Pneumokoki - niebezpieczne bakterie

Objawy zarażenia pneumokokami u człowieka
Źródło: 123RF
Pneumokoki to niebezpieczne bakterie niezwykle szeroko rozpowszechnione na świecie. Szacuje się, że przyczyniają się do kilkunastu milionów zachorowań rocznie na świecie. Na terenie Polski każdego roku odnotowuje się ponad 1000 przypadków inwazyjnej choroby pneumokokowej (IChP), a nierejestrowane przypadki zakażeń nieinwazyjnych szacuje się na około kilkadziesiąt tysięcy rocznie.

Pneumokoki - niebezpieczne bakterie

Pneumokoki o łacińskiej nazwie Streptococcus pneumoniae, dawniej określane mianem dwoinek lub diplokoków z uwagi na kształt przypominający płomień świecy, są bardzo częstymi bakteriami. Poznaliśmy wiele typów pneumokoków, z których część atakuje przede wszystkim dorosłych, a inne są groźne dla niemowląt i dzieci.

Pomimo coraz nowocześniejszych metod leczenia i kolejnych generacji antybiotyków, nadal występują zgony dzieci i dorosłych z powodu zakażeń pneumokokami. Zakażeniom tym sprzyja:

  • duża częstość występowania pneumokoków w drogach oddechowych ludzi,
  • łatwość przenoszenia się ich drogą kropelkową,
  • uszkodzenia nabłonka dróg oddechowych w przebiegu przewlekłego zapalenia oskrzeli, infekcji wirusowych albo grypy.

Do nosicielstwa pneumokoków i zachorowań szczególnie predysponują
m. in.:

  • wiek do lat 2, z uwagi na niedojrzały układ odpornościowy.
  • przebywanie w zbiorowych placówkach dla dzieci, co sprzyja przenoszeniu pneumokoków między dziećmi,
  • palenie bierne osłabiające mechanizmy obronne nabłonka dróg oddechowych,
  • wcześniejsza infekcja dróg oddechowych osłabiająca odporność błony śluzowej,
  • przewlekłe choroby dolnych dróg oddechowych, układu krążenia i nerek
  • przewlekłe niedobory odporności wrodzone lub nabyte
  • leczenie immunosupresyjne nowotworów lub po przeszczepie narządu
  • cukrzyca
  • zakażenie wirusem HIV

Więcej: Pneumokok - ta bakteria może zabić twoje dziecko

Choroby pneumokokowe

Pneumokoki przyczyniają się do rozwoju wielu niebezpiecznych chorób.

  1. Zapalenie płuc jest najczęstszym poważnym zakażeniem wywoływanym przez pneumokoki zarówno u niemowląt i dzieci, jak i u dorosłych. Często poprzedzone jest infekcją górnych dróg oddechowych i zaczyna się atakiem dreszczy, a potem gorączką z bólem w klatce piersiowej, dusznością i kaszlem z odkrztuszaniem wydzieliny.. Dzięki stosowaniu antybiotyków ryzyko zgonu zredukowano do 10%.
  2. Ropniak opłucnej jest powikłaniem pneumokokowego zapalenia płuc. Objawami są: gorączka, kaszel, duszność i przyspieszenie oddechu. Leczenie to m.in. antybiotykoterapia i drenaż opłucnowy. Czasem konieczne jest leczenie operacyjne.
  3. Zapalenie zatok przynosowych pneumokokowe jest często następstwem przeziębienia. Świadczy o nim gorączka, ból głowy, ropna wydzielina spływająca do nosa i gardła oraz kaszel. Leczenie opiera się na antybiotykoterapii i lekach łagodzących objawy choroby. Powikłaniami mogą być m.in.: zapalenie ucha środkowego, obrzęk powiek, ropień oczodołu, zapalenie kości szczękowej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.
  4. Ostre zapalenie ucha środkowego pneumokokowe jest również często powikłaniem nieżytu nosa i gardła. Objawy u małych dzieci to: gorączka, niepokój, płaczliwość, brak apetytu, męczenie podczas karmienia, pocieranie chorym uchem o poduszkę, czasem wymioty. Leczenie polega na antybiotykoterapii. Powikłaniami ostrego zapalenia ucha jest przewlekłe wysiękowe zapalenie ucha prowadzące do osłabienia słuchu, zapalenia wyrostka sutkowatego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.
  5. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest jednym z najcięższych zakażeń pneumokokowych. Choroba ta może rozwijać się w następstwie innej infekcji pneumokokowej np. zapalenia płuc, ucha środkowego, wyrostka sutkowatego, zatok obocznych nosa czy złamania kości podstawy czaszki. Dominującymi objawami są: gorączka, ból głowy, nudności, wymioty, światłowstręt, niepokój, sztywność karku czyli niemożność przygięcia brody do klatki piersiowej, uwypuklenie ciemienia  u niemowląt. Czasem chory może być podsypiający lub nie można go dobudzić. Do terapii włącza się antybiotyki oraz inne leki w zależności od stanu chorego. Pomimo leczenia śmiertelność jest duża i wynosi około 30%. Po przechorowaniu pneumokokowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych mogą pozostać różnorodne defekty neurologiczne: niedosłuch, niedowłady i inne objawy ubytkowe oraz skłonność do drgawek.
  6. Bakteriemia pneumokokowa rozwija się w sytuacji, kiedy pneumokoki dostają się do krwi, najczęściej w przebiegu pneumokokowego zapalenia płuc, opon mózgowo-rdzeniowych czy zatok. Może też rozwinąć się u osoby do tej pory zdrowej w przebiegu wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych czyli przeziębienia. Następstwem bakteriemii może być posocznica, która jest bardzo ciężkim zakażeniem uogólnionym. Zwiastunami jej są: szybko narastająca gorączka, dreszcze, przyspieszenie tętna i oddechu. W dalszym etapie choroby może dochodzić do wstrząsu septycznego ze spadkiem ciśnienia, zaburzeniami krzepnięcia i niewydolnością wielonarządową. Śmiertelność w posocznicy wynosi 15-20%, a we wstrząsie septycznym sięga 40-60%.
  7. Zapalenie wsierdzia jest najczęściej powikłaniem pneumokokowego zapalenia płuc lub posocznicy pneumokokowej. Towarzyszy mu gorączka i niszczenie zastawek serca, co doprowadza do niewydolności krążenia. Leczenie obejmuje antybiotyki, leki nasercowe oraz zabieg kardiochirurgiczny.

