Nowy sklep

już ON-LINE

Odleżyny - leczenie i domowe sposoby. Co i jak stosować?

Odleżyny w zaawansowanych stadiach doprowadzić mogą nawet do śmierci pacjenta. Dlatego należy uczynić wszystko, aby ich rozwój zahamować na wstępnym etapie. Na czym polega leczenie odleżyn? Co na odleżyny należy stosować i w jaki sposób?
Pacjent z odleżynami
Fot. 123RF

Spis treści

Odleżyny 

Odleżyny są przechodzącymi w owrzodzenie ogniskami martwicy, łatwo ulegającymi wtórnemu zakażeniu, obejmującymi skórę, mięśnie a nawet kości. Zazwyczaj powstają u osób obłożnie chorych, niekiedy nieprzytomnych, trwale unieruchomionych w jednej pozycji w łóżku, najczęściej w okolicach kości krzyżowej, a także na pośladkach, piętach, kostkach, łopatkach, łokciach, potylicy - wszędzie tam, gdzie leżące ciało styka się z podłożem. Przyczyną powstawania odleżyn jest jednoczesne działanie trzech czynników: 

  • ciśnienie proste - długotrwały, jednostajny ucisk na tkanki miękkie ciała, wywoływany przez kości oraz podłoże (najczęściej łóżko), ograniczający przepływ krwi i tym samym powodujący niedokrwienie, niedotlenienie i niedożywienie tkanek; 
  • boczne siły ścinające – działają, gdy pacjent zsuwa się z łóżka, jednak jego skóra nieruchomo przylega do podłoża. Sytuacja tego typu ma miejsce, gdy osoba chora leży na wznak z głową uniesioną pod kątem minimum 30 stopni; 
  • tarcie - siła powodująca opór na linii ciało-ubranie, w sposób mechaniczny uszkadzająca skórę. 
 

Jak powstają odleżyny 

Proces powstawania odleżyn jest złożony. W pierwszej kolejności pojawia się obrzęk i rumień. Następnie skóra sinieje i łuszczy się. Powstaje zalążek rany odleżynowej, z której zaczyna się sączyć surowica. Kolejny etap to postępujące owrzodzenie skóry, a następnie głębszych struktur – aż do kości włącznie. Ostatnim stadium jest zakażenie szpiku, które jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Dlatego właśnie zapobieganie odleżynom oraz ich leczenie należą do priorytetowych zadań osób opiekujących się pacjentami przykutymi do łóżka, zarówno w warunkach szpitalnych, jak też domowych. 

Reklama

Leczenie odleżyn 

Sposób, w jaki odbywa się leczenie odleżyn, zależny jest od stadium ich zaawansowania. Pamiętajmy, że wyróżniamy 5 stopni odleżyn, znacznie różniących się objawami, z których każdy wymaga zastosowania odmiennych procedur leczniczych. 

  • I stopień odleżyn – lekki rumień, który blednie przy ucisku; 
  • II stopień odleżyn – rumień, który nie blednie ani w wyniku ucisku, ani po jego zwolnieniu, pojawiają się: obrzęk, pęcherze, pierwsze uszkodzenia naskórka, bolesność; 
  • III stopień odleżyn – dno rany wypełnia się mazią złożoną z rozpadających się tkanek, wokół odleżyny rośnie obrzęk; 
  • IV stopień odleżyn – martwica obejmuje tkankę podskórną, na dnie rany oraz jej brzegach powstają czarne ogniska martwicy; 
  • V stopień odleżyn – zmiany martwicze dotykają struktur głębokich, od mięśni, aż do kości. 

W przypadku odleżyn pierwszego stopnia, leczenie polega na aplikacji maści przeciwodleżynowej, podobnie rzecz wygląda w stadium drugim. Odleżyny stopnia trzeciego, czwartego i piątego leczy się za pomocą specjalistycznych plastrów (hydrożelowych, chłonnych, ze srebrem aktywnym i wielu innych). W wielu przypadkach niezbędne okazują się też interwencje chirurgiczne, polegające na mechanicznym czyszczeniu ran. 

Jak leczyć odleżyny na pośladkach I i II stopnia? 

Jak leczyć odleżyny na pośladkach, w okolicach kości ogonowej i w innych miejscach podwyższonego ryzyka, na wstępnym etapie, zanim rana zacznie sączyć, a zmiany martwicze obejmą mięśni, ścięgna, powięzi i kości?

Do leczenia odleżyn I i II stopnia doskonale nadają się preparaty zawierające w swoim składzie alantoinę, takie jak Alantan maść. Alantoina jest organicznym związkiem chemicznym należącym do grupy ureidów, będącym pochodną mocznika. Powstaje z kwasu moczowego, syntezowana jest przez organizmy roślinne (fasola, soja, żywokost lekarski). Substancja ta znajduje zastosowanie w leczeniu płytkich owrzodzeń i ubytków skóry oraz błon śluzowych.

Zapobiega złuszczaniu się skóry. Ma działanie keratolityczne polegające na usuwaniu martwych, zrogowaciałych komórek naskórka. Dodatkowo – stymuluje podziały komórkowe oraz regeneruje uszkodzone tkanki, przyspieszając gojenie się ran. Maść z alantoiną jest środkiem sprawdzonym, stosowanym od lat i wykazującym dużą skuteczność w leczeniu odleżyn. Należy jednak pamiętać, że stosowana może być wyłącznie w przypadku odleżyn I i II stopnia. Nie wolno jej używać na rany sączące, charakterystyczne dla stadiów bardziej zaawansowanych. 

Reklama

Jak zapobiegać odleżynom – domowe sposoby 

Nie powinno się zapominać o roli profilaktyki – choć nie zawsze jest to możliwe, odleżyn należy w pierwszej kolejności unikać, robiąc wszystko, aby nie dopuścić do ich powstania. Jak zapobiegać odleżynom? Działania profilaktyczne obejmują szereg działań, wśród których wymienić można takie elementy, jak: 

  • stosowanie specjalnych materaców przeciwodleżynowych – statycznych (równomiernie rozkładających ciężar ciała, zmniejszając siłę nacisku) oraz zmiennociśnieniowych (zbudowanych z komór naprzemiennie pompowanych powietrzem, co zmienia siłę nacisku i masuje ciało); 
  • właściwa pielęgnacja skóry, podstawą jest obmywanie ciała ciepłą wodą z zastosowaniem delikatnych mydeł o pH równym 5,5 (szare, dziecięce), zakazane są silne kosmetyki oraz wszystkie środki na bazie alkoholu, nie powinno się łączyć preparatów natłuszczających i pudru; 
  • szczególna higiena miejsc intymnych – regularne usuwanie odchodów i czyszczenie ciała; 
  • ochrona przed najmniejszymi nawet urazami mechanicznymi, takimi jak otarcie naskórka. 

Artykuł powstał we współpracy z Zakładami Farmaceutycznymi "Unia".

Czytaj też:

Bibliografia

  • Maciej Sopata, Jacek Łuczak, Profilaktyka i leczenie zachowawcze odleżyn, Zakażenia 4/2003
  • Katarzyna Zbarańska, Odleżyny – patogeneza, profilaktyka i leczenie, Nowa Medycyna 1/2003
  • Poradnik Dla Pacjentów i ich rodzin - Profilaktyka Zapobiegania Odleżynom, Miedziowe Centrum Zdrowia w Lubinie, https://www.mcz.pl

Oceń artykuł

(liczba ocen 3)

Pytanie: Jak radzisz sobie z oparzeniami po radioterapii?

  Stosuję maść na oparzenia

  Stosuję chłodne okłady

  Stosuję maść z antybiotykiem

  Czekam aż znikną samoistnie