Cała prawda o witaminie słońca


 
Starszy niż rok
Witamina D nazywana jest witaminą słońca, ponieważ produkowana jest w organizmie w wyniku działania promieni słonecznych UV.

Witamina D jest absolutnie unikatowa z dwóch powodów. Dorosły człowiek wytwarza niemal dostateczną jej ilość z prowitaminy obecnej w skórze. Wyjątek stanowią jedynie kobiety ciężarne oraz karmiące. Co więcej witamina ta wykazuje działanie zbliżone do hormonów, gdyż wchłaniana jest w jelicie cienkim w obecności kwasów żółciowych, kwasów tłuszczowych i trój glicerydów. Stąd transportowana jest przez układ limfatyczny do krwi, a następnie do wątroby, gdzie powstaje metabolit, który w połączeniu z białkiem trafia do nerek. W nerkach powstaje najbardziej aktywna postać witaminy D, transportowana z krwią do tkanek, nabłonka jelitowego oraz kości.

Dlaczego potrzebujemy witaminy D?

Witamina D odpowiada za prawidłową gospodarkę wapniowo-fosforową poprzez wchłanianie wapnia i fosforu z pożywienia oraz wyrównanie niewłaściwego ich stosunku, co wpływa na prawidłowe ukształtowanie i gęstość kości. Pomaga w utrzymaniu prawidłowego wyglądu skóry zapobiegając i łagodząc stany zapalne. Jest środkiem stosowanym w profilaktyce nowotworów (m.in. raka piersi, okrężnicy i prostaty), a także odpowiada za właściwe funkcjonowanie układu nerwowego.

Gdzie jej szukać?

Witamina D występuje w żywności w niewielkich ilościach, głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Produkty roślinne nie zawierają dużych ilości witaminy D, której śladowe dawki znajdują się w produktach zbożowych oraz olejach roślinnych.

Skąd czerpiemy witaminę D3

Źródła witaminy D w żywności:
•    tran,
•    jaja,
•    ryby (sardynki, śledzie, łosoś, tuńczyk, węgorz),
•    cielęcina,
•    podroby,
•    grzyby, zwłaszcza prawdziwki i pieczarki,
•    mleko i przetwory mleczne,
•    masło oraz wzbogacone margaryny.


Kto ile potrzebuje?

Stan odżywienia witaminą D uzależniony jest od poziomu syntezy w skórze pod wpływem promieni słonecznych, stopnia wykorzystania z pożywienia, zawartości wapnia i fosforu w diecie oraz wzajemnej proporcji tych składników, a także od wieku. Zwiększone zapotrzebowanie na witaminę D wykazują niemowlęta, których rosnący szkielet wymaga wzmocnienia, a także kobiety w okresie menopauzy, ze względu na obniżone stężenie estrogenów we krwi, co może skutkować zwiększonym ryzykiem wystąpienia osteoporozy.
Przy odpowiednim nasłonecznieniu powstała w skórze witamina D może pokryć aż do 90% zapotrzebowania, natomiast z przewodu pokarmowego wchłania się ok. 50% witaminy dostarczonej z pożywieniem. Dlatego też najczęściej nie podaje się norm na witaminę D dla zdrowych osób dorosłych, z wyjątkiem ludzi w wieku podeszłym, u których obserwuje się zmniejszone wytwarzanie przez organizm oraz gorsze przyswajanie witaminy.

Osobom po 60 roku życia zaleca się przyjmowanie 10 µg witaminy D na dobę.

Czytaj: Witamina D ochroni płuca palacza

Niedobór witaminy D

Niedobory witaminy D prowadzą do krzywicy, hipokalcemii oraz osteomalacji i osteoporozy, a symptomami niedoboru są:
•    miękkie, kruche kości,
•    deformacje sylwetki,
•    przesuszona skóra,
•    skłonność do wysypek skórnych.

Osteomalacja – rozmiękanie, odwapnienie kości, które w późniejszym etapie może skutkować osteoporozą.

Co za dużo to niezdrowo

Przedawkowanie witaminy D prowadzi do zatrucia organizmu, którego symptomami są:
•    złe samopoczucie,
•    brak łaknienia,
•    zmęczenie,
•    ból głowy,
•    ból brzucha,
•    u dorosłych biegunka / u dzieci zaparcia,
•    hiperkalcemia (zwiększone stężenia wapnia we krwi),
•    zwiększone stężenie wapnia w wątrobie, nerkach, płucach, sercu, naczyniach krwionośnych.

Objawy te mogą skutkować upośledzeniem pracy serca, a także zwiększeniem ryzyka wystąpienia kamicy nerkowej.
Objawy zatruć u niemowląt obserwuje się przy spożyciu ok. 100 µg witaminy D dziennie, przy czym toksyczność pojawia się przy dawce 250 µg na dzień, podczas gdy u dorosłych po spożyciu 1,25 mg witaminy D w ciągu dnia.

Czytaj: Dzieci potrzebują witamin: witamina D