Jak wygrać z bólem?

Starszy niż rok
Ból to odczucie, które towarzyszy nam na całej przestrzeni życia i pełni niebagatelną rolę. Informuje on bowiem o dolegliwości, ostrzega przed rozwojem choroby, ale niestety sprawia też cierpienie i dyskomfort. Trudno więc uznać go za przyjaciela. Jak rozpoznać i stoczyć skuteczną walkę z wrogiem?

Co to jest ból?

Zgodnie z definicją Międzynarodowego Towarzystwa Badania Bólu (ang. International Association for the Study of Pain) ból to przykre wrażenie zmysłowe i emocjonalne, które pojawia się pod wpływem bodźców uszkadzających tkankę lub zagrażających ich uszkodzeniem. Towarzyszy mu pobudzenie układu nerwowego (np. przyspieszenie czynności serca, wzrost ciśnienia tętniczego) i wzmożone wydzielanie hormonów kory nadnerczy. We wszystkich opracowaniach medycznych podkreśla się, że ból jest odczuciem subiektywnym, a więc nie powinno się go kwestionować. Pomimo niesionego cierpienia, ból odgrywa istotną rolę ostrzegawczo-obronną w rozpoznawaniu i umiejscowieniu procesu chorobowego.

Z medycznego punktu widzenia

Walka z bólem jest jednym z najczęściej podejmowanych działań w medycynie. Postępowanie  przeciwbólowe może być czasem jedyną drogą pomocy cierpiącej osobie. Dzieje się tak, kiedy przyczyna bólu jest niemożliwa do usunięcia (dyskopatie), niejasna, wyeliminowanie przyczyn bólu nie jest możliwe (np. w przypadku nowotworów) lub gdy przyczyna bólu została usunięta, jednak nadal jest on odczuwany. Szczególne istotne podczas leczeniu bólu jest ustalenie jego umiejscowienia, natężenia, czasu trwania i jego jakości, a także towarzyszących mu objawów. Zawsze zwraca się też uwagę na cechy osobowości chorego, gdyż ich ustalenie pozwala na podjęcie najbardziej odpowiedniej diagnostyki i dobranie właściwego leczenia.

Czytaj też: Po co nam ból?

Sposoby walki z bólem

Metody walki z bólem można podzielić na farmakologiczne, inwazyjne i relaksacyjne (niefarmakologiczne). Farmakologiczna walka z bólem wiąże się z odkryciem w 1806 roku morfiny przez niemieckiego chemika Friedricha Sertünera. Obecnie na rynku dostępnych jest bardzo wiele środków uśmierzających ból. Niektóre z nich chory może nabyć sam bez recepty. W razie nieustępowania bólu należy jednak skorzystać z pomocy specjalisty, który wskaże najlepiej dopasowaną do dolegliwości terapię przeciwbólową. Do wyboru mamy wówczas prepararty z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ, NSAID, non-steroidal anti-inflammatory drugs). Mechanizm ich działania polega na blokowaniu cykoksygenazy (COX), co prowadzi do blokowania syntezy prostanoidów (prostaglandyny, tromboksan, prostacykliny), które wpływają na ból, stan zapalny i gorączkę.

S.O.S na ból umiarkowany

Jedną z dróg poszukiwań coraz doskonalszych rozwiązań dla NLPZ jest izolowanie aktywnych enancjomerów. Pozytywnym potwierdzeniem tego trendu jest odkrycie substancji o nazwie deksketoprofen. Jest to związek o silnym działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwgorączkowym, stanowiący cenną alternatywę w leczeniu bólu. Deksketoprofen wykazuje efekt terapeutyczny porównywalny do dwukrotnie większej dawki dotychczas popularnego ketoprofenu. Jednocześnie zapewnia ona znacznie mniejsze obciążenie metaboliczne oraz zmniejszenie działań niepożądanych. Terapia przy zastosowaniu deksketoprofenu jest stosowana zwłaszcza przy takich dolegliwościach jak umiarkowane bóle mięśniowo-kostne, bolesne miesiączkowania czy bóle zębów.

Poważna rozgrywka

Z kolei większe natężenie bólu charakterystyczne dla takich dolegliwości jak zapalenia stawów, a także leczenie ostrego bólu o innej genezie wymaga zastosowania specjalistycznych środków, jak nimesulid. Ze względu na swoje wieloczynnikowe działanie wykazuje on wysoką skuteczność kliniczną (w porównaniu do substancji z tej samej grupy typu: ketoprofen, metamizol czy piroksymam) w leczeniu bólu ostrego wywołanego stanem zapalnym. Dawkowanie tego typu preparatów powinno być ściśle przestrzegane zgodnie z zaleceniami lekarza, gdyż przyjmowane ich w ilościach większych niż przepisane może prowadzić do uszkodzeń wątroby, zaburzeń żołądka, bólów głowy i innych działań niepożądanych.

Ostateczny ratunek

Jeśli leczenie przy pomocy środków przeciwbólowych nie przynosi rezultatów, wprowadza się leczenie inwazyjne (ok. 15% przypadków). Obejmuje ono bezpośredni kontakt ze strukturami układu nerwowego w celu zablokowania przewodnictwa impulsów nerwowych. Do metod takich zalicza się blokady (przerwanie przewodzenia impulsu bólowego z uszkodzonych tkanek do wyższych pięter układu nerwowego), nekrolizy (trwałe i nieodwracalne zniszczenie tkanki nerwowej, które skutkuje zniesieniem funkcji nerwu związanej z przewodnictwem bodźców bólowych) czy dokanałowe podawanie leku (wprowadzanie leku przez cewnik na odpowiednią wysokość kanału rdzenia kręgowego).

Czytaj też: Implant pomoże w bólach kręgosłupa

Alternatywne sposoby na ból

W zwalczaniu bólu stosuje się również metody fizykalne, wykorzystujące czynniki fizyczne, jak ciepło (termoterapia), zimno (krioterapia), światło (laseroterapia), prąd elektryczny (galwanizacja/elektroterapia), a także metody manualne, jak masaż czy gimnastykę. Czasem warto wzbogacić terapię o techniki relaksacyjne, które pozwalają zniwelować odczuwany wraz z bólem stres. Natomiast spośród metod wysokospecjalistycznych można wymienić stymulację elektryczną rdzenia kręgowego oraz termolezję (niszczenie szlaku bólowego temperaturą).

O czym nie wolno zapominać

Najbardziej popularną metodą przeciwdziałania bólowi pozostaje jednak farmakoterapia zarówno z uwagi na swoją skuteczność, jak też brak konieczności zaawansowanego ingerowania w organizm. Bezwzględnie trzeba jednak pamiętać, by stosując farmakologiczne sposoby walki z bólem regularnie przyjmować leki oraz przestrzegać zaleceń lekarza odnośnie przepisanej dawki. Nie bez znaczenia pozostaje też zapewnienie sobie odpowiedniej ilości odpoczynku i właściwego odżywiania. Zdrowy tryb życia może bowiem wspierać działanie leków, dzięki czemu odniesiemy lepsze efekty przeciwbólowe.

Zobacz również: Kiedy bolą plecy

Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA