Ile trwa urlop macierzyński – jak długo można być?

Urlop macierzyński to prawo każdej młodej mamy. Istnieje jednak możliwość podzielenia się tym przywilejem z ojcem dziecka. Ustawodawca ustanowił taki urlop w celu sprawowania opieki nad nowonarodzonym maluchem. Ile trwa urlop macierzyński i kto jest uprawniony do skorzystania?
Kobieta na porodówce z dzieckiem
źródło:123RF

Spis treści

Narodziny dziecka to wyjątkowy czas, wymagający od pierwszych dni czasu i zaangażowania rodziców w opiekę. Przepisy prawa wyjątkowo traktują okres ciąży kobiety i konieczność zajmowania się dziećmi. Prawem każdej kobiety jest urlop macierzyński i rodzicielski.  

Ile trwa urlop macierzyński? 

Każdej mamie pracownicy przysługuje urlop macierzyński. Przepisy Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.2020.1320 z dnia 2020.07.30) regulują prawa i obowiązki pracowników i pracodawców. W myśl przepisów prawa pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art.2 ww. ustawy). 

Każda młoda mama, zatrudniona w jednej z wyżej wymienionych form i tym samym posiadająca ubezpieczenie chorobowe korzysta z urlopu macierzyńskiego z możliwością, pod pewnymi warunkami, podzielenia się tym urlopem z ojcem dziecka.

Kodeks pracy wyraźnie określa, ile wynosi urlop macierzyński. Art.180 Kodeksu pracy dokładnie reguluje te kwestie. 

Pracownicy przysługuje urlop w wymiarze:

  • 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
  • 31 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 33 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie,
  • 35 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie,
  • 37 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

Skorzystanie z urlopu macierzyńskiego jest obowiązkiem każdej kobiety, którego nie może się samodzielnie pozbawić. Istnieje jednak możliwość skorzystania z tego prawa na różne sposoby.

Jak długo trwa urlop macierzyński? Przykłady

Urlop macierzyński trwa maksymalnie do 37 tygodni, w zależności od liczby urodzonych dzieci. Przepisy prawa przewidują jednak możliwość wykorzystania macierzyńskiego w różnych wariantach, szczegółowo określając, ile tygodni trwa urlop macierzyński w takich sytuacjach. 

Wariant I (art.180 §2 i 3 Kodeksu pracy) 

Każda kobieta przed przewidywaną datą porodu ma prawo wykorzystać do 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. Po porodzie młoda mama może skorzystać tylko z pozostałej części urlopu, niewykorzystanego przed porodem aż do wyczerpania przysługującego jej wymiaru. Zatem jeśli wymiar urlopu wynosi 20 tygodni, a maksymalne 6 tygodni zostało już wykorzystane przed urodzeniem dziecka to po porodzie prawo to obejmuje już tylko pozostałe 14 tygodni. Od tej zasady prawo nie przewiduje żadnych wyjątków.

Wariant II (art.180 §4 Kodeksu pracy)

Każda pracownica po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego (niezależnie od jego całkowitego wymiaru) ma prawo zrezygnować z pozostałej części urlopu i powrócić do pracy, jeśli:

  • pozostałą część urlopu wykorzysta ojciec wychowujący dziecko (urlop tacierzyński). Warunkiem jest posiadanie przez ojca statusu pracownika” czyli zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę,
  • przez okres, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową. 

Wariant III (art.180 §6 Kodeksu pracy)

Mama – pracownica, która posiada orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, po wykorzystaniu co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części, jeżeli:

  • pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta ojciec-pracownik wychowujący dziecko lub pracownik – inny członek najbliższej rodziny lub
  • przez okres do końca urlopu osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony ojciec albo ubezpieczony inny członek najbliższej rodziny, który w celu opieki nad dzieckiem przerwał działalność zarobkową.

Wariant IV (art.180 § 10 Kodeksu pracy).

Mama dziecka, która przebywa w szpitalu lub innym zakładzie leczniczym, w formie leczenia stacjonarnego lub całodobowego ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, ma prawo po wykorzystaniu co najmniej 8 tygodni urlopu przerwać macierzyńskie na czas pobytu w szpitalu. Warunkiem koniecznym jest sprawowanie dalszej opieki nad dzieckiem przez ojca-pracownika lub innego członka najbliższej rodziny, posiadającego ubezpieczenie chorobowe. 

Ile trwa urlop macierzyński i rodzicielski?

Zagadnieniem, które budzi wątpliwości u rodziców jest odpowiedź na pytanie, ile trwa urlop macierzyński, a ile rodzicielski?

Przepisy Kodeksu pracy wprowadziły (po ostatecznym zmianach tego aktu w 2016 r.) prawo do urlopu rodzicielskiego po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego albo zasiłku macierzyńskiego za okres tego urlopu (art.182¹a §1 Kodeksu pracy). W przeciwieństwie do urlopu macierzyńskiego, urlop rodzicielski może być wykorzystywany tylko i wyłącznie przez rodziców dziecka. 

Uprawnienie to przysługuje w wymiarze:

  • 32 tygodni – w sytuacji 20 tygodniowego urlopu macierzyńskiego,
  • 34 tygodni – w pozostałych przypadkach korzystania z urlopu macierzyńskiego.

Urlop rodzicielski w pełnym wymiarze przysługuje łącznie obojgu rodzicom. Oznacza to, iż:

  • mogą oni podzielić między sobą 32 tygodnie opieki nad dzieckiem, 
  • z urlopu rodzicielskiego mogą korzystać jednocześnie oboje rodzice dziecka i w tym przypadku łączny wymiar ich urlopu nie może przekroczyć wspomnianych 32 tygodni, 
  • zasadą jest również, że żadna część urlopu rodzicielskiego (mamy i ojca) nie może być krótsza niż 8 tygodni.

W klasycznej sytuacji korzystania z tych 2 urlopów kobieta wraca do pracy dopiero po 52 tygodniach (czyli w przeliczeniu po 364 dniach), na które składa się 20 tygodni urlopu macierzyńskiego i 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego.   

Ile trwa zasiłek macierzyński?

Mama dziecka ma obowiązek złożenia wniosku o urlop macierzyński i wniosku o wypłatę zasiłku macierzyńskiego. 

Wniosek o urlop macierzyński mama-pracownica musi złożyć do swojego pracodawcy. Dla wielu kobiet jest oczywistym fakt, iż nie wracają po porodzie do pracy, ale złożenie (formalne) takiego wniosku jest konieczne. 

Wniosek o urlop macierzyński zawiera:

  • dane pracodawcy,
  • dane matki,
  • imię, nazwisko i datę urodzenia dziecka, 
  • określenie wymiaru urlopu,
  • skrócony odpis aktu urodzenia dziecka,
  • oświadczenie o braku zamiaru korzystania z urlopu macierzyńskiego przez drugiego z rodziców w przypadkach prawem dozwolonych.

Problematykę wypłat zasiłku macierzyńskiego reguluje Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U.2020.870 z dnia 2020.05.15). Matka dziecka może złożyć, nie później niż 21 dni po porodzie, pisemny wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wypłacenie jej zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze (art.30a pkt.1 ww. ustawy). 

Zasiłek macierzyński przysługuje przez okres urlopu macierzyńskiego, zgodnie z zasadami ustalonymi w Kodeksie pracy. Ubezpieczona matka dziecka może dzielić się z ubezpieczonym ojcem dziecka korzystaniem z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu lub jego części. 

Czytaj też:

Bibliografia

  • 1. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U.2020.870 z dnia 2020.05.15),
  • 2. Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.2020.1320 z dnia 2020.07.30),
  • 3. www.zus.pl

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Zamknij