Kontrowersyjne szczepienia – dobro czy zło konieczne?

Starszy niż rok
Od czasów Edwarda Jennera upłynęło już ponad dwieście lat – to on jako wynalazca pierwszej szczepionki zapisał się złotymi zgłoskami w historii medycyny. Jego szczepionka (a głównie jej późniejsze modyfikacje) przeciwko ospie prawdziwej niemal całkowicie wyłączyła tę chorobę spośród potencjalnych chorób zakaźnych dla ludzi. Od tamtego czasu zmieniło się jednak wiele…

Choć są to pytania, na które odpowiedzi wydają się oczywiste, w rozmowie z pacjentami pojawiają się często niejasności. Generalnie zastosowanie szczepionki ma na celu przygotowanie organizmu na atak patogenu (wirusa, bakterii) w taki sposób, aby objawy choroby nie wystąpiły, a sam atak mógł być udaremniony już na samym wstępie. Podanie szczepionki stymuluje nasz układ immunologiczny, który wytwarza swoiste (działające na określony drobnoustrój) przeciwciała, pozwalające na szybką dezaktywację wroga. Mało tego, szczepionka wprowadza swego rodzaju pamięć (tzw. pamięć immunologiczną), dzięki której w przypadku ponownego wniknięcia patogenu, przeciwko któremu zaszczepiliśmy się, możliwa jest niemal natychmiastowa odpowiedź w postaci produkcji wyżej wspomnianych przeciwciał i zwalczenia infekcji, zanim rozwiną się jej objawy.

Skład szczepionek

 W składzie szczepionki znajduje się tzw. antygen. W zależności od rodzaju szczepionki mogą to być wirusy albo bakterie – zarówno żywe, jak i martwe. Funkcję antygenu w szczepionce mogą sprawować jedynie fragmenty chorobotwórczych drobnoustrojów obrobione za pomocą specjalistycznych metod laboratoryjnych. Nie rozwija się wówczas choroba przez nie wywoływana, a wręcz odwrotnie – zyskujemy odporność na zachorowanie.

Czytaj także: Szczepionka przeciw grypie – co w niej tak naprawdę jest?

Drobnoustroje preparuje się na różne sposoby – np. wykorzystuje się promieniowanie jonizujące czy duże stężenia alkoholu itd. Spotykamy się również ze stwierdzeniem, że szczepionka zawiera atenuowany szczep określonego patogenu – oznacza to właśnie zmniejszoną chorobotwórczość dla ludzi. Zdarza się też, że podawane są szczepy drobnoustrojów, które nie są czynnikiem chorobotwórczym dla ludzi, tylko dla innych organizmów, a pozostawiają trwałą odporność na szczep patogenny dla człowieka.

Zobacz też: Mity medyczne: „Tylko nie w szczepionkę!...”.

Oczywiście w skład szczepionek wchodzą – oprócz wspomnianego antygenu – inne substancje pełniące określone role w preparacie. Mogą one wspomagać stabilność preparatu (cukry, aminokwasy, białka, substancje zabezpieczające przed kontaminacją, czyli skażeniem innymi drobnoustrojami) lub wzmacniać odpowiedź immunologiczną po podaniu szczepionki. W preparacie podawanym podczas szczepienia mogą się również znajdować substancje będące pozostałością procesu produkcyjnego (np. białko jaja kurzego). Skład każdej szczepionki musi zostać ściśle określony i jest bardzo starannie monitorowany. Preparaty, które zawierają substancje przynoszące działania niepożądane, są natychmiast usuwane z powszechnego stosowania.

Zobacz też: Szczepienia ochronne zalecane w podróżach do krajów tropikalnych.

Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA