Jak skutecznie regulować pracę jelit?

Osoba trzymająca w dłoniach warzywa

Artykuł sponsorowany

Źródło: 123RF
Artykuł sponsorowany

Autor

Artykuł partnera

Za główne wskaźniki zdrowia jelit i przewodu pokarmowego uznaje się skład, konsystencję, częstotliwość oraz masę wypróżnień. Nieprawidłowości związane z tą intymną, lecz jakże istotną sferą życia stanowią kryteria diagnostyczne – służą m.in. do rozpoznawania najpowszechniejszych chorób układu pokarmowego, jak zaparcia czynnościowe.
 

Zaparcia i towarzyszący im dyskomfort mogą mieć różne podłoże, np. stosowana farmakoterapia, zaburzenia hormonalne, stany chorobowe i defekty anatomiczne. Ale wśród najczęstszych przyczyn przeważają czynniki łatwo modyfikowalne, jak tryb życia, dieta, aktywność fizyczna.

Prawidłowa i nieprawidłowa czynność jelit – co warto wiedzieć?

U pacjentów z prawidłową czynnością jelit występują miękkie stolce o regularnych kształtach, wypróżnianie nie jest źródłem dolegliwości i nie sprawia trudności oraz charakteryzuje się odpowiednią częstotliwością (zmienną osobniczo).

Motoryka jelitowa, czyli aktywność mięśni jelitowych, wpływa na czas pasażu. Jeśli treść przechodzi przez jelita zbyt szybko, pojawiają się zaburzenia trawienia i wchłaniania, a w konsekwencji – biegunki. Zbyt wolny pasaż jelitowy natomiast często skutkuje zaparciem. Więcej na temat uwalniania się od zaparć przeczytacie tutaj.

Zgodnie z obowiązującymi kryteriami rzymskimi, do charakterystycznych objawów zaparć czynnościowych należą: mniej niż 3 wypróżnienia tygodniowo oraz minimum 25% defekacji przebiegających z:

  • uczuciem niepełnego wypróżnienia,
  • oddawaniem twardych, grudkowatych stolców,
  • wysiłkiem (nasilonym parciem),
  • uczuciem przeszkody (niedrożności) w odbycie/odbytnicy,
  • ręcznym wspomaganiem wypróżnienia.

Uznaje się, że kryteria diagnostyczne zaparcia czynnościowego wg IV wytycznych rzymskich zostały spełnione, jeśli:

  • przez 3 ostatnie miesiące utrzymują się co najmniej 2 spośród wymienionych objawów (z początkiem dolegliwości co najmniej 6 miesięcy przed diagnozą),
  • rzadko pojawiają się luźne stolce,
  • nie są spełnione kryteria IBS – zespołu jelita drażliwego.

W prawidłowych warunkach czynności przewodu pokarmowego są kontrolowane i regulowane przez organizm, jednak stres, siedzący tryb życia, nieregularne posiłki i dieta uboga we włókno pokarmowe (błonnik) mogą negatywnie odbić się na pracy jelit oraz rytmie wypróżnień. Podkreśla się zwłaszcza znaczenie niewystarczającego spożycia błonnika pokarmowego w etiologii zaparć – problem o zasięgu globalnym. Wyniki badań dowodzą, że większa podaż błonnika z dietą (głównie zbóż, warzyw i owoców) wpływa korzystnie na czynność jelit oraz zapobiega dolegliwościom ze strony przewodu pokarmowego. Więcej o przyczynach zaparć przeczytać można na http://www.stopzaparciom.pl/.

Jak uregulować pracę jelit?

Po pierwsze: zadbać o rodzaj, jakość i regularność spożywanych posiłków. 4-5 posiłków dziennie to zdecydowanie lepszy wybór niż 2-3 obfite porcje w ciągu dnia. I choć to zabrzmi jak truizm – nie rezygnować ze śniadania!

Element każdego posiłku powinny stanowić warzywa i owoce – sałatki i surówki są dobrym źródłem błonnika pokarmowego. Błonnika, który przyspiesza perystaltykę jelit, zwiększa sekrecję soków trawiennych oraz wiąże wodę – zapobiega nadmiernemu odwodnieniu i przesuszeniu mas kałowych, które mogłoby utrudniać wypróżnienie.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca spożywać dziennie co najmniej 400 g owoców i warzyw w 5 porcjach. Sugerowaną, pojedynczą porcję stanowić może jabłko, kilka śliwek, marchewek, talerz zupy warzywnej czy sałatka owocowa, a nawet szklanka soku pomidorowego.

Wracając do wspomnianego nawodnienia treści jelitowej – należy pamiętać o właściwym nawadnianiu organizmu, stosownie do wieku, aktywności fizycznej i warunków atmosferycznych.

Prawidłowa czynność jelit zależy również od składu ilościowego i jakościowego mikrobioty jelitowej – ogółu mikroorganizmów bytujących w tym odcinku przewodu pokarmowego. Do zaburzenia fizjologicznej równowagi panującej w tej szczególnej społeczności może dojść stosunkowo łatwo, np. w wyniku przewlekłego stresu, długotrwałej, agresywnej antybiotykoterapii lub nieprawidłowej diety. Co robić w takiej sytuacji?

Odbudowę właściwej mikrobioty jelitowej wspomaga spożycie produktów zawierających żywe kultury bakterii, jak fermentowane napoje mleczne (np. kefiry i jogurty „bio”; mleko acydofilne).

Podsumowanie: jeśli nie dieta, to…?

Podsumujmy: czynność jelit można uregulować:

  • zwiększając podaż błonnika – spożywając kasze gruboziarniste i zastępując tzw. białe pieczywo pieczywem z mąki z pełnego przemiału oraz zwiększając spożycie warzyw i owoców;
  • ograniczając spożycie tłuszczów zwierzęcych i słodyczy;
  • włączając fermentowane produkty mleczne do diety (kefiry, jogurty);
  • zwiększając dzienną podaż płynów (woda mineralna, zupy warzywne, świeżo wyciskane soki warzywne i owocowe);
  • pamiętając o większej, regularnej (najlepiej codziennej) aktywności fizycznej.

Przy zaparciach związanych ze spowolnioną perystaltyką jelitową wskazane jest umiarkowane picie kawy i spożycie siemienia lnianego.

Jeśli modyfikacja diety i trybu życia okażą się nieskuteczne w zwalczaniu zaparć, można rozważyć farmakoterapię. Do dobrze przebadanych środków o udokumentowanej skuteczności należy bisakodyl – lek do krótkotrwałego leczenia zaparć, który stymuluje perystaltykę i hamuje wchłanianie wody w jelicie, zmiękcza masy kałowe, przyspiesza pasaż treści jelitowej i pobudza defekację.

 

Źródła:      

De Vries J., Miller PE., Verbeke K. Effects of cereal fiber on bowel function: A systematic review of intervention trials. World J Gastroenterol. 2015; 21(29): 8952–8963.

Markland AD., Palsson O., Goode PS. et al. Association of Low Dietary Intake of Fiber and Liquids with Constipation: Evidence from the National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) Am J Gastroenterol. 2013; 108(5): 796–803.

Gawęcki J., Żywienie człowieka, Podstawy nauki o żywieniu. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.

Nyrop KA., Palsson OS., Levy RL. et al. Costs of health care for irritable bowel syndrome, chronic constipation, functional diarrhoea and functional abdominal pain. Aliment Pharmacol Ther. 2007;26(2):237–248.

Jarosz M., Żywienie osób w wieku starszym. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008.

Ferrazzi S, Thompson GW, Irvine EJ et al. Diagnosis of constipation in family practice. Can J Gastroenterol. 2002;16(3):159–164. 

Lembo A, Camilleri M. Chronic Constipation. N Engl J Med. 2003;349(14):1360–1368.

Bae SH. Diets for Constipation. Pediatr Gastroenterol Hepatol Nutr. 2014; 17(4): 203–208.

Portalatin M., Winstead N. Medical Management of Constipation. Clin Colon Rectal Surg. 2012; 25(1): 12–19.

Kajla P., Sharma,A., Sood DR. Flaxseed - a potential functional food source. J Food Sci Technol. 2015; 52(4): 1857–1871.

Kienzle Horn S., Vix JM., Schuijt C. et al. Efficacy and safety of bisacodyl in the acute treatment of constipation: a double-blind, randomized, placebo-controlled study. Aliment Pharmacol Ther. 2006;23:1479–88. 

Manabe N., Cremonini F., Camilleri M. et al. Effects of bisacodyl on ascending colon emptying and overall colonic transit in healthy volunteers. Aliment Pharmacol Ther. 2009; 30(9): 930–936.

Whitehead W.E., Wald A., Norton N.J. Treatment options for fecal incontinence Dis. 2. Colon Rectum. 2001; 44: 131–144.

Wald A. Constipation in the primary care setting: current concepts and misconceptions. Am J Med. 2006;119(9):736–739.

Postępowanie w zaparciu. Podsumowanie wytycznych American Gastroenterological Association 2013. Medycyna Praktyczna. 2013; 12: 44–50.

Postępowanie w nienowotworowych chorobach odbytnicy i odbytu. Podsumowanie wytycznych American College of Gastroenterology. Medycyna Praktyczna. 2014; 2015; 3: 26–34.

Charytoniuk A., Simon K. Diagnostyka i leczenie zaparć u młodych osób. Medycyna po Dyplomie. 2013; 5, [dostęp online].

Jarosz M., Dzieniszewski J. Zaparcia – porady lekarzy i dietetyków. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004.

Suares NC, Ford AC. Systematic review: the effects of fibre in the management of chronic idiopathic constipation. Aliment Pharmacol Ther. 2011;33(8):895–901.

Boilesen SN., Tahan S., Dias FC. Et al. Water and fluid intake in the prevention and treatment of functional constipation in children and adolescents: is there evidence? Jornal de Pediatria. 2017; 4 (23): 320-327.

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA