Dietoterapia w nadciśnieniu tętniczym

Starszy niż rok

Ocena użytkowników

(liczba ocen 3)

Szacuje się, że co drugi Polak cierpi na nadciśnienie tętnicze, z czego ok. 30% nie zdaje sobie sprawy z choroby. Zmiana nawyków żywieniowych może obniżyć zbyt wysokie ciśnienie krwi, a także dwukrotnie zmniejszyć ryzyko jego wystąpienia.



Jak walczyć z nadciśnieniem

Szacuje się, że co drugi Polak cierpi na nadciśnienie tętnicze, z czego ok. 30% nie zdaje sobie sprawy z choroby. Zmiana nawyków żywieniowych może obniżyć zbyt wysokie ciśnienie krwi, a także dwukrotnie zmniejszyć ryzyko jego wystąpienia.

Zobacz wideo: Jak rozpoznać nadciśnienie tętnicze?

Dieta w nadciśnieniu tętniczym nie odbiega istotnie od zasad racjonalnego żywienia. Kaloryczność diety powinna być taka, jak w prawidłowo zbilansowanej diecie osoby zdrowej. Wyjątek stanowią osoby cierpiące na nadciśnienie tętnicze ze współistniejącą nadwagą lub otyłością. W przypadku tych chorych należy zredukować kaloryczność diety do 1000-1500 kcal/dobę. Osoby otyłe jednocześnie są bardziej podatne na występowanie insulinooporności skutkującej nietolerancją glukozy lub jawną cukrzycą oraz zaburzeniami lipidowymi. To wszystko składa się na „zespół metaboliczny”, którego objawem jest między innymi nadciśnienie tętnicze.

Ubytek masy ciała powinien przebiegać stopniowo, nie zaleca się diet restrykcyjnych, a obniżenie kaloryczności diety warto skorelować z umiarkowaną aktywnością fizyczną. Pamiętajmy tez, że ubytek masy ciała o 1 kg powoduje spadek ciśnienia skurczowego o 1,6 mmHg i rozkurczowego 1,3 mmHg.



Tłuszcze

Tłuszcze nie wpływają istotnie na wielkość ciśnienia tętniczego, wpływają za to na całkowitą wartość kaloryczną diety, a także na gospodarkę lipidową. Spożycie tłuszczów w diecie powinno być zatem u osób z nadciśnieniem uzależnione od czynników współistniejących.

W diecie osób cierpiących na nadciśnienie tętnicze o prawidłowej masie ciała i bez zaburzeń metabolicznych, tłuszcze nasycone powinny stanowić 10-20% (6-12 g) ogólnej puli spożywanych tłuszczów.

Tłuszcze nasycone znajdziemy w produktach pochodzenia zwierzęcego (np. mięsie, serach, mleku, maśle). Tłuszcze pochodzenia roślinnego bogate w wielonienasycone kwasy tłuszczowe zawarte są m.in. w oleju słonecznikowym, sojowym, z pestek winogron (powinny one stanowić ok. 22%, czyli 13 g). Tłuszcze roślinne spożywaj na surowo, aby ograniczyć tworzenie toksycznych substancji powstających podczas obróbki termicznej. Tłuszcze zawierające kwasy tłuszczowe jednonienasycone, występujące w oleju rzepakowym i oliwie z oliwek, powinny dostarczać 58% (32 g).

Chorzy na nadciśnienie tętnicze z zaburzeniami metabolicznymi, w tym z hiperlipidemią, powinni ograniczyć spożycie tłuszczów w diecie do 40-45 g/dobę, eliminując tłuszcze pochodzenia zwierzęcego.



Białko

Białka pochodzenia roślinnego w diecie powinny stanowić 75%. Zawarte są głównie w nasionach roślin strączkowych. Nie posiadają wszystkich niezbędnych aminokwasów, toteż 25% białka powinno pochodzić z produktów zwierzęcych.

Dobrym źródłem białka zwierzęcego są: mięso drobiowe, cielęce, jagnięce, dziczyzna oraz ryby. Szczególnie cenne są ryby morskie, które zawierają stosunkowo duże ilości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3, wykazujących działanie hipotensyjne i przeciwmiażdżycowe. Wołowiny nie należy spożywać częściej niż raz w tygodniu, natomiast mięso wieprzowe jedzmy sporadycznie.

Uwaga! Dieta wysokobiałkowa wykazuje działanie hipotensyjne, jednakże w przypadku chorych na nadciśnienie tętnicze z współwystępującą cukrzycą, nadmiar białka może być niekorzystny, ze względu na duże obciążenie nerek.



Ogranicz spożycie słodyczy, słodkich napojów, w tym także fabrycznie produkowanych ciast i ciasteczek, obfitujących w cukry proste, dostarczających „pustych kalorii” i wywołujących wzrost ciśnienia tętniczego. Produkty te zastąp węglowodanami złożonymi pochodzenia zbożowego, a także świeżymi owocami i warzywami (ok. 400-500 g/dobę), dostarczającymi dużych ilości witamin antyoksydacyjnych oraz błonnika. Błonnikowi zostało przypisane działanie hipotensyjne, toteż jego dobowe spożycie powinno wynosić 14-30 g.



Sód stanowi ok. 40% chlorku sodowego znanego powszechnie jako sól kuchenna. Sód jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka, jednak jego nadmiar skutkuje wzrostem ciśnienia tętniczego. Przeciętny Polak spożywa ok. 8-20 g soli/dobę, podczas gdy potrzeby fizjologiczne zaspokoiłoby 1,5 g soli dziennie. Zaleca się aby dobowe spożycie soli nie przekraczało 6 g/dobę. Należy uświadomić sobie, że zalecenia te dotyczą także soli ukrytej w produktach gotowych np. wędlinach, wędzonkach, konserwach, przyprawach, potrawach typu fast-food, a także pieczywie, serach żółtych, a nawet wodzie mineralnej.

Ograniczenie spożycia sodu o 2,4 g, czyli ok. 6 g soli kuchennej, powoduje obniżenie ciśnienia skurczowego o 6 mmHg, natomiast rozkurczowego o 2 mmHg (przy czym efekt ten jest bardziej widoczny u osób cierpiących na nadciśnienie tętnicze).

Uwaga! Sól można zastąpić ziołami: majerankiem, bazylią, estragonem, natką pietruszki, koperkiem, szczypiorkiem, lubczykiem, szałwią, miętą, melisą, tymiankiem, czarnuszką, a także aromatycznymi warzywami: cebulą, czosnkiem, porem, selerem, chrzanem.



Wykazano odwrotną zależność między nadciśnieniem tętniczym a spożywaniem produktów obfitujących w potas. Spożycie potasu powoduje zwiększone wydalanie sodu oraz wody z organizmu, co tym samym obniża ciśnienie krwi.

Produktami bogatymi w potas są: produkty zbożowe (m.in. kasze, płatki owsiane, pieczywo żytnie), mięso i jego przetwory, ryby, warzywa i owoce, takie jak ziemniaki, pomidory, szpinak, groszek zielony, zielone warzywa liściaste, seler, fasola, groch, owoce cytrusowe, banany, śliwki, brzoskwinie, suszone owoce, rodzynki, nasiona słonecznika, suszone figi oraz drożdże, orzechy i kakao.



Są minerałami przydatnymi podczas redukcji nadciśnienia tętniczego osób, u których jest ono powiązane ze stresem. Brak jednak dowodów na skuteczność dodatkowej suplementacji, toteż źródłem tych składników powinny być produkty żywnościowe.

Źródłem dobrze przyswajalnego wapnia są chude produkty mleczne, sery żółte oraz sardynki w oleju, natomiast orzechy, migdały, banany oraz produkty zbożowe m.in. kasze dostarczą magnezu. Dodatkowa suplementacja wapnia jest uzasadniona jedynie w przypadkach długotrwałego stosowania leków moczopędnych.



Zobacz: Dobra dieta dla twojego mózgu

Podobnie jak potas wykazują działanie moczopędne, a zatem mogą wykazywać także działanie hipotensyjne.

Źródła witaminy C: warzywa kapustne, owoce jagodowe, owoce dzikiej róży, aronii oraz czarnej porzeczki.

Źródła witaminy E: pełnoziarniste produkty zbożowe, oleje roślinne, a także zielone części roślin.



Zobacz też: Wegetarianizm, weganizm i inne formy diety bezmięsnej

Przyczynia się do obniżenia ciśnienia tętniczego poprzez poprawę przepływu krwi.
Źródła lecytyny: żółtka jajek, wątroba, pełnoziarniste produkty zbożowe oraz orzechy i soja.

Czytaj też: Zdrowe sposoby na odchudzanie – porady dietetyka

Temat miesiąca: Skuteczne sposoby na ból gardła