Podwyższone fT4 – co oznacza? Objawy, przyczyny i normy

Tyroksyna, którą skrótowo oznacza się jako fT4, stanowi ważny hormon gruczołu tarczowego. Prawidłowy poziom fT4 warunkuje właściwe funkcjonowanie poszczególnych układów w ludzkim organizmie. Podwyższone fT4 może oznaczać m.in. ciążę, czy zaburzenia hormonalne, takie jak np. choroba Gravesa-Basedowa. Na wysoki wynik wpływa też przyjmowanie niektórych leków.
Wynika badania fT4
źródło:123RF

Spis treści

Co to jest tyroksyna (fT4)?

Tyroksyna jest jednym z hormonów produkowanych przez tarczycę, a kontrolowana przez podwzgórze i przysadkę mózgową. Wolną tyroksynę (bez białek) oznacza się skrótem fT4. 

Hormony tarczycy, w których składzie znajduje się właśnie tyroksyna, a także trijodotyronina (fT3) i tyreotropina (TSH), oddziałują na ogólne funkcjonowanie gruczołu tarczowego. Ich funkcjonowanie ma jednak dużo większy zasięg. Dzięki tyroksynie lepiej jest wchłaniana glukoza z układu pokarmowego, poza tym szybciej przebiega proces rozpadu tłuszczów do glicerolu i kwasów tłuszczowych. Tyroksyna wpływa też korzystnie na dotlenienie komórek oraz pobudzenie i regulację laktacji.

To jednak nie wszystko, ponieważ T4 warunkuje również prawidłowy rozwój systemu nerwowego oraz sprawuje pieczę nad poprawnym funkcjonowaniem układu kostnego, mięśniowego oraz gospodarki wapniowo-fosforanowej. Pośrednio tyroksyna sprawia, że układ płciowy i gruczoły płciowe działają bez zarzutu, co z kolei decyduje o powodzeniu zajścia w ciążę, zdrowym przebiegu ciąży i szczęśliwym urodzeniu dziecka.

Czym jest badanie fT4?

Na czym polega badanie fT4, co to jest, kiedy się je wykonuje? Oznaczenie wskaźnika, jakim jest fT4, ma miejsce kiedy zachodzi podejrzenie zaburzeń w pracy tarczycy lub po stwierdzeniu nieprawidłowych wyników tyreotropiny. Jednak nie wykonuje się tego badania w oderwaniu od innych tarczycowych parametrów. Wynik ma sens pod względem oceny medycznej stanu zdrowia danego pacjenta, jeśli będzie stanowił analizę także innych hormonów tarczycowych, czyli poza fT4, też fT3 i TSH. 

Podwyższone fT4może mieć bowiem miejsce w przypadku gdy wynik TSH, a także fT3 nie stanowią laboratoryjnej normy. Nie zawsze jednak zbyt wysokie fT4 będzie korelowało z automatycznym złym wynikiem TSH. Dlatego warto wykonywać badanie hormonów tarczycyw sposób całościowy, by porównać wyniki poszczególnych hormonów, a następnie prawidłowo zdiagnozować stan zdrowia i zlecić właściwe leczenie. 

Próbkę materiału do badania pobiera się z krwi pochodzącej z żyły łokciowej. Badanie najczęściej przeprowadza się w godzinach porannych, na czczo.

Reklama

Jakie są normy dla fT4?

Ile powinno wynosić prawidłowe fT4? Norma dla wolnej frakcji tego hormonu tarczycowego mieści się w przedziale między 11,8 a 24,6 pmol/l (przy czym jeśli lekarz zleca zbadanie T4 – tutaj dobry wynik będzie wskazywał na wartość od 58 do 154 nmol/l). 

Zatemlekko podwyższone fT4stwierdzi się przy wyniku nieznacznie przekraczającym górną granicę normy. O ile pozostałe parametry ważne dla pracy gruczołu tarczowego są poprawne, należy obserwować organizm i powtórzyć badanie po czasie wskazanym przez medyka. Niekiedy fT4 powyżej normy może mieć związek z przyjmowanymi lekami, o czym szerzej będzie mowa poniżej. 

Z kolei dobry wynik wolnej frakcji T3 (fT3) to taki, który plasuje się pomiędzy 4,0 a 7,8 pmol/l (w przypadku T3 – 1,3-3,1 nmol/l). Normą dla TSH natomiast jest wynik między 0,4 a 4,0 µlU/ml.

Interpretując wyniki ocenia się współoddziaływanie na siebie wyżej opisanych czynników. Jeśli fT3 i fT4 są podwyższone, a TSH zaniżona, można to wiązać z nadczynnością tarczycy. Jeżeli zaś fT3 i fT4 pokazują na zbyt niskie stężenia, przy czym poziom TSH jest zawyżony, może to decydować o występowaniu niedoczynności tarczycy. 

Co oznacza podwyższone fT4?

Co może oznaczać podwyższone fT4? Wysokie stężenie tego hormonu gruczołu tarczowego może świadczyć o pojawieniu się choroby Gravesa-Basedowa, albo też występowaniu wola tarczycowego charakteryzującego się guzkami, czy też choroby Hashimoto we wczesnym stadium. 

Podwyższone fT3 i fT4 może też wskazywać na poporodowe zapalenie tarczycy lub na tyreotoksykozę ciążową. Należy jednak mieć świadomość, że wzrost tych hormonów w czasie ciąży (zwłaszcza w drugim i trzecim trymestrze) zazwyczaj nie stanowi anomalii. Co więcej może się tak dziać u pacjenta leczącego się na niedoczynność tarczycy, który przyjmuje np. tyroksynę albo amiodaron. Wówczas należy zweryfikować dawki oraz/lub rodzaj aplikowanego preparatu. 

Kiedy jeszcze rośnie fT4? Podwyższone wskaźniki tego hormonu mogą mieć miejsce w przypadku przyjmowania niektórych leków (przede wszystkim mowa tutaj o hormonalnych środkach antykoncepcyjnych, preparatach zawierających estrogeny, lekach przeciwpadaczkowych, dużej ilości aspiryny oraz materiale stosowanym do obrazowych badań kontrastowych).

Jak objawia się za wysokie fT4?

Podwyższony hormon tarczycy, którym jest fT4, można „wyczytać” z zachowania i różnych objawów, które temu stanowi towarzyszą u danej osoby. 

U człowieka, którego hormon fT4  pracuje zbyt intensywnie, można zaobserwować takie symptomy jak m.in.:

  • nadmierny apetyt, nie idący w parze z tyciem (wręcz przeciwnie, taka osoba pomimo spożywania większych porcji jedzenia, chudnie), 
  • pobudzenie, 
  •  kołatanie serca, 
  • częste wypróżnianie, 
  • bezsenność, 
  • nerwowość, 
  •  stany lękowe i depresyjne, 
  • większa męczliwość mięśni, 
  • zaburzenia menstruacyjne. 

Poza tym niekiedy u pacjentów pojawia się wytrzeszcz oczu. Jeśli ktoś zauważy u siebie wszystkie lub większość zaprezentowanych oznak, powinien udać się na wizytę lekarską do lekarza specjalisty (najlepiej do endokrynologa). Ponadto wskazaniem do przeprowadzenia oznaczenia fT4 oraz pozostałych hormonów tarczycowych jest występowanie u pacjenta wola (czyli przerośniętego gruczołu tarczowego), a także problemów związanych z zajściem w ciążę (czyli niepłodnością).

Czytaj też:

Bibliografia

  • Cohen Suzy, Tarczyca. Diagnoza i leczenie, Oficyna Wydawnicza ABA, 2018, I, ISBN 9788365717054.
  • Myers Amy, Możesz wyleczyć choroby tarczycy, Vital, 2017, ISBN 9788365846006.

Oceń artykuł

(liczba ocen 1)

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

<-- popup -->