Paracetamol - uważaj z przedawkowaniem


 
Starszy niż rok
Bezpieczna dla dorosłych dawka dobowa paracetamolu to 4 g ( 1 tabletka zawiera 500 mg paracetamolu), natomiast dawki wyższe mogą wywołać objawy zatrucia paracetamolem pod postacią ciężkiego uszkodzenia wątroby. W terapii przewlekłej natomiast nie należy przekraczać dobowej dawki 2,5 g paracetamolu.

Działanie paracetamolu

Paracetamol, stosowany jest na świecie od ponad stu lat, a w Polsce od kilkunastu. Wykazuje działanie przeciwgorączkowe oraz przeciwbólowe, nie ma natomiast działania przeciwzapalnego.

Wskazania do podawania paracetamolu to:

  • gorączka,
  • bóle ostre i przewlekłe o słabym lub umiarkowanym nasileniu,
  • a także silniejsze bóle, przy których może być on podawany w skojarzeniu z kodeiną lub morfiną.

Paracetamol zalecany jest przez Światową Organizację Zdrowia jako jeden z podstawowych leków w leczeniu bólów w przebiegu choroby nowotworowej. Poza tym stosowany jest w przypadku: bólów głowy łącznie z migreną, bólów ucha, zębów, miesiączkowych, nerwobólów, bólów reumatycznych, mięśniowo-powięziowych, kostnych, pooperacyjnych i innych. Jako lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy zdecydowanie wyparł pyralginę, która przez długie lata była w tym zakresie lekiem nr 1.

Czy jest bezpieczny…

Paracetamol w dawkach terapeutycznych uważany jest za lek bezpieczny o czym świadczy fakt, że jest dopuszczony do stosowania u kobiet ciężarnych od 4 miesiąca ciąży i u karmiących oraz u noworodków i niemowląt. Zalecany jest ponadto chorym z chorobą wrzodową, astmą aspirynową, zaburzeniami krzepliwości krwi lub z alergią na kwas acetylosalicylowy albo inne leki niesteroidowe przeciwzapalne.
Bezpieczeństwo paracetamolu jako leku uzależnione jest w dużej mierze od dawki przyjętego farmaceutyku, na co mają wpływ procesy jego metabolizmu wątrobowego.

… czy niebezpieczny

Na toksyczne działanie paracetamolu szczególnie wrażliwi są ludzie cierpiący z powodu przewlekłych chorób wątroby (m. in. alkoholicy) lub z innych chorób ogólnoustrojowych, a także głodzeni albo wyniszczeni, ponieważ rozwija się u nich niedobór cysteiny, a co za tym idzie spada ilość glutationu w wątrobie. Niedobór glutationu uniemożliwia natychmiastową neutralizację N-ace-tylo-p-benzochinoiminy i u osób tych przyjęcie dobowej dawki paracetamolu w ilości 6 g lub większej może doprowadzić do uszkodzenia wątroby.

Objawy zatrucia paracetamolem

Objawy przedawkowania paracetamolu zaczynają się po około 4-5 godzinach od przyjęcia leku i do nich należą:

  • Nudności, wymioty
  • Bóle brzucha i tkliwość w okolicy prawego podżebrza, gdzie usytuowana jest wątroba.
  • W drugiej dobie od zatrucia występują cechy uszkodzenia wątroby pod postacią żółtaczki i skazy krwotocznej,
  • W trzeciej dobie rozwija się niewydolność wątroby prowadząca do śpiączki, zaburzeń wielonarządowych i zgonu.

Zatrucie paracetamolem wymaga jak najszybszej hospitalizacji i zastosowania specyficznej odtrutki, jaką jest N-acetylocysteina, znana skądinąd z półek aptecznych jako lek mukolityczny stosowany często przy zapaleniu oskrzeli.

Farmaceuto pomóż

Producenci prześcigają się obecnie w komponowaniu złożonych preparatów przeciwbólowych lub przeciw przeziębieniowych łagodzących jednocześnie kilka objawów choroby w oparciu o paracetamol i inne składniki. Szeroka oferta środków z paracetamolem, których nazwy w żaden sposób nie kojarzą się z tym lekiem, lecz nasuwają skojarzenia z konkretną chorobą lub objawem powoduje, że chory (np. przeziębiony lub cierpiący z powodu bólu) może zażywać w krótkim czasie kilka kupionych preparatów licząc na szybsze ustąpienie dolegliwości. Nie mając świadomości, że w każdym z nich składnikiem jest paracetamol, może przekroczyć dawkę bezpieczną paracetamolu i narazić się na zatrucie paracetamolem. Dlatego konieczne jest zapoznawanie się ze składami tychże medykamentów. Jest to również na pewno pole do popisu dla farmaceuty, który rozmawiając z pacjentem o jego dolegliwościach i znając działania poszczególnych składników leków złożonych, jest w stanie polecić dla niego najlepszy specyfik, a jednocześnie ostrzec przed samodzielnym zażywaniem kilku różnych preparatów. Farmaceuta powinien również wspomnieć pacjentowi, że paracetamolu bez kontroli lekarskiej nie należy stosować dłużej niż 3 dni u dzieci i 10 dni u dorosłych. Dla nas pacjentów i klientów aptek najlepiej by było, gdyby takie informacje obowiązkowo umieszczał każdy producent leków i to w widocznym miejscu – na przodzie opakowania.
AW

Więcej: Paracetamol łatwo przedawkować