Szczepienia przeciw pneumokokom wykazują wysoką skuteczność przeciw inwazyjnej chorobie pneumokokowej oraz chronią przed zakażeniami wywołanymi przez lekooporne szczepy pneumokoków. Pośrednim, ale niezwykle istotnym efektem obowiązkowych szczepień dzieci przeciw pneumokokom jest ochrona osób słabszych, starszych i bardziej narażonych na zachorowania.

Nowoczesne szczepionki przeciw pneumokokom są bezpieczne i dobrze tolerowane przez dzieci.

Szczepionka przeciw pneumokokom

Jak widać z powyższej, pneumokoki są drobnoustrojami zarówno powszechnie występującymi, jak i bardzo niebezpiecznymi dla naszego zdrowia i życia. Dlatego optymalną metodą uniknięcia zakażenia pneumokokowego jest profilaktyka czynna polegająca na szczepieniu uodporniającym przeciwko pneumokokom. Składnikiem szczepionki stymulującym odporność są wielocukry otoczkowe Streptococcus pneumoniae. W naszym kraju dostępne są dwa rodzaje szczepionki przeciwko pneumokokom.

  1. Szczepionka nieskoniugowana (polisacharydowa), zawierająca wielocukry otoczkowe z 23 szczepów Streptococcus pneumoniae, która przeznaczona jest dla dzieci powyżej 2 roku życia i dorosłych
  2. Szczepionka skoniugowana, zawierająca wielocukry otoczkowe z 7 serotypów najczęściej wywołujących zakażenia u dzieci poniżej 2 r.ż. skoniugowane z białkiem nośnikowym, przeznaczona dla niemowląt i małych dzieci do lat 5.

 

Szczepionka nieskoniugowana

Wskazania do szczepionki nieskoniugowanej:

   1. osoby powyżej 65 roku życia

   2. dzieci powyżej 2 roku życia oraz dorośli z podwyższonych grup ryzyka:

  • z przewlekłymi schorzeniami układu krążenia,
  • z przewlekłymi schorzeniami układu oddechowego,
  • z cukrzycą,
  • z chorobą alkoholową,
  • z zespołem nerczycowym,
  • z nabytymi i wrodzonymi zespołami niedoboru odporności,
  • z anemią sierpowatokrwinkową,
  • z przewlekłymi chorobami wątroby,
  • z przewlekłą niewydolnością nerek,
  • po przeszczepie narządów i szpiku,
  • leczonych przewlekle immunosupresyjnie

   3. osoby po usunięciu śledziony lub z czynnościową niewydolnością śledziony,
   4. osoby z chorobami nowotworowymi, zwłaszcza krwi.

Szczepionka skoniugowana

Jest nowoczesną szczepionką przeciwko pneumokokom, która daje trwałe utrzymywanie się odporności i zapewnia ochronę przed 71-86% szczepów pneumokokowych.
Wskazania do szczepionki skoniugowanej:

   1. dzieci od 2 miesiąca życia do 2 roku życia
   2. dzieci w wieku od 2 do 5 roku życia w grupach ryzyka (z chorobami przewlekłymi, zaburzeniami odporności, uczęszczające do żłobka, przedszkola).
 

Szczepionkę skoniugowaną podaje się tylko domięśniowo, a dawkowanie dobiera się zgodnie z zaleceniem producenta.


Przeciwwskazania do obu rodzajów szczepionki to:

  • ciąża,
  • nadwrażliwość na którykolwiek ze składników,
  • ostre choroby przebiegające z gorączką(przeciwwskazanie czasowe),
  • objawy neurologiczne po podaniu poprzedniej dawki.

Szczepienia obowiązkowe - pneumokoki

Od 2017 roku w polskim kalendarzu szczepień ochronnych szczepionka przeciw pneumokokom znajduje się na liście szczepień obowiązkowych. Każde dziecko urodzone po 31 grudnia 2016 roku musi zostać zaszczepione. Obowiązkowe szczepienia na pneumokoki są podawane bezpłatnie dzieciom od 6. tygodnia do 2. roku życia oraz dzieciom do ukończenia 5. roku życia z grup ryzyka wymienionych w Programie Szczepień Ochronnych. Starsze dzieci, młodzież oraz osoby dorosłe mogą skorzystać z zalecanych szczepionek ochronnych przeciw pneumokokom, niefinansowanych z budżetu Ministra Zdrowia.

Wybór mają także rodzice – jeśli zdecydują się zaszczepić dzieci inną szczepionką niż ta refundowana przez ministerstwo mogą do niej dopłacić. Płatne obowiązkowe szczepienia dla niemowląt różnią się od refundowanych przede wszystkim zawartością, a konkretnie liczbą składników aktywnych obecnych w danej szczepionce. Takie rozróżnienie wynika z podziału szczepionek na jednoskładnikowe (monowalentne), wieloskładnikowe (poliwalentne) oraz złożone (skojarzone i nowoczesne wysoko skojarzone). Szczepionki monowalentne uodparniają przeciwko jednej chorobie zakaźnej, szczepionki poliwalentne przeciwko jednej lub kilku chorobom, z kolei szczepionki skojarzone uodparniają organizm jednocześnie przeciw kilku chorobom zakaźnym.

Szczepionki płatne czy refundowane?

Czym różnią się płatne szczepionki obowiązkowe dla dzieci od refundowanych? Przede wszystkim zawartością, a konkretnie liczbą składników aktywnych obecnych w danej szczepionce, co w rzeczywistości przekłada się na liczbę wkłuć, którym zostanie poddane dziecko. Możemy wyróżnić szczepionki:

  • jednoskładnikowe (monowalentne),
  • wieloskładnikowe (poliwalentne)
  • oraz złożone (skojarzone i nowoczesne wysoko skojarzone).

Szczepionki monowalentne mogą zawierać jeden rodzaj drobnoustroju lub antygeny pochodzące od jednego drobnoustroju i uodparniają przeciwko jednej chorobie zakaźnej. Szczepionki poliwalentne zawierają kilka typów tego samego drobnoustroju lub antygeny pochodzące z kilku typów drobnoustroju i uodparniają przeciwko jednej lub kilku chorobom. Z kolei szczepionki skojarzone mają w swoim składzie kilka drobnoustrojów lub antygenów, pochodzących od kilku drobnoustrojów, dzięki czemu uodparniają organizm jednocześnie przeciw kilku chorobom zakaźnym

Dzięki szczepionkom skojarzonym możemy zredukować liczbę wkłuć, a tym samym ból i stres u dziecka.

Zgodnie z obowiązującym kalendarzem szczepień liczba wkłuć przy bezpłatnych szczepieniach obowiązkowych wynosi 17. Stosując szczepionkę pięciowalentną (5w1) zmniejsza się do 10, a przy wyborze szczepionki sześciowalentnej (6w1) do 8. Jednocześnie zmniejsza się liczba wizyt u lekarza.

Warto również dodać, że szczepionki wysoko skojarzone zawierają w swoim składzie bezkomórkowy składnik krztuśca, czyli zdecydowanie mniej antygenów w porównaniu do szczepionki DTP podawanej bezpłatnie, która zawiera całe komórki krztuśca. Szczepionki te charakteryzują się także lepszym profilem bezpieczeństwa w porównaniu ze szczepionką DTP.

Zobacz też: Chip pokazuje jak bakterie nabywają odporność

 

Bibliografia

  • Pneumokoki - niebezpieczne bakterie Pneumokoki o łacińskiej nazwie Streptococcus pneumoniae, dawniej określane mianem dwoinek lub diplokoków z uwagi na kształt przypominający płomień świecy, są bardzo częstymi bakteriami. Poznaliśmy wiele typów pneumokoków, z których część atakuje przede wszystkim dorosłych, a inne są groźne dla niemowląt i dzieci. Pomimo coraz nowocześniejszych metod leczenia i kolejnych generacji antybiotyków, nadal występują zgony dzieci i dorosłych z powodu zakażeń pneumokokami. Zakażeniom tym sprzyja: ● duża częstość występowania pneumokoków w drogach oddechowych ludzi, ● łatwość przenoszenia się ich drogą kropelkową, ● uszkodzenia nabłonka dróg oddechowych w przebiegu przewlekłego zapalenia oskrzeli, infekcji wirusowych albo grypy. Do nosicielstwa pneumokoków i zachorowań szczególnie predysponują m. in.: ● wiek do lat 2, z uwagi na niedojrzały układ odpornościowy. ● przebywanie w zbiorowych placówkach dla dzieci, co sprzyja przenoszeniu pneumokoków między dziećmi, ● palenie bierne osłabiające mechanizmy obronne nabłonka dróg oddechowych, ● wcześniejsza infekcja dróg oddechowych osłabiająca odporność błony śluzowej, ● przewlekłe choroby dolnych dróg oddechowych, układu krążenia i nerek ● przewlekłe niedobory odporności wrodzone lub nabyte ● leczenie immunosupresyjne nowotworów lub po przeszczepie narządu ● cukrzyca ● zakażenie wirusem HIV Więcej: Pneumokok - ta bakteria może zabić twoje dziecko Choroby pneumokokowe Pneumokoki przyczyniają się do rozwoju wielu niebezpiecznych chorób. 1. Zapalenie płuc jest najczęstszym poważnym zakażeniem wywoływanym przez pneumokoki zarówno u niemowląt i dzieci, jak i u dorosłych. Często poprzedzone jest infekcją górnych dróg oddechowych i zaczyna się atakiem dreszczy, a potem gorączką z bólem w klatce piersiowej, dusznością i kaszlem z odkrztuszaniem wydzieliny.. Dzięki stosowaniu antybiotyków ryzyko zgonu zredukowano do 10%. 2. Ropniak opłucnej jest powikłaniem pneumokokowego zapalenia płuc. Objawami są: gorączka, kaszel, duszność i przyspieszenie oddechu. Leczenie to m.in. antybiotykoterapia i drenaż opłucnowy. Czasem konieczne jest leczenie operacyjne. 3. Zapalenie zatok przynosowych pneumokokowe jest często następstwem przeziębienia. Świadczy o nim gorączka, ból głowy, ropna wydzielina spływająca do nosa i gardła oraz kaszel. Leczenie opiera się na antybiotykoterapii i lekach łagodzących objawy choroby. Powikłaniami mogą być m.in.: zapalenie ucha środkowego, obrzęk powiek, ropień oczodołu, zapalenie kości szczękowej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. 4. Ostre zapalenie ucha środkowego pneumokokowe jest również często powikłaniem nieżytu nosa i gardła. Objawy u małych dzieci to: gorączka, niepokój, płaczliwość, brak apetytu, męczenie podczas karmienia, pocieranie chorym uchem o poduszkę, czasem wymioty. Leczenie polega na antybiotykoterapii. Powikłaniami ostrego zapalenia ucha jest przewlekłe wysiękowe zapalenie ucha prowadzące do osłabienia słuchu, zapalenia wyrostka sutkowatego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. 5. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest jednym z najcięższych zakażeń pneumokokowych. Choroba ta może rozwijać się w następstwie innej infekcji pneumokokowej np. zapalenia płuc, ucha środkowego, wyrostka sutkowatego, zatok obocznych nosa czy złamania kości podstawy czaszki. Dominującymi objawami są: gorączka, ból głowy, nudności, wymioty, światłowstręt, niepokój, sztywność karku czyli niemożność przygięcia brody do klatki piersiowej, uwypuklenie ciemienia u niemowląt. Czasem chory może być podsypiający lub nie można go dobudzić. Do terapii włącza się antybiotyki oraz inne leki w zależności od stanu chorego. Pomimo leczenia śmiertelność jest duża i wynosi około 30%. Po przechorowaniu pneumokokowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych mogą pozostać różnorodne defekty neurologiczne: niedosłuch, niedowłady i inne objawy ubytkowe oraz skłonność do drgawek. 6. Bakteriemia pneumokokowa rozwija się w sytuacji, kiedy pneumokoki dostają się do krwi, najczęściej w przebiegu pneumokokowego zapalenia płuc, opon mózgowo-rdzeniowych czy zatok. Może też rozwinąć się u osoby do tej pory zdrowej w przebiegu wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych czyli przeziębienia. Następstwem bakteriemii może być posocznica, która jest bardzo ciężkim zakażeniem uogólnionym. Zwiastunami jej są: szybko narastająca gorączka, dreszcze, przyspieszenie tętna i oddechu. W dalszym etapie choroby może dochodzić do wstrząsu septycznego ze spadkiem ciśnienia, zaburzeniami krzepnięcia i niewydolnością wielonarządową. Śmiertelność w posocznicy wynosi 15-20%, a we wstrząsie septycznym sięga 40-60%. 7. Zapalenie wsierdzia jest najczęściej powikłaniem pneumokokowego zapalenia płuc lub posocznicy pneumokokowej. Towarzyszy mu gorączka i niszczenie zastawek serca, co doprowadza do niewydolności krążenia. Leczenie obejmuje antybiotyki, leki nasercowe oraz zabieg kardiochirurgiczny. Szczepienia przeciw pneumokokom wykazują wysoką skuteczność przeciw inwazyjnej chorobie pneumokokowej oraz chronią przed zakażeniami wywołanymi przez lekooporne szczepy pneumokoków. Pośrednim, ale niezwykle istotnym efektem obowiązkowych szczepień dzieci przeciw pneumokokom jest ochrona osób słabszych, starszych i bardziej narażonych na zachorowania. Nowoczesne szczepionki przeciw pneumokokom są bezpieczne i dobrze tolerowane przez dzieci. Szczepionka przeciw pneumokokom Jak widać z powyższej, pneumokoki są drobnoustrojami zarówno powszechnie występującymi, jak i bardzo niebezpiecznymi dla naszego zdrowia i życia. Dlatego optymalną metodą uniknięcia zakażenia pneumokokowego jest profilaktyka czynna polegająca na szczepieniu uodporniającym przeciwko pneumokokom. Składnikiem szczepionki stymulującym odporność są wielocukry otoczkowe Streptococcus pneumoniae. W naszym kraju dostępne są dwa rodzaje szczepionki przeciwko pneumokokom. 1. Szczepionka nieskoniugowana (polisacharydowa), zawierająca wielocukry otoczkowe z 23 szczepów Streptococcus pneumoniae, która przeznaczona jest dla dzieci powyżej 2 roku życia i dorosłych 2. Szczepionka skoniugowana, zawierająca wielocukry otoczkowe z 7 serotypów najczęściej wywołujących zakażenia u dzieci poniżej 2 r.ż. skoniugowane z białkiem nośnikowym, przeznaczona dla niemowląt i małych dzieci do lat 5. Szczepionka nieskoniugowana Wskazania do szczepionki nieskoniugowanej: 1. osoby powyżej 65 roku życia 2. dzieci powyżej 2 roku życia oraz dorośli z podwyższonych grup ryzyka: ● z przewlekłymi schorzeniami układu krążenia, ● z przewlekłymi schorzeniami układu oddechowego, ● z cukrzycą, ● z chorobą alkoholową, ● z zespołem nerczycowym, ● z nabytymi i wrodzonymi zespołami niedoboru odporności, ● z anemią sierpowatokrwinkową, ● z przewlekłymi chorobami wątroby, ● z przewlekłą niewydolnością nerek, ● po przeszczepie narządów i szpiku, ● leczonych przewlekle immunosupresyjnie 3. osoby po usunięciu śledziony lub z czynnościową niewydolnością śledziony, 4. osoby z chorobami nowotworowymi, zwłaszcza krwi. Szczepionka skoniugowana Jest nowoczesną szczepionką przeciwko pneumokokom, która daje trwałe utrzymywanie się odporności i zapewnia ochronę przed 71-86% szczepów pneumokokowych. Wskazania do szczepionki skoniugowanej: 1. dzieci od 2 miesiąca życia do 2 roku życia 2. dzieci w wieku od 2 do 5 roku życia w grupach ryzyka (z chorobami przewlekłymi, zaburzeniami odporności, uczęszczające do żłobka, przedszkola). Szczepionkę skoniugowaną podaje się tylko domięśniowo, a dawkowanie dobiera się zgodnie z zaleceniem producenta. Przeciwwskazania do obu rodzajów szczepionki to: ● ciąża, ● nadwrażliwość na którykolwiek ze składników, ● ostre choroby przebiegające z gorączką(przeciwwskazanie czasowe), ● objawy neurologiczne po podaniu poprzedniej dawki. Szczepienia obowiązkowe - pneumokoki Od 2017 roku w polskim kalendarzu szczepień ochronnych szczepionka przeciw pneumokokom znajduje się na liście szczepień obowiązkowych. Każde dziecko urodzone po 31 grudnia 2016 roku musi zostać zaszczepione. Obowiązkowe szczepienia na pneumokoki są podawane bezpłatnie dzieciom od 6. tygodnia do 2. roku życia oraz dzieciom do ukończenia 5. roku życia z grup ryzyka wymienionych w Programie Szczepień Ochronnych. Starsze dzieci, młodzież oraz osoby dorosłe mogą skorzystać z zalecanych szczepionek ochronnych przeciw pneumokokom, niefinansowanych z budżetu Ministra Zdrowia. Wybór mają także rodzice – jeśli zdecydują się zaszczepić dzieci inną szczepionką niż ta refundowana przez ministerstwo mogą do niej dopłacić. Płatne obowiązkowe szczepienia dla niemowląt różnią się od refundowanych przede wszystkim zawartością, a konkretnie liczbą składników aktywnych obecnych w danej szczepionce. Takie rozróżnienie wynika z podziału szczepionek na jednoskładnikowe (monowalentne), wieloskładnikowe (poliwalentne) oraz złożone (skojarzone i nowoczesne wysoko skojarzone). Szczepionki monowalentne uodparniają przeciwko jednej chorobie zakaźnej, szczepionki poliwalentne przeciwko jednej lub kilku chorobom, z kolei szczepionki skojarzone uodparniają organizm jednocześnie przeciw kilku chorobom zakaźnym. Szczepionki płatne czy refundowane? Czym różnią się płatne szczepionki obowiązkowe dla dzieci od refundowanych? Przede wszystkim zawartością, a konkretnie liczbą składników aktywnych obecnych w danej szczepionce, co w rzeczywistości przekłada się na liczbę wkłuć, którym zostanie poddane dziecko. Możemy wyróżnić szczepionki: ● jednoskładnikowe (monowalentne), ● wieloskładnikowe (poliwalentne) ● oraz złożone (skojarzone i nowoczesne wysoko skojarzone). Szczepionki monowalentne mogą zawierać jeden rodzaj drobnoustroju lub antygeny pochodzące od jednego drobnoustroju i uodparniają przeciwko jednej chorobie zakaźnej. Szczepionki poliwalentne zawierają kilka typów tego samego drobnoustroju lub antygeny pochodzące z kilku typów drobnoustroju i uodparniają przeciwko jednej lub kilku chorobom. Z kolei szczepionki skojarzone mają w swoim składzie kilka drobnoustrojów lub antygenów, pochodzących od kilku drobnoustrojów, dzięki czemu uodparniają organizm jednocześnie przeciw kilku chorobom zakaźnym Dzięki szczepionkom skojarzonym możemy zredukować liczbę wkłuć, a tym samym ból i stres u dziecka. Zgodnie z obowiązującym kalendarzem szczepień liczba wkłuć przy bezpłatnych szczepieniach obowiązkowych wynosi 17. Stosując szczepionkę pięciowalentną (5w1) zmniejsza się do 10, a przy wyborze szczepionki sześciowalentnej (6w1) do 8. Jednocześnie zmniejsza się liczba wizyt u lekarza. Warto również dodać, że szczepionki wysoko skojarzone zawierają w swoim składzie bezkomórkowy składnik krztuśca, czyli zdecydowanie mniej antygenów w porównaniu do szczepionki DTP podawanej bezpłatnie, która zawiera całe komórki krztuśca. Szczepionki te charakteryzują się także lepszym profilem bezpieczeństwa w porównaniu ze szczepionką DTP. Zobacz też: Chip pokazuje jak bakterie nabywają odporność
  • Pneumokoki - niebezpieczne bakterie Pneumokoki o łacińskiej nazwie Streptococcus pneumoniae, dawniej określane mianem dwoinek lub diplokoków z uwagi na kształt przypominający płomień świecy, są bardzo częstymi bakteriami. Poznaliśmy wiele typów pneumokoków, z których część atakuje przede wszystkim dorosłych, a inne są groźne dla niemowląt i dzieci. Pomimo coraz nowocześniejszych metod leczenia i kolejnych generacji antybiotyków, nadal występują zgony dzieci i dorosłych z powodu zakażeń pneumokokami. Zakażeniom tym sprzyja: ● duża częstość występowania pneumokoków w drogach oddechowych ludzi, ● łatwość przenoszenia się ich drogą kropelkową, ● uszkodzenia nabłonka dróg oddechowych w przebiegu przewlekłego zapalenia oskrzeli, infekcji wirusowych albo grypy. Do nosicielstwa pneumokoków i zachorowań szczególnie predysponują m. in.: ● wiek do lat 2, z uwagi na niedojrzały układ odpornościowy. ● przebywanie w zbiorowych placówkach dla dzieci, co sprzyja przenoszeniu pneumokoków między dziećmi, ● palenie bierne osłabiające mechanizmy obronne nabłonka dróg oddechowych, ● wcześniejsza infekcja dróg oddechowych osłabiająca odporność błony śluzowej, ● przewlekłe choroby dolnych dróg oddechowych, układu krążenia i nerek ● przewlekłe niedobory odporności wrodzone lub nabyte ● leczenie immunosupresyjne nowotworów lub po przeszczepie narządu ● cukrzyca ● zakażenie wirusem HIV Więcej: Pneumokok - ta bakteria może zabić twoje dziecko Choroby pneumokokowe Pneumokoki przyczyniają się do rozwoju wielu niebezpiecznych chorób. 1. Zapalenie płuc jest najczęstszym poważnym zakażeniem wywoływanym przez pneumokoki zarówno u niemowląt i dzieci, jak i u dorosłych. Często poprzedzone jest infekcją górnych dróg oddechowych i zaczyna się atakiem dreszczy, a potem gorączką z bólem w klatce piersiowej, dusznością i kaszlem z odkrztuszaniem wydzieliny.. Dzięki stosowaniu antybiotyków ryzyko zgonu zredukowano do 10%. 2. Ropniak opłucnej jest powikłaniem pneumokokowego zapalenia płuc. Objawami są: gorączka, kaszel, duszność i przyspieszenie oddechu. Leczenie to m.in. antybiotykoterapia i drenaż opłucnowy. Czasem konieczne jest leczenie operacyjne. 3. Zapalenie zatok przynosowych pneumokokowe jest często następstwem przeziębienia. Świadczy o nim gorączka, ból głowy, ropna wydzielina spływająca do nosa i gardła oraz kaszel. Leczenie opiera się na antybiotykoterapii i lekach łagodzących objawy choroby. Powikłaniami mogą być m.in.: zapalenie ucha środkowego, obrzęk powiek, ropień oczodołu, zapalenie kości szczękowej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. 4. Ostre zapalenie ucha środkowego pneumokokowe jest również często powikłaniem nieżytu nosa i gardła. Objawy u małych dzieci to: gorączka, niepokój, płaczliwość, brak apetytu, męczenie podczas karmienia, pocieranie chorym uchem o poduszkę, czasem wymioty. Leczenie polega na antybiotykoterapii. Powikłaniami ostrego zapalenia ucha jest przewlekłe wysiękowe zapalenie ucha prowadzące do osłabienia słuchu, zapalenia wyrostka sutkowatego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. 5. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest jednym z najcięższych zakażeń pneumokokowych. Choroba ta może rozwijać się w następstwie innej infekcji pneumokokowej np. zapalenia płuc, ucha środkowego, wyrostka sutkowatego, zatok obocznych nosa czy złamania kości podstawy czaszki. Dominującymi objawami są: gorączka, ból głowy, nudności, wymioty, światłowstręt, niepokój, sztywność karku czyli niemożność przygięcia brody do klatki piersiowej, uwypuklenie ciemienia u niemowląt. Czasem chory może być podsypiający lub nie można go dobudzić. Do terapii włącza się antybiotyki oraz inne leki w zależności od stanu chorego. Pomimo leczenia śmiertelność jest duża i wynosi około 30%. Po przechorowaniu pneumokokowego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych mogą pozostać różnorodne defekty neurologiczne: niedosłuch, niedowłady i inne objawy ubytkowe oraz skłonność do drgawek. 6. Bakteriemia pneumokokowa rozwija się w sytuacji, kiedy pneumokoki dostają się do krwi, najczęściej w przebiegu pneumokokowego zapalenia płuc, opon mózgowo-rdzeniowych czy zatok. Może też rozwinąć się u osoby do tej pory zdrowej w przebiegu wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych czyli przeziębienia. Następstwem bakteriemii może być posocznica, która jest bardzo ciężkim zakażeniem uogólnionym. Zwiastunami jej są: szybko narastająca gorączka, dreszcze, przyspieszenie tętna i oddechu. W dalszym etapie choroby może dochodzić do wstrząsu septycznego ze spadkiem ciśnienia, zaburzeniami krzepnięcia i niewydolnością wielonarządową. Śmiertelność w posocznicy wynosi 15-20%, a we wstrząsie septycznym sięga 40-60%. 7. Zapalenie wsierdzia jest najczęściej powikłaniem pneumokokowego zapalenia płuc lub posocznicy pneumokokowej. Towarzyszy mu gorączka i niszczenie zastawek serca, co doprowadza do niewydolności krążenia. Leczenie obejmuje antybiotyki, leki nasercowe oraz zabieg kardiochirurgiczny. Szczepienia przeciw pneumokokom wykazują wysoką skuteczność przeciw inwazyjnej chorobie pneumokokowej oraz chronią przed zakażeniami wywołanymi przez lekooporne szczepy pneumokoków. Pośrednim, ale niezwykle istotnym efektem obowiązkowych szczepień dzieci przeciw pneumokokom jest ochrona osób słabszych, starszych i bardziej narażonych na zachorowania. Nowoczesne szczepionki przeciw pneumokokom są bezpieczne i dobrze tolerowane przez dzieci. Szczepionka przeciw pneumokokom Jak widać z powyższej, pneumokoki są drobnoustrojami zarówno powszechnie występującymi, jak i bardzo niebezpiecznymi dla naszego zdrowia i życia. Dlatego optymalną metodą uniknięcia zakażenia pneumokokowego jest profilaktyka czynna polegająca na szczepieniu uodporniającym przeciwko pneumokokom. Składnikiem szczepionki stymulującym odporność są wielocukry otoczkowe Streptococcus pneumoniae. W naszym kraju dostępne są dwa rodzaje szczepionki przeciwko pneumokokom. 1. Szczepionka nieskoniugowana (polisacharydowa), zawierająca wielocukry otoczkowe z 23 szczepów Streptococcus pneumoniae, która przeznaczona jest dla dzieci powyżej 2 roku życia i dorosłych 2. Szczepionka skoniugowana, zawierająca wielocukry otoczkowe z 7 serotypów najczęściej wywołujących zakażenia u dzieci poniżej 2 r.ż. skoniugowane z białkiem nośnikowym, przeznaczona dla niemowląt i małych dzieci do lat 5. Szczepionka nieskoniugowana Wskazania do szczepionki nieskoniugowanej: 1. osoby powyżej 65 roku życia 2. dzieci powyżej 2 roku życia oraz dorośli z podwyższonych grup ryzyka: ● z przewlekłymi schorzeniami układu krążenia, ● z przewlekłymi schorzeniami układu oddechowego, ● z cukrzycą, ● z chorobą alkoholową, ● z zespołem nerczycowym, ● z nabytymi i wrodzonymi zespołami niedoboru odporności, ● z anemią sierpowatokrwinkową, ● z przewlekłymi chorobami wątroby, ● z przewlekłą niewydolnością nerek, ● po przeszczepie narządów i szpiku, ● leczonych przewlekle immunosupresyjnie 3. osoby po usunięciu śledziony lub z czynnościową niewydolnością śledziony, 4. osoby z chorobami nowotworowymi, zwłaszcza krwi. Szczepionka skoniugowana Jest nowoczesną szczepionką przeciwko pneumokokom, która daje trwałe utrzymywanie się odporności i zapewnia ochronę przed 71-86% szczepów pneumokokowych. Wskazania do szczepionki skoniugowanej: 1. dzieci od 2 miesiąca życia do 2 roku życia 2. dzieci w wieku od 2 do 5 roku życia w grupach ryzyka (z chorobami przewlekłymi, zaburzeniami odporności, uczęszczające do żłobka, przedszkola). Szczepionkę skoniugowaną podaje się tylko domięśniowo, a dawkowanie dobiera się zgodnie z zaleceniem producenta. Przeciwwskazania do obu rodzajów szczepionki to: ● ciąża, ● nadwrażliwość na którykolwiek ze składników, ● ostre choroby przebiegające z gorączką(przeciwwskazanie czasowe), ● objawy neurologiczne po podaniu poprzedniej dawki. Szczepienia obowiązkowe - pneumokoki Od 2017 roku w polskim kalendarzu szczepień ochronnych szczepionka przeciw pneumokokom znajduje się na liście szczepień obowiązkowych. Każde dziecko urodzone po 31 grudnia 2016 roku musi zostać zaszczepione. Obowiązkowe szczepienia na pneumokoki są podawane bezpłatnie dzieciom od 6. tygodnia do 2. roku życia oraz dzieciom do ukończenia 5. roku życia z grup ryzyka wymienionych w Programie Szczepień Ochronnych. Starsze dzieci, młodzież oraz osoby dorosłe mogą skorzystać z zalecanych szczepionek ochronnych przeciw pneumokokom, niefinansowanych z budżetu Ministra Zdrowia. Wybór mają także rodzice – jeśli zdecydują się zaszczepić dzieci inną szczepionką niż ta refundowana przez ministerstwo mogą do niej dopłacić. Płatne obowiązkowe szczepienia dla niemowląt różnią się od refundowanych przede wszystkim zawartością, a konkretnie liczbą składników aktywnych obecnych w danej szczepionce. Takie rozróżnienie wynika z podziału szczepionek na jednoskładnikowe (monowalentne), wieloskładnikowe (poliwalentne) oraz złożone (skojarzone i nowoczesne wysoko skojarzone). Szczepionki monowalentne uodparniają przeciwko jednej chorobie zakaźnej, szczepionki poliwalentne przeciwko jednej lub kilku chorobom, z kolei szczepionki skojarzone uodparniają organizm jednocześnie przeciw kilku chorobom zakaźnym. Szczepionki płatne czy refundowane? Czym różnią się płatne szczepionki obowiązkowe dla dzieci od refundowanych? Przede wszystkim zawartością, a konkretnie liczbą składników aktywnych obecnych w danej szczepionce, co w rzeczywistości przekłada się na liczbę wkłuć, którym zostanie poddane dziecko. Możemy wyróżnić szczepionki: ● jednoskładnikowe (monowalentne), ● wieloskładnikowe (poliwalentne) ● oraz złożone (skojarzone i nowoczesne wysoko skojarzone). Szczepionki monowalentne mogą zawierać jeden rodzaj drobnoustroju lub antygeny pochodzące od jednego drobnoustroju i uodparniają przeciwko jednej chorobie zakaźnej. Szczepionki poliwalentne zawierają kilka typów tego samego drobnoustroju lub antygeny pochodzące z kilku typów drobnoustroju i uodparniają przeciwko jednej lub kilku chorobom. Z kolei szczepionki skojarzone mają w swoim składzie kilka drobnoustrojów lub antygenów, pochodzących od kilku drobnoustrojów, dzięki czemu uodparniają organizm jednocześnie przeciw kilku chorobom zakaźnym Dzięki szczepionkom skojarzonym możemy zredukować liczbę wkłuć, a tym samym ból i stres u dziecka. Zgodnie z obowiązującym kalendarzem szczepień liczba wkłuć przy bezpłatnych szczepieniach obowiązkowych wynosi 17. Stosując szczepionkę pięciowalentną (5w1) zmniejsza się do 10, a przy wyborze szczepionki sześciowalentnej (6w1) do 8. Jednocześnie zmniejsza się liczba wizyt u lekarza. Warto również dodać, że szczepionki wysoko skojarzone zawierają w swoim składzie bezkomórkowy składnik krztuśca, czyli zdecydowanie mniej antygenów w porównaniu do szczepionki DTP podawanej bezpłatnie, która zawiera całe komórki krztuśca. Szczepionki te charakteryzują się także lepszym profilem bezpieczeństwa w porównaniu ze szczepionką DTP. Zobacz też: Chip pokazuje jak bakterie nabywają odporność

Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

Pytanie: Czy skorzystasz z bezpłatnego szczepienia przeciw pneumokokom czy wybierzesz płatną szczepionkę?

  Wybiorę szczepionkę bezpłatną

  Wybiorę szczepionkę płatną

  Przed wyborem muszę poznać opinię lekarza

  Przed wyborem poznam opinię innych rodziców

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA