Epidemia koronawirusa w Polsce. Co to jest stan epidemii?

Epidemia koronawirusa w Polsce dotyczy wszystkich. Nie tylko wobec osób zakażonych określane są szczegółowe procedury działania. Bezwzględnie wszyscy muszą poddać się jasno sprecyzowanym zasadom i przestrzegać ściśle określonych reguł postępowania. Co to jest stan epidemii i co oznacza dla przeciętnego obywatela?
Epidemia koronawirusa w Polsce
Źródło: 123RF

Spis treści

Epidemie w Polsce pojawiały się już w XII wieku. Z tego czasu pochodzą pierwsze zapiski na ten temat. Wielokrotnie ludność była zdziesiątkowana przez dżumę, zwaną wtedy „masową zarazą”. Także epidemie ospy czy cholery niejednokrotnie obejmowały cały kraj lub jego część.

Wiek XIX to czas dużej zachorowalności na cholerę, tyfus i grypę hiszpankę. Po II wojnie światowej ludzie zmagali się z grypą azjatycką (1957-1958), grypą Hong-Kong (1968-1969) i grypą rosyjską (1977). Świat zna przypadki wielu epidemii, ale najważniejsze są narzędzia do walki z tym trudnym przeciwnikiem. 

Koronawirus w Polsce

Koronawirus SARS-CoV-2 dotarł do Polski i systematycznie się rozprzestrzenia. Wywołuje chorobę o nazwie COVID-19, która głównie charakteryzuje się gorączką, kaszlem, dusznościami, bólami mięśni i dużym zmęczeniem. Wirus rozprzestrzenia się drogą kropelkową. Osoby starsze, z obniżoną odpornością i te, którym towarzyszą inne choroby współistniejące są zdecydowanie bardziej narażone na pojawienie się ciężkiej postaci tej choroby czy zgon.

Ministerstwo Zdrowia publikuje w mediach społecznościowych Dzienny Raport o Koronawirusie w Polsce. Te informacje zawierają (na każdy kolejny dzień):

  • liczbę osób hospitalizowanych,
  • liczbę osób objętych kwarantanną,
  • liczbę osób objętych nadzorem epidemiologicznym,
  • liczbę osób, które wyzdrowiały.

Źródło: Oficjalny profil Ministerstwa Zdrowia na Twitterze

W Polsce codzienne potwierdzane są nowe przypadki zakażenia koronawirusem. Jest to liczba osób, u których chorobę COVID-19 potwierdził pozytywny wynik testów laboratoryjnych. Mapa koronawirusa w Polsce pokazuje liczbę zakażonych osób w konkretnym województwie. Ministerstwo Zdrowia uruchomiło specjalną infolinię 800 190 590, która stwarza możliwości uzyskania informacji dotyczących koronawirusa i postępowania w przypadkach zaobserwowania niepokojących objawów.

Zwiększająca się każdego dnia liczba osób zakażonych stwarza podstawy do ogłoszenia stanu epidemiologicznego, a w kolejnej fazie stanu epidemii. I tak się stało w Polsce. Przybywanie na dobę coraz to większej liczby osób zakażonych, hospitalizowanych, objętych nadzorem epidemiologicznym i kwarantanną dało podstawy do wprowadzenia w dniu 20 marca 2020 roku stanu epidemii koronawirusa w Polsce.

Co to jest epidemia?

Co warto wiedzieć o pojęciu epidemii i stanie epidemii? Jest to narzędzie o charakterze zdrowotno-prawnym, które daje państwu określone możliwości działania i podejmowania kroków, przeciwdziałających rozprzestrzenianiu się choroby.

Podstawa prawną działania wszystkich organów państwowych w Polsce w tym zakresie jest ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (DZ. U. 2008 Nr 234 poz. 1570 z póź. zm.). Ta ustawa w art.1 szczegółowo określa:

  • zasady i tryb zapobiegania oraz zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym zasady i tryb rozpoznawania i monitorowania sytuacji epidemiologicznej oraz podejmowania działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych w celu unieszkodliwienia źródeł zakażenia, przecięcia dróg szerzenia się zakażeń i chorób zakaźnych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie,
  • zadania organów administracji publicznej w zakresie zapobiegania oraz zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi,
  • uprawnienia i obowiązki świadczeniodawców oraz osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie zapobiegania oraz zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Co oznacza pojęcie „epidemii”? Zgodnie z zapisami tej kluczowej ustawy, epidemia oznacza wystąpienie na danym obszarze zakażeń lub zachorowań na chorobę zakaźną w liczbie wyraźnie większej niż we wcześniejszym okresie albo wystąpienie zakażeń lub chorób zakaźnych dotychczas niewystępujących (art. 2 pkt. 9 ww. ustawy).

To Rada Ministrów może określać, w drodze rozporządzenia, programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń czy chorób zakaźnych (art.4.1. ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (DZ. U. 2008 Nr 234 poz. 1570 z późn. zm.).

Stan epidemii, wprowadzony w kraju, oznacza konieczność podejmowania określonych działań, mających wspomagać walkę z koronawirusem i jak najskuteczniej zabezpieczać społeczeństwo przed dalszymi zachorowaniami.

