Glejak - objawy, przyczyny, rokowania, leczenie i operacja

Glejaki to pierwotne nowotwory ośrodkowego układu nerwowego o różnych stopniach złośliwości. Są najczęstszymi zmianami nowotworowymi występującymi w mózgu. Sprawdź, skąd się biorą glejaki, jakie dają objawy, jak przebiega leczenie, a także jakie są rokowania.
Neurolog ogląda zdjęcie z tomografii głowy
źrodło:123RF

Spis treści

Glejak

Glejak to najczęstszy pierwotny nowotwór złośliwy występujący w obrębie ośrodkowego układu nerwowego. Glejaki tworzą się z komórek glejowych, które razem z komórkami nerwowymi tworzą zrąb mózgu. Pierwotnie występują tylko w OUN, czyli mózgu lub rdzeniu kręgowym, lecz mogą dawać przerzuty do innych organów. 

Glejaki stanowią 40 proc. nowotworów wewnątrzczaszkowych, ale jedynie 2-3 proc. wszystkich nowotworów wykrywanych w ciele człowieka. Z badań epidemiologicznych wynika, że każdego roku wykrywa się glejaka u 7 na 100 tysięcy osób na świecie. W Polsce każdego roku notuje się ponad 2500 przypadków. Nieznacznie wyższy współczynnik zachorowalności obserwuje się u mężczyzn. 

Przyczyny glejaka

Skąd się biorą glejaki? Naukowcy od lat próbują to ustalić, jednakże pytanie wciąż pozostaje bez odpowiedzi. Jedna z pierwszych teorii zakładała, że glejaki tworzą się na skutek mutacji w komórkach glejowych. Kiedy odkryto neuronalne komórki macierzyste w strefie okołokomorowej u dorosłych, sformułowano nową teorię ich powstawania. 

Przyczyn zaczęto poszukiwać w komórkach macierzystych, będących rezerwuarem komórek neuronalnych, które mogą przekształcać się zarówno w komórki glejowe, jak i nerwowe, by naprawić drobne uszkodzenia mózgu. Komórki te pozostają niezróżnicowane, by móc w sytuacji uszkodzenia przekształcić się dowolną komórkę nerwową. Uznaje się, że glejaki powstają ze zmutowanych neuronalnych komórek macierzystych, które przekształcają się w komórki glejowe. 

Reklama

Objawy glejaka

Objawy glejaka zależą przede wszystkim od wielkości guza oraz jego lokalizacji. Warto podkreślić, że u większości pacjentów glejak początkowo nie daje żadnych objawów. Pojawienie się objawów z reguły jest wynikiem wzrostu guza, powodującego ucisk i wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego. 

Do najczęstszych objawów glejaka mózgu należą:

  • bóle głowy
  • nudności,
  • wymioty,
  • osłabienie sprawności umysłowej, 
  • zaburzenia osobowości,
  • zaburzenia pamięci, 
  • zaburzenia mowy, wzroku i słuchu
  • zaburzenia chodu,
  • napady padaczkowe, 
  • niedowłady i zaburzenia czucia,
  • obrzęk mózgu.

Leczenie glejaka

Leczenie glejaków także zależy od umiejscowienia guza oraz stopnia złośliwości. Glejaki I i II stopnia leczy się głównie operacyjnie. Jeśli zmiana zostanie całkowicie usunięta, w dalszej kolejności pacjenci są poddawani obserwacji. Natomiast zmiany III i IV stopnia po zabiegu chirurgicznym są poddawane leczeniu onkologicznemu – radioterapii lub chemioterapii. Operacje wykonuje się drogą kraniotomii lub endoskopowo. 

Jeżeli chodzi o leczenie onkologiczne, zastosowanie znajdują: 

  • radioterapia klasyczna, 
  • radiochirurgia,
  • terapia protonowa,
  • chemioterapia dożylna lub doustna z użyciem Temozolamidu, PCV, Lomustyny, Irinotecanu, Avastinu.

Nadzieją na wyleczenia glejaków są innowacyjne terapie celowane, immunoterapie oraz hipertermia, które poddawane są badaniom klinicznym.

Reklama

Glejak – rokowania

Rokowania, podobnie jak leczenie, zależą od stopnia złośliwości guza, jego wielkości, umiejscowienia, a także wieku pacjenta. Im mniejszy stopień złośliwości, tym bardziej pomyślne rokowania. Niestety najczęściej wykrywanym nowotworem komórek glejowych jest glejak wielopostaciowy, który zaliczany jest do IV, najwyższego stopnia złośliwości. Glejaki wielopostaciowe rosną bardzo szybko i naciekają na okoliczne tkanki, przez co całkowite usunięcie guza jest niemal niemożliwe. Ponadto glejaki wielopostaciowe mają tendencję do nawrotów. W przypadku tego rodzaju glejaka rokowania są bardzo złe, niezależnie od metody leczenia. Średnia długość życia pacjentów, u których zdiagnozowano glejaka wielopostaciowego, wynosi 12 miesięcy. Szacuje się, że jedynie 3-8 proc. pacjentów przeżywa 3 lata. Warto jednak podkreślić, że znane są przypadki wieloletniego przeżycia z glejakiem wielopostaciowym, co daje nadzieje wielu pacjentom, a także naukowcom, którzy analizują czynniki wpływające na dłuższe przeżycie chorych. 

Czytaj też:

Bibliografia

  • Bożena Kamińska, Jak powstają guzy mózgu? Czyli o pożytku badań całych genomów, Wszechświat, t. 116, nr 1–3/2015.
  • Karolina Okła, Anna Wawruszak, Sylwia Bilska, Glejaki – epidemiologia, klasyfikacja i etiologia, Review and Research on Cancer Treatment, Volume 1, Issue 1 (2015).
  • Jacek Furtak, Rola badań genetycznych w diagnostyce i leczeniu operacyjnym glejaków, Głos Pacjenta Onkologicznego, Nr 2/2019 (35).
  • Agata Rojek, Wojciech Lesław Zub, Marta Waliszewska-Prosół, Joanna Bladowska, Krystian Obara, Maria Ejma, Wieloletnie przeżycie chorych z glejakiem wielopostaciowym – opisy przypadków, Polski Przegląd Neurologiczny, 2016, tom 12, nr 2.

Oceń artykuł

(liczba ocen 1)

Pytanie: Czy ktoś z Twoich bliskich jest lub był zarażony koronawirusem?

  Tak, bliska mi osoba jest/była zakażona koronawirusem

  Nie, nikt z moich bliskich nie jest/był zakażony koronawirusem

  Nie wiem, czy ktoś z moich bliskich jest/był zakażony koronawirusem

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!