Napoje energetyczne dla sportowców - naturalne. Kiedy pić?

Napoje energetyczne bazują przede wszystkim na kofeinie. Czy mogą być przydatne dla sportowców? Zobacz, jak działają, czy są zdrowe i bezpieczne, czym grozi nadmierne ich spożycie? Poznaj też naturalne napoje energetyczne, takie jak zielona herbata, kawa czy ekstrakt z guarany, które w znaczącym stopniu mogą poprawić kondycję psycho-fizyczną.
Zmrożony napój energetyczny w szklance
źródło:123RF

Spis treści

Napoje energetyczne

Napoje energetyczne stanowią niejednorodną pod względem charakteru i składu grupę produktów, które stosowane mogą być wspomagająco przez osoby ćwiczące siłowo i wytrzymałościowo. Preparaty tego typu:

  • dostarczają łatwo przyswajalnej energii do zasilania mięśni. Ułatwiają intensywny wysiłek i przyspieszają regenerację po zakończeniu aktywności fizycznej,
  •  mają działanie termogeniczne - zwiększają ciepłotę ciała, przyspieszając spalanie tłuszczu, ułatwiają więc redukcję wagi,
  • zwiększają pobudzenie psychiczne, podnoszą poziom koncentracji i motywacji.

Co istotne, napoje energetyczne działają krótkotrwale, ale bardzo intensywnie, zarówno w pozytywnym, jak i negatywnym kontekście. Dlatego stosowanie odżywek energetyzujących w świecie sportu uważane jest za tyleż skuteczne, co i obciążone znacznym ryzykiem konsekwencji zdrowotnych. Zobaczmy zatem, jakie są rodzaje napojów energetycznych, jakie zawierają one składniki i czym potencjalnie grozi ich używanie w nadmiarze.  

Rodzaje napojów energetycznych

W rozumieniu potocznym wyróżniamy różne rodzaje napojów energetycznych, choć gwoli ścisłości, wyłącznie pierwszy z nich spełnia ścisłe kryteria definicji. 

  • Napoje energetyczne (energy drink), bazujące przede wszystkim na działaniu kofeiny, gotowe do spożycia, w formie płynnej.
  • Koncentraty, koktajle, odżywki energetyczne, w proszku do rozpuszczenia w wodzie, także zawierające duże dawki kofeiny, ale też innych substancji zwiększających wytrzymałość i sprzyjających budowie masy mięśniowej oraz spalaniu tkanki tłuszczowej (kreatyna, L karnityna, L arginina, N-acetyl-l-tyrozyna, beta alanina, piperyna, witaminy grupy B, magnez, sód, potas)
  • Napoje izotoniczne, służące uzupełnieniu zapasów wody oraz witamin i substancji mineralnych, takich jak magnez, sód i potas oraz witaminy C i B.

Reklama

Co jest w napojach energetycznych?

Co jest w napojach energetycznych, że mają one tak energetyzującą moc? Zazwyczaj o ich sile stanowi kompleks starannie wyselekcjonowanych substancji pobudzających, skumulowanych w dużych stężeniach. 

Należą do nich przede wszystkim:

Szczególną rolę przypisuje się kofeinie, która w większości drinków energetycznych zawarta jest w postaci czystej i w ilości kilkakrotnie przewyższającej dawkę dostarczaną w filiżance kawy. 

Jak działają napoje energetyczne?

Jak działają napoje energetyczne na organizm sportowca? W świetle dokonań naukowych uważa się, że zawarta w nich kofeina:

  • degraduje glikogen i lipidy, dostarczając energii komórkom,
  • podnosi temperaturę ciała, przyspieszając spalanie tkanki tłuszczowej,
  • usprawnia pracę mięśni i zwiększa ich wytrzymałość,
  • stymuluje wydzielanie neuroprzekaźników – noradrenaliny i dopaminy. Pobudza układ nerwowy, stymuluje psychicznie, zwiększa motywację do intensywnych ćwiczeń.

Jednocześnie jednak należy pamiętać, że napoje energetyczne, za sprawą kofeiny, przynoszą także szereg efektów niepożądanych, wśród których problemy z zasypianiem (a co za tym idzie osłabienie kondycji psycho-fizycznej) wydają się najmniej istotnymi. Zobaczmy zatem, czym grozi stosowanie energy drinków w nadmiarze i kto absolutnie nie powinien ich pić.

Dla kogo nie są dobre energetyczne napoje?

Energetyczne napoje nie powinny być spożywane nawet w niewielkich dawkach przez osoby cierpiące na schorzenia układu sercowo-naczyniowego, w tym miażdżycę, chorobę niedokrwienną serca, nadciśnienie tętnicze. 

Zawarta w energetykach kofeina wprost wpływa bowiem na: 

  • skokowe zawężenie naczyń krwionośnych, podniesienie ciśnienia krwi, 
  • zwiększenie napięcia mięśnia sercowego, przyspieszenie akcji serca. 

W skrajnych przypadkach doprowadzić to może nawet do nagłych i śmiertelnych konsekwencji, w postaci zawału serca czy udaru mózgu. Picie napojów z dużą dawką kofeiny często powoduje też uczucie duszności i bolesności w klatce piersiowej. Z powyższych powodów spożywanie energy drinków jest zabronione także w przypadku kobiet w ciąży oraz okresie laktacji. 

Dodatkowym problemem jest wywoływane przez tego typu napoje odwodnienie organizmu, a więc efekt odwrotny od tego, który zapewniają napoje izotoniczne. Wszystko to sprawia, że zasilanie się napojami energetycznymi przed treningiem stanowi jedną z najbardziej kontrowersyjnych strategii służących zwiększaniu siły i wytrzymałości.

Naturalne napoje energetyczne

Kofeina jest alkaloidem pochodzenia roślinnego. W stanie naturalnym występuje w nasionach kawy, liściach herbaty oraz ostrokrzewu paragwajskiego (yerba mate), guarany, a także w 60 innych gatunkach roślin.

A jeśli tak, rozwiązaniem budzącym mniej kontrowersji, może być pobudzanie organizmu przez bardziej naturalne napoje energetyczne, do których zaliczyć można przede wszystkim zieloną herbatę oraz kawę parzoną pod ciśnieniem (zawierają największe dawki kofeiny w relatywnie bezpiecznej dla organizmu postaci)). Coraz większą popularnością cieszą się też suplementy diety zawierające ekstrakt z guarany, przeznaczone do spożycia w stanach przemęczenia fizycznego i psychicznego. 

Czytaj też:

Bibliografia

  • Halina Bojarowicz, Małgorzata Przygoda, Kofeina. Cz. I. Powszechność stosowania kofeiny oraz jej działanie na organizm, Probl Hig Epidemiol 2012, 93(1)
  • Wioletta Żukiewicz-Sobczak, Ewelina Krasowska, Paweł Sobczak, Andrzej Horoch, Andrzej Wojtyła, Jacek Piątek, Wpływ spożycia kawy na organizm człowieka, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2012, Tom 18, Nr 1

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

<-- popup -->