ABC badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy

Jakie są zasady Populacyjnego Programu Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy, do kogo jest skierowany i jakie korzyści z niego wynikają?

Rak szyjki macicy rozpoznawany jest co roku u nawet 4 tys. Polek, połowa z nich nie przeżyje pięciu lat od rozpoznania, najczęściej z powodu zbyt późnego wykrycia nowotworu, który jeżeli jest wykryty odpowiednio wcześnie, wiąże się niemal ze 100-procentową wyleczalnością. Stanowi on szóstą co do częstości przyczynę zgonów wśród wszystkich nowotworów występujących wśród kobiet. Powyższe fakty są straszne w świetle dostępności prostego, taniego, nieinwazyjnego badania pozwalającego wykryć raka szyjki macicy w bardzo wczesnym stadium, kiedy prosta interwencja lekarska może uratować kobiecie życie. Takim badaniem jest badanie cytologiczne. Ze względu na swoją prostotę, koszt, skuteczność i ogólną dostępność zostało ono wybrane jako badanie przesiewowe w Populacyjnym Programie Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy finansowanym z budżetu państwa i prowadzonym na terenie całej Polski. 

Adresatkami programu przesiewowych badań cytologicznych są kobiety, które w dniu badania ukończyły 25. rok życia, a nie osiągnęły jeszcze 60. roku życia. Warunkiem uczestnictwa w programie jest także brak wykonywanej cytologii w ostatnich trzech latach poprzedzających badanie w ramach finansowania z Narodowego Funduszu Zdrowia. Po spełnieniu tych dwóch warunków każda kobieta może wykonać bezpłatną cytologię raz na trzy lata. I powinna!

Zobacz wideo: Znaczenie odpowiedniego żywienia

Żywienie jest ważne dla osób zdrowych, ale jeszcze ważniejsze dla chorych - mówi dietetyk Ewalina Bancerz-Poźniak.

Jeżeli kobieta należy do grupy zwiększonego ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy (jest zakażona wirusem HPV typem wysokiego ryzyka onkologicznego, wirusem HIV lub jest w trakcie leczenia immunosupresyjnego) powinna wykonywać badanie cytologiczne co roku.

Koszty badania w całości są pokrywane przez budżet państwa i kobieta nie współuczestniczy w płatności za badanie. Bezpłatne są również kolejne etapy skriningu (jeżeli są konieczne).

Badanie cytologiczne

Cytologia to badanie polegające na ocenie pobranego materiału komórkowego pod mikroskopem przez specjalistę posiadającego do tego uprawnienia. Materiał do oceny mikroskopowej pobierany jest w ramach specjalistycznej poradni ginekologicznej za pomocą specjalnie do tego celu przystosowanej szczoteczki cytologicznej jednorazowego użytku. Szczoteczka przy pomocy jednorazowego wziernika wprowadzana jest przez ginekologa lub specjalnie w tym celu przeszkoloną położną do pochwy i za jej pomocą z kanału szyjki macicy pobierane są komórki, które następnie umieszczane są na specjalnie przygotowanych do tego celu szkiełkach podstawowych, utrwalane i wysyłane do odpowiedniej pracowni cytologicznej.

Samo badanie trwa do kilku minut, jest bezbolesne i w pełni bezpieczne. Przeprowadzane regularnie może uratować życie.

Badania cytologicznego nie można wykonać w czasie krwawienia miesiączkowego, a najlepiej jak wykonuje się je przynajmniej cztery dni po miesiączce i najpóźniej na cztery dni przed kolejną. Co najmniej cztery dni przed badaniem nie należy przyjmować globulek, maści lub innych leków dopochwowych. Powinny także minąć przynajmniej dwa dni od ostatniego badania ginekologicznego, USG przezpochwowego lub stosunku płciowego. Przed pobraniem materiału do oceny mikroskopowej kobieta będzie musiała wypełnić specjalną ankietę, która posłuży do pogłębienia wywiadu lekarsko-epidemiologicznego oraz do celów statystycznych.

Cytologia wykonywana jest w specjalistycznych gabinetach ginekologiczno-położniczych przez lekarzy ginekologów-położników z przynajmniej pierwszym stopniem specjalizacji lub przez specjalnie do tego przeszkolone położne. Płatnik programu przesiewowych badań cytologicznych nakłada na takie gabinety specjalne wymagania lokalowe, sprzętowe oraz szkoleniowe dla personelu zaangażowanego w badania.

Po pobraniu materiału cytologicznego trafia on do pracowni cytologicznej, względem której także stawiane są ścisłe wymagania, wszystko ma na celu usystematyzowanie wyników oraz ich odpowiednią i powtarzalną jakość. Każdy etap diagnostyki cytologicznej podlega kontrolom i zewnętrznym audytom.

Listę gabinetów, w których bezpłatnie można wykonać badanie cytologiczne w ramach programu badań przesiewowych można znaleźć na stronach odpowiedniego oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia lub stronie internetowej www.bezpiecznacytologia.pl.
Aby zarejestrować się na badanie, konieczny jest dokument z numerem PESEL, jeżeli dostępne są wyniki innych wcześniej przeprowadzanych badań, również warto je wziąć ze sobą. Warto również skontaktować się z wybranym gabinetem telefonicznie, aby umówić się na określony termin badania.

W ramach programu wysyłane są również imienne zaproszenia, w których wskazane są odpowiednie ośrodki wykonujące badania przesiewowe oraz wszelkie potrzebne szczegóły dotyczące przebiegu, przygotowania i terminów wykonywania badań. Zaproszenie nie jest niezbędne do uczestnictwa w programie badań profilaktycznych i jeżeli spełnione są warunki wcześniej opisane, każda kobieta może zgłosić się na cytologię w dowolnie wybranym ośrodku w Polsce.

Cytologia wykonywana w regularnych odstępach czasu w ośrodkach posiadających doświadczenie w tego typu badaniach niemal w 100 proc. pozwala na bardzo wczesne postawienie rozpoznania i wdrożenie odpowiednio szybkiego i skutecznego leczenia.

Czytaj: Komu zagraża rak szyjki macicy i jak można mu zapobiec?

Za pomocą badania cytologicznego możliwe jest wykrycie tzw. zmian przedrakowych, a więc takich, które mimo że rakiem jeszcze nie są, wskazują na zwiększone ryzyko jego rozwoju i wymagają natychmiastowej interwencji lekarskiej lub wnikliwej obserwacji.

Gdy wynik badania cytologicznego budzi podejrzenia, wdrażane są kolejne kroki, aby postawić odpowiednią diagnozę (kolposkopia, pobranie wycinków do badania histopatologicznego – tzw. profilaktyka pogłębiona). W przypadku rozpoznania raka szyjki macicy kobieta natychmiastowo jest kierowana do specjalistycznego ośrodka zajmującego się leczeniem onkologicznym i w zależności od stopnia zaawansowania poddawana jest odpowiednim procedurom leczniczym.

Jeszcze raz warto podkreślić, że odpowiednio szybko wykryty rak szyjki macicy jest niemal w 100 proc. uleczalny, a wartość diagnostyczna cytologii w jego rozpoznaniu jest bardzo duża i ratuje życie bardzo wielu kobietom. Bardzo ważne jest regularne poddawanie się badaniom cytologicznym i uczestnictwo w programie badań przesiewowych jak największej liczby kobiet, wtedy program powinien przynieść znaczące obniżenie śmiertelności z powodu raka szyjki macicy.

Zobacz: Jak tworzy się i rozwija rak szyjki macicy?

Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA