Kresomózgowie (półkule mózgowe)

Starszy niż rok
Półkule mózgowe (kresomózgowie) są właściwą częścią mózgu, osadzoną na pniu mózgu. Obie półkule oddzielone są od siebie podłużną szczeliną mózgu, a w jej zagłębieniu leży ciało modzelowate, zwane również spoidłem wielkim mózg

Na każdej z półkul można wyróżnić trzy powierzchnie i cztery bieguny. Wyróżniono powierzchnie: górno – boczną (wypukłą), przyśrodkową i podstawową, a także bieguny (płaty): czołowy, ciemieniowy, potyliczny i skroniowy. Taki podział jest bardzo pomocny przy lokalizacji poszczególnych ośrodków w mózgu odpowiedzialnych za konkretne funkcje.

Budowa półkul mózgu

Wewnątrz leżąca istota biała zbudowana jest z włókien nerwowych kojarzeniowych, spoidłowych i rzutowych. Pierwsze z nich tworzą drogi kojarzeniowe, które łączą ze sobą różne ośrodki w tej samej półkuli mózgu. Włókna spoidłowe budują drogi spoidłowe zespalające takie same ośrodki leżące w obu półkulach mózgowych. Zdecydowanie najliczniejszym skupieniem dróg spoidłowych jest tzw. ciało modzelowate.

Włókna rzutowe (zgrupowane w drogi rzutowe) stanowią połączenie kory mózgu z ośrodkami pnia mózgu i rdzenia kręgowego. Można je podzielić funkcjonalnie na drogi wstępujące (czyli czuciowe), które przewodzą informacje do OUN, oraz drogi zstępujące (czyli ruchowe), które przekazują informacje i instrukcje do efektorów w całym ciele i powodują powstanie reakcji na odebrane bodźce. Taki system wysyłania i odbierania informacji buduje łuki odruchowe. Łuki zbudowane na planie prostego schematu: drogi ruchowe mają początek w korze mózgu, a koniec w efektorach (narządach wykonawczych, np. mięśniach lub gruczołach), natomiast drogi czuciowe biegną od receptorów do kory mózgowej.

Istota szara mózgu, nosząca nazwę kory, stanowi u człowieka około 80% masy całego mózgu. Leżąca zewnętrznie w stosunku do istoty białej, penetruje do warstwy wewnętrznej, w związku z tym oprócz różnego rodzaju włókien w istocie białej znajdują się różnokształtne skupiska komórek nerwowych tworzące struktury zwane jądrami podkorowymi, które zawierają ośrodki układu pozapiramidowego i układu limbicznego. W samej korze mózgowej znajdują się okolice mające wpływ na poszczególne czynności ruchowe, czuciowe i wegetatywne, zwane ośrodkami korowymi (np. w płacie potylicznym znajduje się ośrodek wzroku).

Zakręty kory mózgowej

Powierzchnia kory mózgowej jest pofałdowana i tworzy uwypuklenia zwane zakrętami, ograniczone przez zagłębienia określane jako bruzdy i szczeliny. Do najważniejszych zakrętów kory mózgowej należą:
• Zakręt przedśrodkowy (ośrodek ruchów dowolnych),
• Zakręt zarodkowy (ośrodek czynności czuciowych),
• Zakręt obręczy (obszar koordynujący złożone czynności autonomicznego układu nerwowego),
• Zakręty potyliczne (ośrodek wzroku),
• Zakręt skroniowy górny (ośrodek słuchu).
Pozostałe obszary kory mózgowej stanowią pole kojarzeniowe, którego głównymi funkcjami jest scalanie czynności różnych ośrodków kory mózgowej oraz zapamiętywanie wrażeń. Ogólnie można powiedzieć, że kora mózgowa sprawuje nadrzędną funkcję nad czynnością ośrodków położonych w pniu mózgu i rdzeniu kręgowym.

Czytaj też:

Oceń artykuł

(liczba ocen 16)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA