Jak uporać się z niedokrwistością?


 

Ocena użytkowników

(liczba ocen 3)

Osłabienie, rozdrażnienie, kłopoty z koncentracją – każdy z nas ma takie okresy w życiu. Takie objawy mogą oznaczać niedokrwistość. Należy wówczas zbadać morfologię. Jeżeli wyniki będą w porządku – wystarczy trochę ruchu na świeżym powietrzu oraz witamin i wszystko wróci do normy. Jeżeli w badaniu wyszły nieprawidłowości, warto przyjrzeć się diecie.

Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) o niedokrwistości mówimy wówczas, gdy stężenie hemoglobiny w krwinkach czerwonych spada poniżej normy i tak odpowiednio dla poszczególnych grup wynosi:

  • u mężczyzn – poniżej 13g% (130 g/l)
  • u kobiet – poniżej 12g% (120 g/l)
  • u kobiet w ciąży – poniżej 11g% (110 g/l)
  • u dzieci w wieku od 6 do 14 lat – poniżej 12g% (120 g/l)
  • u dzieci w wieku od 6 miesięcy do 6 lat – poniżej 11g% (110 g/l)

Objawy niedokrwistości

Głównym zadaniem hemoglobiny jest przenoszenie tlenu z płuc do tkanek. Jeżeli nastąpi jej niedobór wówczas upośledzona jest zdolność krwi do zaopatrywania tkanek w tlen niezbędny do wytwarzania energii, dochodzi wówczas do:
1. zaburzeń ze strony układu nerwowego:

 

  • zawrotów głowy, szumu w uszach|
  • uczucia pustki w głowie
  • niemożności skupienia uwagi
  • łatwości męczenia się i uczucia znużenia
  • zaburzeń pamięci

2. zauważalne są również objawy ze strony układu krążenia m.in.:

  • bladość skóry i błon śluzowych
  • zmniejszenie zdolności organizmu do utrzymania właściwej temperatury ciała
  • przyspieszenie akcji serca, szczególnie podczas wysiłku fizycznego

Częstym objawem niedokrwistości jest bezsenność, zwiększona drażliwość i pobudliwość nerwowa.

Czytaj też: Niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego i witaminy B12

CO POWODUJE KŁOPOTY Z HEMOGLOBINĄ?

Przyczyn może być wiele, np. czynniki genetyczne, środowiskowe, żywieniowe. Dość częstą przyczyną występowania niedokrwistości u ludzi dorosłych są infekcje i przewlekłe stany chorobowe. Wykluczyć więc należy wszystkie czynniki medyczne, które muszą być konsultowane z lekarzem. Najczęściej jednak niedokrwistość wywołana jest niedoborami pokarmowymi, zwłaszcza niedoborem żelaza w diecie.
Niedokrwistość na tle żywieniowym oprócz zmniejszonego spożycia żelaza może powstawać w wyniku niedoborów:

  • kwasu foliowego
  • witaminy B6 i B12
  • witaminy C

GDZIE ZNAJDZIEMY ŻELAZO?

Zanim zaczniemy szukać źródeł występowania tego mikroelementu należy powiedzieć o jego biodostępności, czyli o stopniu w jakim żelazo zostanie wchłonięte z przewodu pokarmowego, aby spełniało swoje funkcje krwiotwórcze.
W produktach żywnościowych występują dwa rodzaje żelaza:

  • hemowe, które znajduje się głownie w produktach pochodzenia zwierzęcego
  • niehemowe, występujące głównie w produktach roślinnych

Żelazo niehemowe jest wchłaniane zaledwie w 2%, podczas gdy przyswajalność żelaza pochodzącego z produktów zwierzęcych wynosi około 22%. Warto zaznaczyć, że na biodostępność żelaza niehemowego mają wpływ inne składniki diety.

  • Dokładne badanie poziomu żelaza. Sprawdź, co to jest: Ferrytyna


Korzystnie wpływają:

  • witamina C pochodząca z warzyw i owoców
  • nawet niewielkie ilości mięsa

Należy natomiast „uważać” na:

  • kawę, herbatę – polifenole w nich zawarte utrudniają wchłanianie żelaza; ważne więc aby nie popijać posiłku herbatą!
  • szpinak, szczaw, rabarbar – ze względu na kwas szczawiowy
  • nadmiar błonnika w diecie – m.in. produkty z nieoczyszczonego ziarna np. razowe pieczywo, otręby pszenne itp.
  • jaja – mimo dużej ilości żelaza w żółtku nie jest ono dobrze przyswajalne
  • mleko i przetwory mleczne – z powodu wapnia, który ogranicza przyswajanie żelaza

Dla zaspokojenia potrzeb organizmu na żelazo konieczne jest zwrócenie uwagi na odpowiednie zestawienie poszczególnych posiłków. Powinny się w nich znajdować produkty, będące dobrym źródłem tego pierwiastka (patrz tabela 1)
Aby skorzystać w pełni z tabeli należy wiedzieć ile należy dostarczyć organizmowi żelaza w diecie, i tak zapotrzebowanie dla poszczególnych grup wynosi:

  • dzieci – 10 mg/dobę
  • kobiety – 18 mg/dobę
  • kobiety ciężarne – 26 mg/dobę
  • kobiety karmiące – 20 mg/dobę
  • mężczyźni – 15 mg/dobę

Jak wspomniano powyżej oprócz żelaza ważną rolę w eliminowaniu niedokrwistości pełnią inne składniki. Gdzie ich szukać?:

  • kwas foliowy – najbogatsze jego źródła to sałata, szpinak, natka, brokuły, owoce cytrusowe – jednym słowem produkty, które dodatkowo są bogactwem witaminy C ułatwiającej przyswajanie żelaza niehemowego oraz drożdże, wątroba, pełne ziarna zbóż, rośliny strączkowe;
  • witamina B6 - występuje w  większych ilościach w drożdżach, kiełkach pszenicy, otrębach pszennych, nasionach roślin strączkowych;
  • witamina B12 – należy jej szukać głównie w wątrobie i nerkach, w mniejszych ilościach natomiast występuje w mleku i jego przetworach;
  • witamina C – jej źródła to wymienione wyżej warzywa

Leki na anemię

Preparaty żelaza podaje się zawsze wyłącznie na zlecenie lekarza. Przedawkowanie jest bardzo szkodliwe, dlatego bez wyraźnych wskazań medycznych nie należy ich przyjmować.Preparaty kwasu foliowego wskazane są dla kobiet w okresie prekoncepcyjnym i w czasie ciąży, a  także podczas karmienia dziecka piersią.
Preparaty witaminy B12 wskazane są dla osób odżywiających się w  sposób ściśle wegetariański.

KOMPROMIS

Zgodnie z zaleceniami żywieniowymi podroby nie powinny gościć na naszym stole. Co więc zrobić, aby pogodzić racjonalne żywienie z potrzebą uzupełnienia żelaza? Wątróbka drobiowa z pieczonym jabłkiem w majeranku z dodatkiem sałatki z  brokułów i ziemniakami zapiekanymi posypanymi natką to prawdziwa uczta nie tylko dla podniebienia ale i „zastrzyk” w walce z  niedokrwistością. Pamiętajmy, że codzienna taka porcja spowoduje, że przybędzie nam kolejny problem związany z walką z cholesterolem. Jak to pogodzić? Lecząc niedokrwistość żywieniową z  niedoborem żelaza wybierajmy na co dzień mięso chude drobiowe w połączeniu z  produktami zbożowymi z pełnego przemiału i wzbogacajmy dania produktami bogatymi w witaminę C, pamiętając jednocześnie o składnikach, które utrudniają przyswajanie żelaza. Smacznego!

Tabela 1. Zawartość żelaza w wybranych produktach spożywczych (Kunachowicz H. i wsp., Tabele wartości odżywczej produktów spożywczych, IŻŻ, 1998)

Czytaj też: Jak uporać się z niedokrwistością?

Temat miesiąca: Gardłowa Sprawa, przeziębienie i grypa