Łysienie plackowate - u dzieci i kobiet. Przyczyny i leczenie

Autor

Marta Roszkowska

Łysienie plackowate to schorzenie dermatologiczne polegające na nagłej utracie włosów na niewielkim obszarze skóry, bez współwystępowania jakichkolwiek zapalnych zmian skórnych i chorób ustrojowych. Ogniska najczęściej umiejscawiają się w obrębie skóry głowy i brody. Łysienie plackowate może dotyczyć zarówno dorosłych kobiet oraz mężczyzn, jak i dzieci.

Łysienie plackowate

Łysienie plackowate to choroba charakteryzująca się występowaniem przejściowych bądź trwałych ognisk utraty włosów, którym nie towarzyszą inne zmiany skórne bądź schorzenia ustrojowe. To, po łysieniu androgenowym, jedna z najczęstszych przyczyn utraty włosów. Może pojawić się zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Ogniska łysienia umiejscawiają się zazwyczaj na niewielkim obszarze skóry głowy, ale mogą obejmować również brwi, rzęsy, włosy łonowe, owłosienie na torsie oraz kończynach. Czasem może dochodzić do utraty owłosienia na całym ciele. Rokowania są najlepsze, gdy łysienie ograniczone jest do kilku ognisk. Wówczas często w okresie kilku miesięcy następuje odrost włosów, bez konieczności leczenia. Częste jest jednak występowanie nawrotów.

Łysienie plackowate – leczenie

Leczenie łysienia plackowatego nie jest proste, ponieważ do dziś precyzyjnie nie zdefiniowano podłoża choroby. W każdym przypadku terapia dobierana jest indywidualne i dopasowywana do stopnia zaawansowania dolegliwości u konkretnego pacjenta, jego wieku oraz ogólnego stanu zdrowia. Leczenie łysienia plackowatego jest zazwyczaj długotrwałe i nie ma gwarancji, że przyniesie oczekiwane rezultaty. Nie istnieje w tym przypadku skuteczna metoda likwidowania przyczyny utraty włosów, dlatego podczas kuracji łysienia plackowatego wprowadza się leczenie ogólne.

W leczeniu łysienia plackowatego stosuje się:

  • preparaty nieswoiste stymulujące porost włosów, w tym minoksydyl - lek do stosowania miejscowego w postaci płynu, który ma za zadanie pobudzenie porostu włosów. Możliwe jest wystąpienie skutków ubocznych w postaci zapalnych reakcji skórnych;
  • immunoterapię miejscową alergenami kontaktowymi – która opiera się na wywoływaniu nadwrażliwości kontaktowej przy pomocy silnych alergenów;
  • preparaty o działaniu immunosupresyjnym i przeciwzapalnym: cyklosporynę A oraz kortykosteroidy, które powodują przejściowy odrost włosów. Jednak zaprzestanie stosowania kortykosteroidów przyczynia się do ponownej utraty owłosienia;
  • fototerapię – naświetlanie skóry promieniami UVA;
  • fotochemioterapię (PUVA) – naświetlanie skóry wyselekcjonowanymi promieniami UVA po uprzednim podaniu substancji fotouczulającej (psoralen), w celu zwiększenia wrażliwości skóry na promieniowanie ultrafioletowe. Stosowania tej metody nie zaleca się u dzieci;
  • środki, takie jak cygnolina (wykorzystywana w leczeniu łuszczycy), czy tretynoinę;
  • leki neurotropowe – w przypadku leczenia stresu i obniżenia nastroju spowodowanych utratą włosów;
  • krioterapia – którą w tym przypadku powinno stosować się bardzo ostrożnie, gdyż nadmierne obniżenie temperatury może prowadzić do trwałego uszkodzenia mieszków włosowych.
  • laseroterapia – dobre rezultaty przynoszą promienie laserowe o niskiej intensywności, kierowane na miejsca zmienione chorobowo. Zabieg jest krótki, bezbolesny i nie powoduje skutków ubocznych, jednak cała terapia może być długotrwała.

Sprawdź: Kto i dlaczego jest narażony na łysienie skóry głowy?

W leczeniu łysienia plackowatego łączy się często terapię farmakologiczną z psychologiczną, ponieważ występowanie oraz przebieg choroby wpływają negatywnie na stan emocjonalny pacjenta.

Należy pamiętać o tym, że leczenia łysienia plackowatego nie wdraża się na własną rękę, a powinno się odbywać tylko i wyłącznie pod kontrolą lekarza, przeważnie dermatologa. Niektóre leki stosowane podczas terapii powodują wiele skutków ubocznych.

Łysienie plackowate – leki

W leczeniu łysienia plackowatego stosuje się kilka rodzajów leków. To przede wszystkim wymieniona wcześniej substancja o nazwie minoksydyl. Preparat ten występuje w postaci płynu i stosowany jest miejscowo (głównie odżywka lub aerozol, jest również składnikiem niektórych szamponów). Ma on za zadanie zwiększenie przepływu krwi przez łożysko naczyniowe skóry, co z kolei powoduje jej lepsze ukrwienie i ma pobudzać porost włosów. Minoksydyl może również wywoływać miejscowe skutki uboczne w postaci zaczerwienienia i łuszczenia się skóry.

Kuracja łysienia plackowatego opiera się również na lekach o charakterze immunosupresyjnym, czyli hamujących aktywność układu odpornościowego. Jednym z nich jest cyklosporyna, czyli peptyd złożony z 11 aminokwasów, hamujący hormonalne i komórkowe reakcje immunologiczne. Cyklosporynę podaje się w zaawansowanych stadiach łysienia plackowatego. W leczeniu wypadania włosów w łysieniu plackowatym podaje się również glikokortykosteroidy stosowane miejscowo w postaci kremów, żeli, maści, płynów i pianek; kortykosteroidy wstrzykiwane poniżej obszaru ubytku włosów oraz kortykosteroidy w postaci tabletek na receptę.

Sprawdź: Nadmierne wypadanie włosów - kiedy warto wybrać się do dermatologa, a kiedy można walczyć z problemem we własnym zakresie?

W leczeniu łysienia plackowatego stosuje się także immunoterapię miejscową alergenami kontaktowymi, której celem jest wywołanie nadwrażliwości poprzez stosowanie silnych alergenów.

W przypadku leczenia dolegliwości psychicznych związanych z wstępowaniem choroby zaleca się stosowanie leków neurotropowych.  

Jedną z eksperymentalnych metod leczenia łysienia plackowatego jest zastosowanie preparatu wykorzystywanego w leczeniu m.in. chorób szpiku, środka o nazwie ruksolitynib. Wyniki badań nad tym sposobem okazały się pozytywne, a u wszystkich pacjentów poddanych kuracji zaobserwowano zanik procesu wypadania włosów, przy jednoczesnym odrastaniu owłosienia.

Łysienie plackowate - leczenie naturalne

Domowe sposoby na łysienie plackowate nie zlikwidują źródła dolegliwości, ale mogą wspomagać podstawowe leczenie, wzmocnić strukturę włosów, czy przyczynić się do ich odrastania. Do naturalnych sposobów leczenia łysienia plackowatego można zaliczyć:

  • terapię masażem, która polega na stymulowaniu środkowej warstwy skóry;
  • mezoterapię igłową w celu przywrócenia prawidłowego mikrokrążenia skóry głowy oraz stymulacji wzrostu włosów;
  • leki bez recepty na łysienie plackowate, np. zawierające cynk;
  • aromaterapię – na bazie mieszanek olejków pobudzających wzrost włosów (olejki na bazie rozmarynu, tymianku, lawendy i drzewa cedrowego);
  • stosowanie miłorzębu japońskiego, który poprawia krążenie i może w ten sposób zapobiegać wypadaniu włosów oraz stymulować ich wzrost. Może występować jako składnik szamponów bądź w postaci suplementu diety.
  • ekstrakt z alg, który dzięki swoim właściwościom antyoksydacyjnym pomaga leczyć i redukować uszkodzenia włosów i skóry głowy;
  • skrzyp, który odpowiada za wzmacnianie włosów;
  • zioła na wypadanie włosów w postaci naparów (dobrze sprawdza się napar z pokrzywy i skrzypu polnego), składników kosmetyków do pielęgnacji włosów, suplementów oraz miejscowe stosowanie preparatów na wypadanie włosów na bazie ziół (przykładem może być maska z siemienia lnianego,
  • odpowiednio zbilansowaną dietę bogatą w witaminy i składniki mineralne;
  • kurację sokiem z cebuli, którym należy smarować miejsca zmienione chorobowo;
  • odpowiednią pielęgnację włosów oraz stosowanie kosmetyków zawierających: keratynę, proteiny, cynk, miedź, witaminy A, B6 i E, wyciąg ze skrzypu polnego;
  • unikanie oraz redukowanie stresu, który w znacznym stopniu przyczynia się do utraty włosów.

Warto pamiętać o tym, że zanim podejmiemy decyzję o stosowaniu jakichkolwiek naturalnych preparatów na łysienie plackowate, należy w pierwszej kolejności skontaktować się z lekarzem. Tylko specjalista jest w stanie ustalić przyczynę utraty włosów i zalecić odpowiednią terapię, w tym zalecić domowe sposoby na wypadanie włosów.

Łysienie plackowate u dzieci

Łysienie plackowate to choroba, która dotyczy zarówno dzieci, jak i dorosłych, jednak w większości przypadków pierwsze objawy pojawiają się w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania. Nieznane są dokładne mechanizmy warunkujące ujawnienie się choroby, ale wśród przyczyny wymienia się czynniki psychogenne, autoimmunologiczne oraz genetyczne.

Leczenie łysienia plackowatego oparte jest na terapii objawowej, nie przyczynowej, dlatego też nie ma gwarancji skuteczności kuracji oraz braku nawrotów.

W przypadku występowania łysienia plackowatego u dzieci w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na psychiczne samopoczucie dziecka, bowiem schorzenie to może prowadzić obniżenia samooceny oraz do próby odizolowania się od otoczenia. Warto więc otoczyć dziecko szczególną opieką, wsparciem oraz w razie potrzeby zwrócić się o pomoc specjalistyczną.

Leczeniem łysienia plackowatego u dzieci, podobnie jak w przypadku dorosłych, zajmuje się lekarz (przeważnie dermatolog). Terapia jest uzależniona od konkretnego przypadku i dobierana indywidualnie. Może opierać się na farmakoterapii oraz zabiegach wskazanych przez specjalistę. Bardzo ważne jest w tym przypadku, wspomniane wyżej, wsparcie psychologiczne.

Łysienie plackowate – przyczyny

Łysienie plackowate to choroba o nie do końca poznanym podłożu, a na jej obraz składają się prawdopodobnie czynniki o wspólnym podłożu genetycznym. Kluczowe znaczenie przypisuje się tutaj zjawiskom autoimmunologicznym, naczyniowym, psychicznym, oraz zaburzeniom w zakresie układu nerwowego. W ostrej postaci choroby dominują czynniki immunologiczne.

Choroby o charakterze autoimmunologicznym to takie, w przebieg których układ odpornościowy człowieka atakuje zdrowe komórki własnego organizmu. W przypadku przebiegu łysienia plackowatego układ odpornościowy atakuje mieszki włosowe chorego, ponieważ uznaje je za "obce". Dochodzi wówczas do zmian o charakterze zapalnym, uszkodzenia mieszków włosowych i w konsekwencji do utraty włosów. Łysienie plackowate często współwystępuje z innymi chorobami autoimmunologicznymi, takimi jak bielactwo, atopowe zapalenie skóry, cukrzyca typu 1, reumatoidalne zapalenie stawów, czy choroba Hashimoto, stąd czynnik autoimmunologiczny jest wymieniany wśród najbardziej prawdopodobnych przyczyn tego schorzenia. Łysienie plackowate statystycznie częściej pojawia się u osób, w których rodzinach stwierdzono przypadki chorób autoimmunologicznych, co pozwala sądzić, że istotny jest też czynnik genetyczny.

Inne hipotezy dotyczące łysienia plackowatego zakładają, iż wypadanie włosów może być konsekwencją życia w przewlekłym stresie lub też pojedynczych, silnie traumatyzujących wydarzeń, co może klasyfikować tę chorobę jako psychodermatologiczną, wynikającą z zaburzeń w obszarze układu nerwowego.

Łysienie plackowate może mieć również związek z zaburzeniami naczyniowymi w obrębie skóry głowy, co z kolei powoduje problemy w fazie wzrostu włosa oraz przyczynia się do jego wypadania.

Podobnie, jak w przypadku innych odmian łysienia, na łysienie plackowate mogą mieć także wpływ niedobory składników mineralnych, witamin oraz zaburzenia hormonalne.

Łysienie plackowate – objawy

Do głównych objawów łysienia plackowatego zalicza się nagle i gwałtowne wypadanie włosów, które przyjmuje charakter skoncentrowany w postaci wyraźnych ognisk pozbawionych owłosienia. Miejsca pozbawione włosów nie wykazują innych zmian chorobowych i osiągają średnicę około 5-10 cm. W łysieniu plackowatym występują również charakterystyczne, tzw. włosy wykrzyknikowe (krótko ułamane włosy, których końcówki są grubsze od nasady), które zlokalizowane są wokół ognisk wyłysienia.

Ogniska choroby występują głównie na skórze głowy, ale łysienie plackowate może obejmować również brodę, brwi, rzęsy, owłosienie łonowe, kończyny, czy tors (mówimy wówczas o łysieniu plackowatym uogólnionym).

Łysienie plackowate zazwyczaj zaczyna się od wystąpienia jednego ogniska, następnie pojawiają się kolejne. Odrost włosów może nastąpić samoistnie po kilku miesiącach, ale często zdarzają się nawroty choroby. Niestety, bywa i tak, że włosy nie wykazują tendencji do odrastania, co definiuje się jako łysienie plackowate złośliwe. Ponadto, rozróżnia się łysienie plackowate rozlane oraz wężykowate.

W ostrym przebiegu łysienia plackowatego mogą pojawić się objawy towarzyszące np. w postaci chorobowych zmian w obrębie płytki paznokci.

Czytaj również:

Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA