Hipotonia - jakie są przyczyny? Leczenie niedociśnienia


 

Ocena użytkowników

(liczba ocen 3)

Hipotonia to niedociśnienie, które stwierdzane jest przy utrzymującym się ciśnieniu poniżej 100/60 mmHg. Przyczynami są niektóre leki, długotrwałe leżenie w łóżku, schorzenia kardiologiczne, a także utrata płynów przez wymioty, biegunkę lub wzmożoną diurezę. Leczenie dobierane jest indywidualnie do stanu pacjenta oraz przyczyn niedociśnienia.

Wiele mówi się o nadciśnieniu tętniczym, jednak u człowieka może dochodzić także do obniżenia ciśnienia krwi, czyli tzw. niedociśnienia lub hipotonii.

Pomiar ciśnienia krwi, kiedyś zaniedbywany, dziś jest standardem podczas każdej wizyty
u lekarza pierwszego kontaktu. Można je również mierzyć w automatach dostępnych
w aptekach oraz samodzielnie w domu. Ta powszechność pomiarów ciśnienia ma uzasadnienie, gdyż jest  to bardzo ważny parametr, który określa stan układu krążenia.

Hipotonia – czym jest?

Zgodnie z obowiązującą obecnie klasyfikacją ciśnienia krwi za prawidłowe uznaje się ciśnienie niższe od 130/85 mmHg. Oprócz tego wyróżnia się również tzw. wysokie prawidłowe ciśnienie krwi, gdy ciśnienie skurczowe krwi jest w zakresie 130-139 mmHg, a rozkurczowe
w przedziale 85-89 mmHg. Nadciśnienie rozpoznaje się od wartości ciśnienia 140/90.

Hipotonia rozpoznawana jest gdy wartości skurczowego ciśnienia tętniczego krwi utrzymują się na poziomie poniżej 100 mmHg, natomiast rozkurczowego poniżej 60 mmHg.

Hipotonia – rodzaje

Niedociśnienie możemy podzielić na pierwotne, wtórne  i ortostatyczne:

  • hipotonia pierwotna jest to stan obniżonego ciśnienia skurczowego, które nie przekracza wysokości ok. 90-100 mmHg i ciśnienia rozkurczowego poniżej 60 mmHg. Jest to rzadka postać niedociśnienia, która dotyka głównie osoby szczupłe i utrzymuje się przewlekle. Nazywana jest samoistną, ponieważ do tej pory nie wyjaśniono jej przyczyny. Prawdopodobnie jest jednak związana z predyspozycją osobniczą;

 

  • hipotonia wtórna – jest powikłaniem m.in.: chorób układu krążenia, tarczycy, choroby Parkinsona i Addisona, cukrzycy, zażywania niektórych leków, nadużywania alkoholu, infekcji;

 

  • hipotonia ortostatyczna  to nadmierne obniżenie wartości ciśnienia krwi po przyjęciu pozycji stojącej – skurczowego o co najmniej 20 mmHg lub rozkurczowego o co najmniej 10 mmHg.

W warunkach prawidłowych przyjęcie przez człowieka pozycji pionowej wywołuje bardzo szybkie odruchy nerwowe, które mają na celu utrzymanie właściwego ciśnienia
i odpowiedniego przepływu krwi przez ważne dla życia narządy (mózg, serce, nerki). Upośledzenie adaptacji ciśnienia krwi do pozycji pionowej wyraża się objawami hipotonii ortostatycznej. Dlatego często pierwszym skutkiem niedociśnienia ortostatycznego jest upośledzony przepływ mózgowy i jego objawy.

Hipotonia ortostatyczna – przyczyny

1. Hipowolemia to najczęstsza przyczyna niedociśnienia ortostatycznego, a jej tłem jest nadużycie leków prowadzące do zmniejszenia objętości krwi krążącej. Hipowolemia może być:

  • bezwzględna w następstwie stosowania leków moczopędnych takich, jak: furosemid, kwas etakrynowy, hydrochlorotiazyd, amiloryd,

 

  • względna w następstwie stosowania leków rozszerzających naczynia krwionośne, np. azotany, blokery kanału wapniowego, inhibitory angiotensyny, alfa-blokery, wzodilatatory.

2. Upośledzenie autonomicznych mechanizmów odruchowych, które jest skutkiem działania poniższych grup leków:

  • rzadko obecnie stosowanych leków hipotensyjnych: metyldopa, klonidyna, rezerpina
    i leki blokujące zwoje. Również alfa-blokery (zwłaszcza prazosyna) mogą wywoływać na początku leczenia niedociśnienie (jest tzw. efekt pierwszej dawki) i dlatego powinny być włączane do terapii w małych i stopniowo zwiększanych dawkach początkowych;

 

  • leki stosowane w psychiatrii, jak np. inhibitory monoaminooksydazy (izokarboksazyd, fenelzyna, trancylcypromina), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (nortryptylina, amitryptylina, dezypramina, imipramina, protryptylina), czwórpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, pochodne fenotiazyny (chlorpromazyna, promazyna, tiorydazyna);

 

  • barbituranów;

 

  • leków przeciwparkinsonowskich;

 

  • przeciwnowotworowej winkrystyny.

3.Zaburzenia kardiologiczne prowadzą do niemożności zwiększenia rzutu serca, np. zawał serca, zaburzenia rytmu serca, zaawansowana niewydolność krążenia, ciężka kardiomiopatia, wady serca, zaciskające zapalenie osierdzia.

4. Nadużycie alkoholu może prowadzić do nadmiernego spadku ciśnienia krwi na skutek odwodnienia prowadzącego do hipowolemii.

5. Długotrwałe leżenie w łóżku powoduje do obniżenie napięcia naczyń krwionośnych, co upośledza ich reaktywność przy zmianie pozycji ciała na pionową.

6. Obfite wymioty, biegunka, krwawienia, nadmierne pocenie się lub wzmożona diureza w przebiegu niewyrównanej cukrzyca,110.html">cukrzycy. Stany te niewyrównane dodatkową podażą płynów
i elektrolitów prowadzą do hipowolemii.

7. Niedociśnienie pojawia się dość często u osób w podeszłym wieku z uwagi na osłabienie wrażliwości receptorów reagujących na zmiany ciśnienia krwi oraz stwardnienie tętnic. Czynnikami predysponującymi do hipotonii w starszym wieku są także choroby, np. nadciśnienie tętnicze, cukrzyca czy choroba Parkinsona, a także przyjmowanie leków oddziałujących na układ krążenia (np. leki hipotensyjne, wazodilatatory, leki przeciwcukrzycowe, neuroleptyki).

Niskie ciśnienie – objawy

Nasilenie objawów jest indywidualne. Najczęściej występują:

  • zawroty głowy,
  • zaburzenia równowagi,
  • mroczki przed oczami,
  • zmęczenie i osłabienie,
  • problemy z koncentracją,
  • uczucie ciężkości,
  • szumy w uszach,
  • apatia,
  • przyśpieszone tętno,
  • nudności,
  • senność,
  • wzmożona potliwość, 
  • zaburzenia rytmu serca,
  • bóle głowy,
  • omdlenia i utrata przytomności.

W przypadku wystąpienia powyższych objawów należy wykonać pomiar ciśnienia. Dodatkowo niezbędna jest konsultacja lekarska.

Hipotonia ortostatyczna – rozpoznanie

Hipotonię ortostatyczną można rozpoznać, jeśli przyjęcie pozycji stojącej wywołuje opisane powyżej objawy, a przyjęcie pozycji leżącej niweluje je oraz pomiary ciśnienia krwi w pozycji leżącej oraz stojącej wykazują duże różnice w jego wartości (>20/10 mmHg). Jest to tzw. próba pionizacji i przeprowadza ją lekarz.

O niewielkim lub umiarkowanym zmniejszeniu dopływu krwi do mózgu świadczą takie objawy, jak: uczucie osłabienia lub znużenia, pustka w głowie, zawroty głowy, dezorientacja, nieostre widzenie, mroczki przed oczami, zaburzenia mowy. Przy większym niedokrwieniu mózgu może dojść do utraty przytomności lub wystąpienia drgawek.

Hipotensja – leczenie

Leczenie hipotensji zależne jest od jej przyczyny:

  • niedociśnienie spowodowane przedawkowaniem leków łatwo opanować, korygując pod kontrolą lekarza dawki leków;
  • u osób w podeszłym wieku należy pilnować, aby wypijały odpowiednią dla nich ilość płynów;
  • hipotonię spowodowaną wymiotami, biegunką, krwawieniem czy potami wyrównuje się, uzupełniając utracone płyny;
  • aby uniknąć niedociśnienia związanego z leżeniem w łóżku, warto układać głowę wysoko i stopniwo po obudzeniu pionizować się. Dodatkowo wskazane jest wykonanie serii zgięć stóp i kolan dla pobudzenia krążenia w obrębie kończyn dolnych;
  • w ciągu dnia należy unikać skłonów i zastąpić je kucaniem, jeśli jest to konieczne. Niewskazane jest także dłuższe stanie;
  • osobom z hipotonią ortostatyczną poleca się wykonywanie systematyczne ćwiczeń fizycznych, lecz bez gwałtownych zmian pozycji ciała, ponieważ korzystnie działają na mechanizmy regulujące ciśnienie krwi;
  • osobom z hipotonią ortostatyczną zaleca się też niekiedy noszenie pończoch lub rajstop o kontrolowanym ucisku, które zwiększają dopływ krwi żylnej do serca;
  • dla hipotoników korzystna jest dieta bogata w sól kuchenną, gdyż zawarty w niej sód zwiększa objętość krwi krążącej;
  • Gdy objawy hipotonii bardzo dokuczają, korzystne jest przyjęcie pozycji leżącej,
    a także wypicie chłodnego płynu.
  • W leczeniu hipotonii ortostatycznej stosuje się również leki, np. fludrokortyzon lub midodrynę, ale tylko i wyłącznie z przepisu lekarza.

O odpowiednim sposobie leczenia decyduje prowadzący specjalista.

Niskie ciśnienie w ciąży

Niskie ciśnienie w ciąży nie jest bezpośrednim zagrożeniem dla matki i dziecka, jednak może powodować zawroty głowy i omdlenia, które mogą prowadzić do niebezpiecznego upadku. Przyczynami hipotonii w ciąży zazwyczaj jest wysoka temperatura, przegrzanie i odwodnienie organizmu.

Niskie ciśnienie w ciąży objawia się zaburzeniami równowagi, mroczkami przed oczami oraz pogorszonym samopoczuciem. Aby mu zapobiegać konieczne jest dostosowanie ubioru do temperatury, a także spożywanie odpowiedniej ilości niegazowanej wody.

 

Czytaj także:

Temat miesiąca: Gardłowa Sprawa, przeziębienie i grypa