol. Thyrozol).

Znaczące podwyższenie stężenia kalcytoniny we krwi potwierdza rozpoznanie raka rdzeniastego tarczycy. Lekarz zleci też oznaczenie przeciwciał przeciwtarczycowych anty – TPO i anty – Tg.

Kolejnym krokiem będzie wykonanie badania USG tarczycy. Pozwoli ono ocenić wielkość i konsystencję oraz rozmiary i charakter guzków. Lekarz oceni również okoliczne węzły chłonne. Ich powiększone wymiary mogą świadczyć o występujących tam przerzutach raka. W trakcie USG lekarz może wykonać biopsję aspiracyjną cienkoigłową (BAC). Za pomocą igły i strzykawki pobierze fragmenty guzków. Materiał trafi do patomorfologa, który pod mikroskopem oceni charakter i zaburzenia w budowie pobranych komórek. Dzięki BAC można jednoznacznie rozpoznać rak brodawkowatego. BAC powinna być wykonana w przypadku każdego guzka o średnicy przekraczającej 1 cm oraz u pacjentów obciążonych ryzykiem wystąpienia raka tarczycy. Zaliczamy do nich:

  • pacjentów, którzy przeszli napromienianie okolic szyi;
  • pacjentów posiadających w najbliższej rodzinie osobę chorą na raka tarczycy;
  • pacjentów, u których w badaniu USG występuje podejrzenie złośliwości guzka (np. ma niewyraźne granice, zwapnienia lub obserwuje się powiększenie węzłów chłonnych, zwłaszcza jednostronne).

Badanie RTG płuc wykonujemy w celu poszukiwania przerzutów raka tarczycy. Tomografia komputerowa (TK) szyi i górnej części klatki piersiowej pozwoli ocenić zaawansowanie procesu nowotworowego i umożliwi podjęcie decyzji co do możliwości leczenia operacyjnego. W przypadku podejrzenia raka pęcherzykowego i brodawkowego nie należy podawać w trakcie TK jodowych środków cieniujących. Podanie tych środków uniemożliwi późniejsze leczenie nowotworu za pomocą jodu promieniotwórczego.

U pacjentów z podejrzeniem raka rdzeniastego należy wykluczyć za pomocą TK jamy brzusznej występowanie guza chromochłonego nadnerczy. Guz chromochłonny produkuje adrenalinę i jej wyrzut do organizmu może spowodować podniesienie ciśnienia tętniczego krwi. Jest to niebezpieczne zwłaszcza podczas operacji wycięcia tarczycy. Dlatego w przypadku stwierdzenia obecności guza chromochłonnego, najpierw należy go usunąć. Następnie wykonuje się operację tarczycy.

U każdego pacjenta przygotowywanego do operacji konieczne jest wykonanie badania laryngologicznego. Lekarz laryngolog za pomocą specjalnego lusterka obejrzy krtań i oceni ruchomość strun głosowych. Badanie to należy powtórzyć po wykonaniu wycięcia tarczycy.

Leczenie raka tarczycy obejmuje następujące rodzaje terapii:

  • leczenie operacyjne,
  • leczenie jodem promieniotwórczym,
  • teleradioterapia.
 

Leczenie operacyjne

Należy do podstawowych metod leczenia raka tarczycy. Polega na całkowitym wycięciu tarczycy oraz w zależności od zaawansowania nowotworu - również węzłów chłonnych zlokalizowanych na szyi. Wycięta tarczyca trafi następnie do patomorfologa. Patomorfolog oceni charakter zmian i rodzaj raka tarczycy. Taka informacja jest bardzo ważna do ustalenia dalszego postępowania oraz oceny rokowania pacjenta.

Może się zdarzyć, że rak tarczycy zostanie rozpoznany przypadkiem we fragmencie tarczycy, który został wycięty z innych przyczyn (np. wola guzkowego). Konieczne jest wtedy poszerzenie zabiegu i usunięcie pozostałych tkanek gruczołu. Taki zabieg należy wykonać w kilka dni po pierwszej operacji tarczycy lub dopiero po upływie 2-3 miesięcy. Jeśli patomorfolog rozpozna mikroraka tarczycy, nie trzeba wykonywać drugiej operacji. Po pół roku należy zrobić kontrolne USG pozostałej tarczycy.

Po operacji tarczycy (tak jak po innych operacjach) mogą wystąpić powikłania. Zaliczamy do nich porażenie nerwu krtaniowego (powoduje chrypkę). Dlatego po operacji konieczna jest kontrola laryngologiczna. W bardzo rzadkich przypadkach może dojść do obustronnego porażenia strun głosowych. Występują wtedy trudności w oddychaniu i konieczne jest włożenie rurki do tchawicy przez którą pacjent będzie oddychał. Zabieg taki nazywamy tracheostomią. Na szczęście powyższe zaburzenia są z reguły przemijające.

Kolejnym powikłaniem po operacji jest obniżenie stężenia wapnia we krwi. Wynika to z uszkodzenia przytarczyc. Przytarczyce to małe gruczoły dokrewne zlokalizowane w sąsiedztwie tarczycy. Produkują ważny hormon tzw. parathormon (PTH). PTH reguluje stężenie wapnia we krwi. Po każdej operacji konieczne jest zbadanie stężenia wapnia we krwi. Niedobór wapnia może być groźny dla pacjenta. Jeśli stwierdzimy jego obniżony poziom należy włączyć leczenie. Pacjent powinien przyjmować preparaty wapnia oraz witaminę D. Oba leki stosuje się doustnie. Zaburzenia czynności przytarczyc również są zazwyczaj przemijające i ustępują po 3–6 miesiącach.

 

Leczenie jodem promieniotwórczym

Jest stosowane wyłącznie do leczenia raków brodawkowatych i pęcherzykowych, które wspólnie stanowią około 90% wszystkich nowotworów tarczycy.

Jod promieniotwórczy (I-131), podobnie jak jod zawarty w soli kuchennej (który nie emituje promieniowania!), jest wychwytywany przez komórki tarczycy – zarówno te zdrowe jak i nowotworowe. Następnie emituje elektrony, które niszczą opisane wyżej komórki. Dzięki temu można zlikwidować pozostałe po operacji resztki tarczycy oraz przerzuty nowotworowe. Jednak dotyczy to tylko takich przerzutów, które wychwytują jod. Przed wdrożeniem leczenia jodem konieczne jest wykonanie badania scyntygraficznego całego ciała.

Badanie scyntygraficzne całego ciała polega na podaniu doustnie kapsułki zawierającej niewielką dawkę jodu promieniotwórczego. Po kilku godzinach od podania I-131 za pomocą gammakamery (która „skanuje” całe ciało) mierzone jest rozmieszczenie wychwyconego jodu w organizmie.

Dzięki temu możemy ocenić czy operacja usunięcia tarczycy została przeprowadzona doszczętnie (brak wychwytu jodu w okolicach szyi). Gromadzenie się znacznika w płucach, kościach lub węzłach chłonnych świadczy o występowaniu tam przerzutów nowotworowych. W trakcie tego badania zostanie też ustalona odpowiednia dawka I-131, która zostanie podana w trakcie terapii.

Terapię I-131 przeprowadza się zwykle po 4-6 tygodniach od operacji tarczycy. Leczenie bardzo przypomina badanie scyntygraficzne. Różni je dawka przyjmowanego I–131. W przypadku leczenia jest ona odpowiednio większa. Przed podaniem I-131 w celu poprawy jego wychwytu, trzeba podnieść stężenie TSH we krwi do poziomu 30 mI U/l. Można tego dokonać dwiema drogami:

1. Lekarz zaleci odstawienie przyjmowanej tyroksyny na 5 tygodni poprzedzających leczenie (może zalecić przyjmowanie wtedy preparatów trójjodotyroniny).

2. Lekarz poda domięśniowo 2 dawki TSH w ciągu 2 dni poprzedzających leczenie.

W dniu podania leku pacjent zgłasza się na czczo - jod podawany jest doustnie. Kobiety bezpośrednio przed leczeniem powinny wykonać test ciążowy tzw. z krwi, czyli oznaczyć poziom ß hCG – w celu wykluczenia ciąży. Pamiętaj, ciąża i karmienie piersią są przeciwwskazaniem do leczenia jodem promieniotwórczym!

Po badaniu pacjent przez tydzień powinien unikać kontaktów z małymi dziećmi i kobietami w ciąży. Kobieta nie powinna zachodzić w ciążę przez okres 6-12 miesięcy po podaniu I-131. Mężczyzna przez 6 miesięcy nie powinien poczynać dziecka. Młody wiek nie jest przeciwwskazaniem do leczenia I–131: NIE ma ryzyka trwałego upośledzenia płodności ani powstania wad wrodzonych u potomstwa. NIE wzrasta też ryzyko powstania innych nowotworów.

Leczenie I-131 nie tylko umożliwia zwiększenie radykalności operacji (poprzez usunięcie pozostałych w organizmie komórek nowotworowych). W przypadku występowania raka nieoperacyjnego lub dużych przerzutów nie wyeliminuje samej choroby. Może jednak złagodzić objawy poprzez zmniejszenie wielkości guzów nowotworowych (mówimy wtedy o leczeniu paliatywnym).

 

Leczenie supresyjnymi dawkami tyroksyny (L–T4)

Po usunięciu tarczycy organizmowi brakuje hormonów tarczycy. Dlatego konieczne jest regularne zażywanie tyroksyny (tzw. lewotyroksyny). Lewotyroksyna (Euthyrox, Letrox) jest przyjmowana doustnie, raz na dobę. Najlepiej zażywać ją rano, min. 30 min przed śniadaniem. Pokarm zmniejsza wchłanianie tyroksyny.

W przypadku raka tarczycy stosuje się tzw. supresyjne dawki tyroksyny. Oznacza to podawanie większej dawki L–T4, która obniży stężenie TSH < 0.1 mI U/l. Dzięki temu zmniejsza się pobudzanie przez TSH pozostałych komórek nowotworowych (gdy nie udało się ich do końca wyeliminować). Zapobiega to rozwojowi wznowy nowotworu. Leczenie supresyjne jest stosowane u pacjentów z rakiem brodawkowatym i pęcherzykowatym. W przypadku raka rdzenistaego, niezróżnicowanego i anaplastycznego dawki tyroksyny są niższe, nie ma konieczności tak znacznego obniżania stężenia TSH.

 

Teleradioterapia

Polega na naświetlaniu okolic szyi odpowiednią dawką promieniowania rentgenowskiego. Radioterapia jest stosowana w następujących przypadkach:

  • wprzypadku raka niezróżnicowanego i anaplastycznego, gdy niemożliwe jest wykonanie zabiegu operacyjnego (nowotwór jest zbyt rozległy, wycięcie go byłoby bardzo okaleczające dla pacjenta);
  • po operacji nieradykalnej raka, gdy niemożliwe jest leczenie I-131 (nowotwór nie wychwytuje jodu) lub pacjent nie zgadza się na leczenie I-131.

Ponieważ znamy niektóre czynniki ryzyka rozwoju raka tarczycy, możemy w pewnym stopniu się przed nim ustrzec. Stosowanie profilaktyki niedoboru jodu zmniejsza częstość występowania raka pęcherzykowego. Dlatego należy używać wyłącznie soli jodowanej. W Polsce wprowadzono wymóg jodowania soli kuchennej w 1996 roku. Dodaje się około 30 mg jodku potasu na każdy kilogram soli. Należy unikać również spożywania w nadmiarze tzw. substancji wolotwórczych. Substancje wolotwórcze blokują wychwyt jodu przez tarczycę. Mogą stać się przyczyną rozwoju niedoczynności i wola tarczycy. Substancje wolotwórcze są zawarte w surowych warzywach np. kapuście, brukselce, kalafiorze, rzepaku. Nadmierne spożywanie tych warzyw może dotyczyć osób stosujących dietę mało urozmaiconą i wegetariańską.

Czynnikiem ryzyka rozwoju raka brodawkowatego jest narażenie na promieniowanie jonizujące. Osoby, które w dzieciństwie przeszły radioterapię okolic szyi powinny regularnie badać tarczycę, zwłaszcza za pomocą USG. Na promieniowanie jonizujące narażone są również osoby pracujące w pracowniach rentgenowskich (lekarze, pielęgniarki). Konieczne jest stosowanie odpowiednich filtrów zakładanych na szyję i resztę ciała. Nie należy również przekraczać zalecanego czasu pracy.

Jeśli u pacjenta zdiagnozowano raka rdzeniastego tarczycy, należy wykonać u niego i członków najbliższej rodziny badanie genetyczne. W przypadku wykrycia obecności zmutowanego genu RET u kogoś z rodziny, można zalecić profilaktyczne usunięcie tarczycy. Dzięki temu uniknie się rozwoju raka rdzeniastego tego narządu.

Najlepsze rokowanie mają pacjenci z rakiem pęcherzykowym i brodawkowatym. Nawet 90-95% osób przeżywa 5 lat po rozpoznaniu choroby. Oczywiście warunkiem powodzenia leczenia jest wczesne wykrycie nowotworu. Dlatego tak ważna jest regularna kontrola tarczycy, zwłaszcza jeśli pacjent narażony był na działanie czynników, mogących wywołać raka. Najgorsze rokowanie ma rak niezróżnicowany i anaplastyczny. Zwykle jest późno wykrywany. Rośnie bardzo szybko i agresywnie. Z tego powodu operacja często nie jest możliwa do przeprowadzenia. Niestety, zwykle prowadzi do zgonu pacjenta.

Pacjenci po leczeniu radykalnym raka tarczycy powinni pozostawać pod stałą opieką lekarza. Pierwsze badania kontrolne należy wykonać po upływie 3 miesięcy od zdiagnozowania raka, kolejne robi się w odstępach 6-8 miesięcznych. Jeśli w ciągu 10 lat nie nastąpiła wznowa nowotworu, można kontrolę lekarską przeprowadzać co 1-2 lata.

W trakcie wizyty lekarz dokona badania fizykalnego okolic szyi oraz zrobi USG. Bardzo ważnym badaniem wykonywanym w celu oceny skuteczności leczenia raka tarczycy jest oznaczanie stężenia tyreoglobuliny we krwi.

Tyreoglobulina to białko produkowane przez komórki tarczycy. Stężenie tyreoglobuliny nie jest istotne dla rozpoznania raka tarczycy. To bardzo ważny marker wznowy nowotworu. Po usunięciu tarczycy spada ilość produkowanej tyreoglobuliny. W przypadku wznowy nowotworu, w organizmie pojawiają się komórki rakowe, które zaczynają produkować tyreoglobulinę – jej stężenie wzrasta. Jest to sygnał alarmowy, który zmusza nas do podjęcia ponownego leczenia raka tarczycy. Dlatego zaleca się regularną kontrolę poziomu tyreoglobuliny. Wartości prawidłowe, które świadczą o ustąpieniu nowotworu (tzw. remisji), wynoszą:

  • Tg < 1 μg/l, jeśli pacjent przyjmuje tyroksynę,
  • Tg < 1 – 2 μg/l, po podaniu TSH lub odstawieniu tyroksyny na 4-6 tygodni przed wykonaniem oznaczenia stężenia.

Bardzo istotne jest regularne zgłaszanie się na wyznaczone kontrole lekarskie. Dzięki temu ewentualna wznowa nowotworu zostanie szybko wykryta. Pacjent powinien też regularnie zażywać przepisane leki. Niedopuszczalne jest samodzielne zmienianie dawek!

Leczenie domowe w dużej mierze sprowadza się do regularnego zażywania leków i zgłaszania się na kontrole lekarskie. Jeśli u pacjenta wystąpiły powikłania po wycięciu tarczycy w postaci porażenia nerwu krtaniowego, pacjent powinien udać się do foniatry. Foniatra zaproponuje wykonywanie ćwiczeń, które poprawią funkcjonowanie strun głosowych. Dzięki ich regularnemu wykonywaniu w domu, może dojść do poprawy barwy głosu i ustąpienia chrypki.

Po radioterapii okolic szyi często występuje zaczerwienie i podrażnienie skóry. Pacjent powinien unikać ekspozycji na słońce, ograniczyć mycie tego obszaru oraz nie drażnić go zbyt obcisłym ubraniem.


Masz pytania? Podyskutuj na forum

Komentarze [2]

Zaloguj się, by dodać komentarz lub komentuj anonimowo:
Twój nick:
Bardzo wyczerpujący artykuł, przynajmniej w podstawowej wiedzy jest pełny. Pozdrawiam.
2013.06.06 15:45 Odpowiedz Zgłoś naruszenie
Zapomniano dodać, że przytarczyce odpowiadają również za przyswajanie magnezu, nie tylko wapnia. Stąd po operacji należy badać również poziom magnezu (objawy jego niedoboru są zbliżone do objawów niedoboru wapnia).
2014.02.06 11:15 Odpowiedz Zgłoś naruszenie

Zobacz także

Ziarnica złośliwa

Ziarnica złośliwa

Ziarnica złośliwa znana jest od dawna – wzmiankowana była już w 1666 roku, ale dopiero Thomas ...

» Więcej
Zalecenia, których warto przestrzegać

Zalecenia, których warto przestrzegać

Każdego miesiąca należy piersi kontrolować. Najlepiej 2-3 dni po menstruacji. Trzeba zwrócić uwagę n...

» Więcej
Badania obrazowe i laboratoryjne w diagnostyce raka jelita grubego

Badania obrazowe i laboratoryjne w diagnostyce raka jelita grubego

W przypadku raka jelita grubego podstawą diagnozy jest dokładnie zebrany wywiad lekarski i bad...

» Więcej

Wirtualny diagnosta

Sprawdź, co Ci dolega
z naszym wirtualnym diagnostą

Newsletter

Chcesz być na bieżąco?

Polecane

Anatomia człowieka

Odkryj tajemnice
ludzkiego ciała

Mapa placówek

Sprawdź najbliższe apteki,
przychodnie, szpitale ...

© Pharma Partner 2012. Wszelkie prawa zastrzeżone

X

Logowanie:

login:

hasło: