ABC badań przesiewowych w kierunku raka piersi

Na czym polega Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi i do kogo jest skierowany? Co trzeba zrobić, by móc skorzystać z darmowych badań mammograficznych?

Szacuje się, że co 16 Polka zachoruje na raka piersi, stanowi on nieco ponad 20 proc. wszystkich zachorowań i ok. 13 proc. zgonów na wszystkie nowotwory złośliwe wśród kobiet. To bardzo duży odsetek, niepokoi tym bardziej, że zachorowalność na ten nowotwór ciągle rośnie. Za tak dużą śmiertelność na raka piersi w zdecydowanie największym stopniu odpowiada zbyt późne wykrycie nowotworu.

Wykrywalność raka piersi ostatnimi laty rośnie, zwłaszcza u kobiet w wieku około menopauzalnym i pomenopauzalnym, i najpewniej wynika to ze zmiany stylu życia Polek, wzrostu niekorzystnego oddziaływania środowiska oraz wzrostu średniej długości życia. Duża śmiertelność z powodu raka piersi dowodzi jednak, że niezbędne jest prowadzenie profilaktycznych badań w kierunku szybkiego wykrycia i leczenia tego schorzenia.

Mammografia

Za najlepsze badanie, spełniające wymogi badania przesiewowego, uznano mammografię. Badanie mammograficzne jest w stanie wykazać zmiany nawet mniejsze niż 5 mm, a więc na długo zanim jeszcze staną się wyczuwalne palpacyjnie i zanim dadzą jakiekolwiek dolegliwości.

W badaniach klinicznych zauważono, że największy wzrost zachorowalności na raka piersi występuje u kobiet po 50. roku życia i na podstawie takich badań ustalono pierwsze kryterium, które musi spełnić kobieta, aby móc bezpłatnie wykonać mammografię: musi być w wieku od 50 do 69 lat.

Jeżeli pacjentka nie należy do grup ryzyka zagrożenia rakiem piersi, może wykonać takie badanie (i powinna to robić) co dwa lata, aż do ukończenia 69. roku życia. Częściej (bo co rok) mogą wykonywać badanie Panie, które należą do grup ryzyka zachorowania na raka piersi, a więc stwierdzono u nich mutację w genach BRCA1 i/lub BRCA2 lub rak piersi występował w rodzinie.

Kolejnym warunkiem uczestnictwa w bezpłatnych badaniach mammograficznych jest brak wykonywanej mammografii w ostatnich 24 miesiącach oraz brak rozpoznania raka piersi w przeszłości.

Mammografia to, najprościej mówiąc, swego rodzaju prześwietlenie piersi. Badanie jest badaniem rentgenowskim, a więc nie można do niego przystąpić, będąc w ciąży, a o podejrzeniu ciąży niezwłocznie należy powiadomić technika wykonującego badanie bądź lekarza, najlepiej jeszcze przed wejściem do pracowni mammograficznej.

Badanie wykonywane jest za pomocą specjalnego aparatu – mammografu, który najczęściej zlokalizowany jest w przyszpitalnych zakładach rentgenowskich bądź w mobilnych mammobusach.

Genetycznie śmierć komórki. Sprawdź, co to jest: Apoptoza

Jak wygląda badanie mammograficzne?

Badanie przeprowadzane jest przez specjalnie przeszkolonych do tego celu techników, którzy zapewnią każdej kobiecie odpowiednią intymność i dopilnują bezpieczeństwa w trakcie badania.

Samo badanie polega na umieszczeniu każdej z piersi na specjalnym stoliku, na którym pierś zostanie dociśnięta odpowiednią płytką. Ze względu na różnice odczuwania bólu piersi w zależności od fazy cyklu miesiączkowego zaleca się, aby badanie mammograficzne wykonywać ok. 10. dnia cyklu, kiedy piersi są najmniej wrażliwe na dotyk. Sam ucisk piersi ma na celu zmniejszenie dawki promieniowania oraz odpowiednie ułożenie piersi na stoliku mammograficznym i w większości przypadków kobiety nie odczuwają żadnego dyskomfortu z tego powodu.

Badanie nie wymaga także specjalnego przygotowania. Kobieta jednak powinna pamiętać, aby nie używać antyperspirantu czy pudru, które mogą zafałszować wynik badania. Do badania należy się rozebrać od pasa w górę, warto więc założyć wygodną i łatwą do zdjęcia bieliznę, wymaga się także zdjęcia wszelkich ozdób szyi (korali, broszek, szali itp.), uszu oraz włosów (zwłaszcza jeżeli są one dość długie). Wykonywane są przynajmniej dwa zdjęcia każdej z piersi (dwie różne projekcje), które następnie są odpowiednio interpretowane przez radiologa.

Czytaj więcej: Mammografia: co to jest badanie skryningowe?

Informacje o najbliższym miejscu, gdzie można wykonać badanie mammograficzne, znajdują się na stronach odpowiedniego oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia oraz stronach Ministerstwa Zdrowia. Nie każdy ośrodek wykonujący badania mammograficzne może je wykonywać w ramach programu profilaktyki raka piersi.

Pracownie wykonujące badania profilaktyczne podlegają określonym w odpowiednich przepisach kontrolom jakości i muszą spełnić szczegółowe wymagania stawiane zarówno sprzętowi, jak i personelowi zaangażowanemu w program badań profilaktycznych. Wszystkie te obostrzenia mają na celu utrzymanie jak najlepszej jakości, odpowiednio wysokiej powtarzalności i bezpieczeństwa wykonywanych badań.

Bardzo często kobiety na badanie zgłaszają się w odpowiedzi na wysłane do nich imienne zaproszenie, na którym wskazane są odpowiednie miejsca wykonywania badań, dokumenty, jakie należy ze sobą zabrać oraz sposób przygotowania do badania. Należy jednak pamiętać, że takie zaproszenie nie jest warunkiem wzięcia udziału w badaniu, a jedynie zachętą i jeżeli kobieta spełnia warunki wzięcia udziału w badaniu profilaktycznym opisane powyżej, może sobie wybrać dowolny ośrodek na terenie całego kraju.

Zobacz wideo: Znaczenie odpowiedniego żywienia

Żywienie jest ważne dla osób zdrowych, ale jeszcze ważniejsze dla chorych - mówi dietetyk Ewalina Bancerz-Poźniak.

Należy mieć na uwadze, że ze względu na liczbę wykonywanych przez niektóre ośrodki badań, może istnieć konieczność wcześniejszego telefonicznego bądź osobistego umówienia się na konkretny termin. Aby zarejestrować się na badanie, konieczny jest jedynie dowód osobisty lub inny dokument z numerem PESEL.

W dniu badania należy wziąć ze dokumentację z badań piersi wykonywanych w przeszłości, aby ułatwić interpretację ewentualnych niejasności lub wdrożenie dalszego postępowania diagnostycznego.

Niestety, mimo bardzo wysokiej czułości mammografia nie zawsze da 100 proc. pewności rozpoznania lub wykluczenia zmian podejrzanych o raka piersi. Dlatego właśnie każde podejrzane ognisko jest poddawane dalszej diagnostyce, tzw. profilaktyce pogłębionej. Lekarz radiolog oceniający badanie mammograficzne ma możliwość skierowania lub wykonania dodatkowych badań (USG, rezonans magnetyczny, biopsja cienkoigłowa pod kontrolą USG), a także skierowania do odpowiedniej poradni. Wszystko to po to, by żadna zmiana nie umknęła uwadze lekarzy i aby z możliwie jak największym prawdopodobieństwem wykluczyć zmiany podejrzane o raka piersi. Lekarz decyduje również o dalszym postępowaniu i albo zaleca dalszą profilaktykę zgodnie z harmonogramem badań, albo określa inny, szczegółowy kalendarz kontroli za pomocą ściśle wyselekcjonowanych badań.

Czytaj także: Stanik wykryje nowotwór piersi

Aby program profilaktyki raka piersi przyniósł założony w zamyśle twórców efekt, a więc wzrost wykrywalności wczesnych, w większości w pełni uleczalnych jeszcze postaci raka piersi oraz zmniejszenie umieralności z powodu tego nowotworu, niezbędna jest jak największa liczba przeprowadzanych badań. I w tym miejscu odpowiedzialność leży po stronie kobiet, które jeżeli spełniają warunki uczestnictwa w programie, powinny korzystać z oferowanych im możliwości i brać udział regularnie w badaniach profilaktycznych. Warto pamiętać, że mammografia to badanie bezbolesne, nieinwazyjne i praktycznie nieszkodzące, a może uratować życie, dlatego tym bardziej warto korzystać z programu profilaktyki raka piersi.

Czytaj więcej: Mastopatia

Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA