Co chroni jamę ustną przed grzybicą

Grzybicą jamy ustnej zarazić się może każdy. Wystarczy osłabiona odporność czy przedłużająca się antybiotykoterapia, by naszą błonę śluzową zaatakował drożdżak.

Jama ustna i gardło bezpośrednio stykają się ze środowiskiem zewnętrznym i drobnoustrojami dostającymi się do wnętrza organizmu z jedzeniem i powietrzem. Dlatego wykształcił się szereg mechanizmów ochronnych. Elementami tego sytemu jest ciągła błona śluzowa omywana śliną, kolonizacja śluzówki przez florę saprofitycznych mikroorganizmów, a także sprawnie działający układ odpornościowy.

Ślina nie tylko w sposób mechaniczny usuwa mikroorganizmy, ale posiada szereg właściwości przeciwbakteryjnych, tj. odpowiednie stężenie jonów wapnia, chloru i potasu zapewniające pH zbliżone do obojętnego, zawiera również lizozym i laktoproksydazę - enzymy niszczące bakterie.

Zobacz też: Domowa higiena jamy ustnej

Błona śluzowa jamy ustnej pokryta jest licznymi drobnoustrojami, które tworzą tzw. odporność kolonizacyjną. W stanach zdrowia zachowana jest równowaga pomiędzy liczbą i rodzajem mikroorganizmów zasiedlających błonę i nie dochodzi do rozwoju patogenów. Jałowa błona śluzowa jamy ustnej płodu jest zasiedlana już w trakcie porodu i kilku godzin po urodzeniu florą pochodzącą od matki. W czasie życia człowieka skład flory podlega dynamicznym zmianom. W przypadku zaburzenia równowagi np. poprzez stosowanie szerokospektralnych antybiotyków, może dojść do wyniszczenia bakterii saprofitycznych i powstania wolnej niszy dla niekontrolowanego rozwoju któregoś ze składników mikroflory (np. drożdżaków) lub patogenu pochodzącego z zewnątrz.

Jak przebiega grzybica jamy ustnej

Pierwszym etapem rozwoju grzybicy jamy ustnej jest kolonizacja jamy ustnej rozpoczynająca się od pokonania przez grzyba ciągłości śluzówki i mechanizmów oczyszczających jamę ustną (przemywanie śliną, odruch kaszlowy). Dochodzi wówczas do namnożenia komórek grzyba i kolonizacji powierzchniowej. O rozwoju infekcji mówimy wówczas, gdy grzyb przerywa ciągłość śluzówki i przenika do głębszych tkanek. Drożdżaki penetrują do tkanek, wydzielając enzymy trawiące wierzchnie warstwy błony lub wykorzystują do tego celu rany powstałe przy urazach mechanicznych. Wnikanie grzyba do głębszych warstw błony śluzowej ułatwiają również zaburzenia w funkcjonowaniu śluzówki występujące w rozmaitych chorobach, a także osłabienie odpowiedzi immunologicznej. W rozwoju kandydozy ważna jest liczba komórek grzyba atakującego błonę śluzową i jego zdolności do namnażania, przylegania (adherencji), produkcji enzymów i toksycznych metabolitów, czyli tzw. wirulencja.

Postać pierwotna obejmuje zmiany grzybicze występujące wyłącznie w jamie ustnej i tkankach wokół ust. Kandydoza pierwotna jamy ustnej może mieć przebieg kliniczny ostry lub przewlekły. Klasyfikuje się ją następująco:

1. W przypadku kandydozy pierwotnej o przebiegu ostrym wyróżniamy:

  • kandydozę pierwotną rzekomobłoniastą,
  • kandydozę pierwotną rumieniową.

2. Kandydoza pierwotna przewlekła może przybierać postać:

  • kandydozy przewlekłej hiperplastycznej,
  • kandydozy przewlekłej rzekomobłoniastej,
  • kandydozy przewlekłej rumieniowej.

W postaci wtórnej zmiany grzybicze stwierdza się nie tylko w jamie ustnej, ale też na powierzchni innych błon śluzowych i na skórze (kandydoza wtórna śluzówkowo-skórna). Ta postać choroby spotykana jest jako towarzysząca w wielu jednostkach chorobowych, takich jak: endokrynopatie, ciężkie złożone zespoły niedoboru odporności, przewlekłe zespoły ziarniniakowe, nowotwory złośliwe, AIDS.

Czytaj także: Nieświeży oddech - jak z nim walczyć?

Inne formy kandydozy, które nie są ujęte powyższą klasyfikacją, to: somatopatia protetyczna, zapalenie kącików ust (zajady), pośrodkowe romboidalne zapalenie języka.

Czytaj: Zajady - domowe sposoby leczenia i zapobieganie

Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA