Dietoterapia w chorobie niedokrwiennej serca


 

Ocena użytkowników

(liczba ocen 3)

Choroby serca są głównymi przyczynami przedwczesnej umieralności Polaków

Choroba niedokrwienna serca jest stanem obejmującym wszelkiego rodzaju niedokrwienia miokardium, bez względu na patomechanizm powstających zmian. Odmianą tego schorzenia jest choroba wieńcowa, która oznacza niedokrwienie serca na skutek zmian w tętnicach wieńcowych. Zmianami tymi jest najczęściej przewlekły proces zapalny obejmujący tętnice, znany pod nazwą arteriosklerozy (miażdżycy naczyń).
Istotą miażdżycy jest odkładanie się w wewnętrznej ścianie tętnic cholesterolu, jego estrów i lipidów oraz tworzenie blaszek miażdżycowych. Postępujący proces miażdżycowy doprowadza do rozrostu tkanki łącznej, co w konsekwencji prowadzi do zgrubienia ściany tętnic i zwężenia jej światła.
Jako wiodącą przyczynę miażdżycy można uznać niewłaściwą dietę. Spożywanie bogatoenergetycznego pożywienia o dużej zawartości tłuszczów zwierzęcych i cholesterolu, często skutkujących otyłością oraz zaburzeniami gospodarki tłuszczowo-węglowodanowej, może prowadzić do przewlekłego i czasem utajonego procesu chorobowego. Jednak zmiana nawyków żywieniowych przynosi oczekiwany skutek zarówno u osób zdrowych zmniejszając ryzyko wystąpienia choroby w przyszłości, jak i u osób z widocznymi zmianami miażdżycowymi (poprawne odżywianie w miażdżycy).

Zobacz wideo: Jak wygląda wizyta u kardiologa

Podstawą diety stosowanej w celu zapobiegania i leczenia miażdżycy (wg wytycznych europejskich) jest:

•    utrzymanie prawidłowej masy ciała oraz jej normalizacja (zmniejszenie masy ciała przy istniejącej nadwadze i otyłości o ok. 10%) przez zastosowanie diety niskoenergetycznej,
•    ograniczenie spożycia tłuszczu do 30% pokrycia zapotrzebowania na energię oraz cholesterolu do 300 mg (w celu obniżenia stężenia cholesterolu całkowitego <175 mg/dl i frakcji LDL cholesterolu <100 mg/dl),
•    zwiększenie spożycia błonnika pokarmowego do 40 g/dobę,
•    obniżenie ciśnienia tętniczego krwi do wartości <140/90 mmHg (u chorych z towarzyszącą cukrzycą wartości <130/80 mmHg).

Zobacz: Dieta, która wzmacnia mózg

W prewencji choroby niedokrwiennej serca  należy dążyć do uzyskania prawidłowej masy ciała, której odzwierciedleniem są wartości wskaźnika BMI w granicach 19-24,9. Utrata wagi nie powinna jednak następować w sposób agresywny. Staraj się obniżyć masę ciała o ok. 5-10% wartości wyjściowej w pierwszym roku leczenia. Aby to osiągnąć, ogranicz kaloryczność diety o ok. 500-1000 kcal na dobę w stosunku do wcześniejszej podaży energii. Stosując dietę niskokaloryczną należy pamiętać o prawidłowym jej zbilansowaniu, aby dostarczała odpowiedniej ilości niezbędnych składników odżywczych.

Rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego (ADA) dotyczące zapobiegania chorobie niedokrwiennej serca obejmują:
•    dostosowanie kaloryczności diety od aktywności fizycznej oraz masy ciała,
•    udział węglowodanów złożonych w diecie na poziomie 50-60% zapotrzebowania energetycznego,
•    ograniczenie tłuszczów do 20-30% z równoczesną rezygnacją z tłuszczów nasyconych na rzecz jedno- i wielonienasyconych,
•    ograniczenie spożycia białka pochodzenia zwierzęcego na rzecz białka roślinnego,
•    ograniczenie spożycia cholesterolu do 200-300 mg/dobę,
•    ograniczenie spożycia sodu do 2,4 g/dobę,
•    zaniechanie picia alkoholu.

Węglowodany proste zamieniamy na złożone, które powinny dostarczać 50% całodobowego zapotrzebowania na kalorie. Cukry proste kategorycznie ograniczamy tak, aby nie dostarczały więcej niż 10% całkowitego zapotrzebowania na energię. Nadmierne ilości cukru, słodyczy, ciast i słodkich deserów przyczyniają się do podwyższenia poziomu cholesterolu i trójglicerydów we krwi, co sprzyja powstawaniu miażdżycy. Węglowodany złożone natomiast charakteryzują się powolnym dostarczaniem energii, dzięki czemu nie odkładają się w postaci tkanki tłuszczowej. Okazuje się bowiem, że korzystniejsze dla naszego zdrowia są pokarmy o niskim indeksie glikemicznym <50.

Indeks glikemiczny IG – określa wzrost stężenia glukozy we krwi w zależności od spożytego pokarmu. Im wyższa wartość IG, tym szybszy wzrost stężenia glukozy oraz insuliny. Powinno się więc unikać pokarmów, których indeks glikemiczny ≥70.
Produktami charakteryzującymi się niskim IG są: pieczywo pełnoziarniste, grube kasze (gryczana, jęczmienna), ryż brązowy, makaron pełnoziarnisty i sojowy, płatki zbożowe (jęczmienne, żytnie, owsiane), owoce świeże i suszone, produkty mleczne.

Wymienione wyżej produkty są także bogate w błonnik pokarmowy, który zwiększa wytwarzanie kwasów żółciowych, a tym samym przyczynia się do obniżenia poziomu cholesterolu we krwi oraz utraty zbędnych kilogramów.


łosoś.jpgTłuszcze nie powinny dostarczać więcej niż 30% całkowitej podaży energii, przy czym dominować powinny tłuszcze jedno- i wielonienasycone. Tłuszcze zwierzęce natomiast powinno się zastępować rybami morskimi (łosoś, makrela, dorsz, pstrąg, flądra) oraz olejami roślinnymi tłoczonymi na zimno. Oleje z pestek dyni, rzepaku, lnu, słonecznika, soi oraz orzechów zawierają duże ilości nienasyconych kwasów omega-3 oraz omega-6, które przyczyniają się do obniżenia poziomu cholesterolu.

Białka niezbędne do prawidłowego przebiegu procesów wzrostu i regeneracji tkanek powinno pokrywać ok. 15% dziennego zapotrzebowania na energię. Głównym źródłem białka w diecie powinny być produkty pochodzenia roślinnego takie jak nasiona roślin strączkowych, fasola, soja i inne warzywa, a także bogate w białko orzechy. Białko pochodzenia zwierzęcego powinno pochodzić z produktów o obniżonej zawartości tłuszczu, np. odtłuszczone przetwory mleczne, białko jaja czy mięso drobiowe.

Mikroelementy i witaminy należy brać pod uwagę planując racjonalną dietę osoby cierpiącej na niedokrwienną chorobę serca. Szczególne znaczenie odgrywa sód i potas. Zawartość soli w diecie jest istotna zwłaszcza w przypadku pacjentów z współwystępującym nadciśnieniem tętniczym, u których dzienna podaż nie powinna przekraczać 6 g chlorku sodu. Potas obficie występujący m.in. w bananach i pomidorach jest mikroelementem warunkującym prawidłową pracę serca oraz kontrolującym ciśnienie tętnicze. Warto także zadbać o dostateczną porcję świeżych owoców i warzyw, bogatych w przeciwutleniacze, czyli witaminy C, E i beta-karoten.

W walce z miażdżycą:
•    grejpfruty – dzięki zawartości witaminy C i beta-karotenu oraz kwasu galakturonowego przyczyniają się do rozpuszczania skrzepów w tętnicach cofając zmiany miażdżycowe,
•    czosnek i cebula – zawierają substancje przeciwkrzepliwe, prowadzące do obniżenia ciśnienia tętniczego oraz poziomu cholesterolu,
•    zielona i czarna herbata – poprzez dużą zawartość kwercetyny zapobiegają odkładaniu cholesterolu w tętnicach,
•    orzechy – są źródłem statyn, które obniżają poziom cholesterolu we krwi,
•    kakao i czekolada – zawierają polifenole, które charakteryzują się przeciwdziałaniem zlepiania płytek krwi oraz minimalizują negatywne działanie cholesterolu LDL

Produkty zalecane i przeciwwskazane w miażdżycy

Produkty spożywcze Produkty zalecane Produkty zalecane w umiarkowanych ilościach Produkty przeciwwskazane
Produkty zbożowe Pieczywo pełnoziarniste, kasze gruboziarniste, makarony z mąki razowej, ryż brązowy, płatki, musli   Pieczywo cukiernicze (rogaliki francuskie)
Owoce i warzywa Owoce i warzywa świeże, mrożone i suszone, soki, owoce konserwowane bez dodatku cukru Ziemniaki smażone na głębokim oleju lub oliwie Frytki, ziemniaki smażone na nieodpowiednim tłuszczu, warzywa konserwowane, chipsy
Produkty mleczne Mleko i jego przetwory odtłuszczone, chude sery i twarogi, białko jaja Mleko i jego przetwory półtłuste, sery półtłuste, 2 całe jaja na tydzień Pełnotłuste przetwory mleczne, skondensowane mleko, sery pełnotłuste
Ryby i owoce morza Ryby gotowane, wędzone, z rusztu (można przyjmować tran) Ryby smażone na oleju rzepakowym, małże, homary Ryby smażone na niewłaściwym tłuszczu, krewetki, kalmary, ikra
Mięso Drobiowe bez skóry, cielęce, króliki, dziczyzna Chuda wołowina, jagnięcina, szynka, wędliny drobiowe Z widocznym tłuszczem, kaczki, gęsi, pasztety, kiełbasy
Zupy Warzywne na chudym wywarze mięsnym   Zaprawiane śmietaną
Tłuszcze   Najlepiej oliwa z oliwek i olej rzepakowy, dopuszcza się olej słonecznikowy kukurydziany i margaryny miękkie Masło, smalec, margaryny twarde
Przyprawy i sosy Przyprawy korzenne, zioła, pieprz, musztarda Sosy na bazie jogurtu naturalnego Sól, majonez, sosy na bazie tłuszczu i śmietany
Desery Galaretki, sorbety, budyń na chudym mleku, orzechy włoskie i migdały Ciasta i ciasteczka, marcepany, chałwa, orzechy laskowe, ziemne, pistacjowe Lody, kremy, budynie na pełnym mleku, torty, produkty cukiernicze, czekolada, toffi, kokos, orzechy solone
Napoje Kawa filtrowana lub rozpuszczalna, herbata, soki, woda niegazowana Alkohol, niskotłuszczowe napoje czekoladowe Mocna kawa i herbata, kawa ze śmietanką, napoje gazowane

aw

Czytaj też: Apetyt na dobry humor, czyli dietoterapia w depresji