Reklama

Epidemia w Polsce w 2020 roku

Minister Zdrowia prof. Łukasz Szumowski wydał dnia 20 marca 2020 r. Rozporządzenie w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dziennik Ustaw, Warszawa, dnia 20 marca 2020 r., poz. 491). Minister Zdrowia jest upoważniony do podejmowania takiej decyzji na podstawie art. 46 ust. 2 i 4 wspomnianej wcześniej ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Zgodnie z §1 tego rozporządzenia w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Dla każdego obywatela, przebywającego na terenie Polski oznacza to konieczność podporządkowania się ustalonym przez Radę Ministrów zasadom postępowania.

Ograniczenia można podzielić na kilka grup:

  1. Ograniczenia określonego sposobu przemieszczania się (rozdział 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia o ogłoszeniu stanu epidemii) - zgodnie z tymi zapisami aż do odwołania wstrzymane są przemieszczania pasażerów w transporcie kolejowym, wykonywanym z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej. Osoby przekraczające granicę państwa innymi środkami komunikacji, aby udać się do swego miejsca zamieszkania lub pobytu w Polsce zobowiązane są do udzielenia szczegółowych informacji funkcjonariuszom Straży Granicznej. Przede wszystkim dotyczą one miejsca zamieszkania lub pobytu, w którym będzie odbywana obowiązkowa kwarantanna. Jest to bardzo ważny element – kwarantanna w takich sytuacjach jest obowiązkowa dla takich osób. Wszystkie tak uzyskane informacje przekazywane są przez Straż Graniczną innym organom.
  2. Ograniczenia lub zakaz obrotu i używania określonych przedmiotów (rozdział 3 ww. rozporządzenia) - przede wszystkim chodzi tu o zabezpieczenie urządzeń, które wspomagają walkę z wirusem. §4 wyraźnie określa zakaz wywozu lub zbywania poza teren Rzeczypospolitej Polskiej respiratorów i kardiomonitorów. Rozporządzenie określa także zasady możliwości wywozu i zbycia poza terytorium Polski pewnych produktów, kluczowych dla służby zdrowia w walce z wirusem SARS-CoV-2. Te ograniczenia dotyczą takich produktów, jak gogle ochronne, kombinezony, maski, ochraniacze czy środki do dezynfekcji rąk, powierzchni lub pomieszczeń.
  3. Ograniczenia funkcjonowania określonych instytucji lub zakładów pracy (rozdział 4 ww. rozporządzenia) - przede wszystkim chodzi to o czasowe ograniczenia związane z działalnością handlową, rekreacyjną, gastronomiczną czy naukową.
  4. Zakaz organizowania widowisk i innych zgromadzeń ludności (rozdział 5 ww. rozporządzenia) - ten zakaz wprowadza brak możliwości organizowania imprez w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. -Prawo o zgromadzeniach. Przepisy takiego rozporządzenia określają dopuszczalną liczbę uczestników, która może być modyfikowana w drodze kolejnych rozporządzeń Ministra Zdrowia (początkowo było to 50 osób, potem 5) lub wprowadzają zakaz bezwzględny.
  5. Nakaz udostępniania nieruchomości, lokali i terenów przewidzianych planami przeciwepidemicznymi (rozdział 6 ww. rozporządzenia) - w okresie epidemii wojewoda może poinformować prywatnego właściciela o konieczności zajęcia przez służby sanitarne jego lokalu, nieruchomości czy pojazdu.

Zasięg koronawirusa

Określenie zasięgu koronawirusa to element bardzo istotny i ważny dla działań ograniczających i likwidujących zasięg epidemii. Wprowadzenie stanu epidemii w Polsce pozwala Radzie Ministrów określić w drodze rozporządzenia zagrożony obszar, a także podzielić go na specjalne strefy.

Stan epidemii koronawirusa w Polsce, zgodnie z ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a także z tak zwaną „specustawą o koronawirusie (ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych), daje władzom możliwość tworzenia tak zwanych „stref zero” i „stref buforowych”.

Co oznaczają te różne rodzaje stref? 

  1. Strefa zero - jest to obszar, na którym zgodnie z zapisami ustawy, wystąpił stan epdemii, znajdujący się bezpośrednio wokół ogniska wirusa, podlegający ograniczeniom, w szczególności nakazom, zakazom oraz środkom kontroli,
  2. Strefa buforowa - jest to strefa wokół strefy zero, podlegająca pewnym ograniczeniom, a w szczególności zakazom i nakazom w zakresie przemieszczania ludności.

Wprowadzenie stanu epidemii w Polsce oznacza określoną sytuację prawną, wprowadzoną w związku z wystąpieniem epidemii. Ma to na celu podjęcie działań, określonych w ustawie, o charakterze przeciwepidemicznym i zapobiegawczym dla zminimalizowania skutków epidemii (art. 1 pkt 22 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi).

Stan epidemii ogłasza i odwołuje w drodze rozporządzenia minister zdrowia, w porozumieniu z ministrem spraw wewnętrznych i administracji publicznej. Daje to możliwości wprowadzania większości ograniczeń. Czasowe ograniczenia w funkcjonowaniu różnych instytucji i handlu, obowiązki podawania się kwarantannie, zakaz przemieszczania, możliwości pracy zdalnej to jedne z wielu skutecznych form walki z epidemią.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374,567 i 568),
  • Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (DZ. U. 2008 Nr 234 poz. 1570 z późn. zm.)
  • Rozporządzenie z dnia 20.03.2010 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dziennik Ustaw, Warszawa, dnia 20 marca 2020 r., poz. 491)
  • www.gov.pl
  • www.gis.gov.pl/koronawirus
  • www.who.int

Oceń artykuł

(liczba ocen 1)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!