Prostata - męska sprawa. Przyczyny, objawy, leczenie

Prostata jest jednym z najczęstszych schorzeń, które występują u mężczyzn po 50. roku życia. Dopóki nie zaczyna się powiększać, nie jest kłopotliwa.

Każdy mężczyzna po 50. roku życia odczuwający problemy z układem moczowym powinien niezwłocznie zgłosić się do urologa. Z dnia na dzień objawy prostaty nasilają się i w konsekwencji prowadzą do zatrzymania moczu. Dlatego bardzo ważne jest wczesne wykrycie tego schorzenia, co pozwoli na podjęcie właściwej terapii oraz złagodzenie dolegliwości. Nie podjęcie stosownych działań może doprowadzić do zagrożenia życia.

Czym jest prostata?

Prostata jest to gruczoł krokowy, który kształtem przypomina kasztana. Znajduje się pod pęcherzem moczowym i otacza cewkę moczową. U mężczyzn mieści się pomiędzy odbytem a kością łonową. Jest zbudowana z gruczołów i przewodów z tkanki łącznej oraz mięśni gładkich. Całość otoczona jest torebką, która oddziela prostatę od pozostałych narządów. Gruczoł ten produkuje płyn zawierający glukozę, która chroni plemniki i stanowi substancję odżywiającą. Rozwój oraz działanie prostaty zależy od testosteronu. Jest on niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tego gruczołu.

Zobacz też: Rak prostaty - czy może zabić?

W chwili narodzin prostata ma wielkość ziarenka grochu, z wiekiem powiększa się i w wieku około 30 lat osiąga odpowiedni rozmiar. Najszybciej rozwija się w okresie dojrzewania młodego mężczyzny. W okolicach 50. roku życia u większości mężczyzn zaczyna stopniowo się powiększać i powodować problemy.

Dlaczego tak się dzieje?

Najważniejszą przyczyną problemów z prostatą jest starzenie się męskiego organizmu. Jest to temat rzadko podejmowany przez mężczyzn, ponieważ najczęściej nie jest przez nich akceptowany. Zmiany w wyglądzie, wypadanie i siwienie włosów, utrata sprężystości mięśni są naturalną, lecz często nieakceptowaną, częścią życia każdego mężczyzny. Do tego dochodzą zmiany w sferze psychicznej – lekkie stany depresyjne, poczucie bezradności oraz pogorszenie nastroju.

Sprawdź: Kalkulator oceni ryzyko zachorowania na prostatę

Zmiany w męskich organizmach spowodowane są przez utratę testosteronu. Od 30. roku życia mężczyzna traci go systematycznie, ale powoli. Następuje przewaga hormonów żeńskich, które stymulują rozrost komórek pościeliska. Z kolei ono pobudza rozrastanie się części gruczołowej i następuje wzrost masy prostaty. Można więc rzec, że przerost prostaty jest to naturalny skutek starzenia się męskiego organizmu.

Na rozwój gruczolaka prostaty duży wpływ ma sposób odżywiania się. Istnieją produkty, które mogą przyspieszać rozwój choroby. Są to na przykład produkty pochodzenia zwierzęcego. Z kolei wyroby pochodzenia roślinnego mogą spowolnić nadmierny rozrost. Wiadomo, że za rozwój choroby nie odpowiada nadciśnienie, grupa krwi, alkohol, papierosy i celibat. Prostata nie objawia także chorób innych narządów.
Nie ma zgodności co do wpływu aktywności seksualnej na rozwój prostaty. Niektórzy uważają, że wstrzemięźliwość seksualna może być przyczyną rozrostu gruczołu krokowego. Inni zaś stoją na stanowisku, że wczesne inicjacje seksualne mają wpływ na tę męską chorobę.
Co ciekawe, przerost prostaty występuje najczęściej u mężczyzn rasy czarnej. Ma to związek z czynnikami genetycznymi, które nie do końca zostały poznane.

Główne objawy choroby

Najczęstsze oznaki rozrostu gruczołu prostaty to:

  • ucisk na pęcherz
  • częstsze oddawanie moczu zarówno w dzień jak i w nocy
  • niezdecydowanie w oddawaniu moczu
  • coraz dłuższe oddawanie moczu
  • strumień moczu jest przerywany i spowolniony
  • niekiedy w moczu pojawia się krew
  • opróżnienie pęcherza wymaga wysiłku
  • czasami pojawiają się silne bóle brzucha spowodowane zatrzymaniem moczu
  • po oddaniu moczu ma się wrażenie, że pęcherz nie został opróżniony
  • z czasem mocz zostaje całkowicie zatrzymany.

Wszystkie przedstawione objawy pojawiają się stopniowo dlatego zdarza się, że mężczyzna nie zdaje sobie sprawy, iż coś niedobrego dzieje się z jego gruczołem krokowym. Należy pamiętać, że nie leczona choroba może być poważnym zagrożeniem dla życia.
W przebiegu choroby można zauważyć dwie charakterystyczne fazy. W pierwszej z nich pojawiają się jedynie cechy charakterystyczne dla łagodnego przerostu prostaty. Gruczoł krokowy się stopniowo powiększa, ale bez objawów klinicznych. U niektórych mężczyzn następuje kolejno druga faza, czyli objawy kliniczne i zaburzenia oddawania moczu.

Rodzaje chorób prostaty

Najpowszechniejszym problemem u większości mężczyzn jest łagodny rozrost prostaty (tak zwany BPH – benign prostatic hyperplasia). Jest charakterystyczny dla mężczyzn po 50. roku życia i nagminnie występuje u mężczyzn powyżej 70. roku życia. To uciążliwa choroba, która nieleczona może spowodować poważne konsekwencje zdrowotne. Towarzyszy mu często stan zapalny. Tylko niektórzy są narażeni na wystąpienie nowotworu złośliwego, niemniej jednak wszyscy powinni jednakowo dbać o swoje zdrowie okolic płciowych. Badania moczu przeglądowe powinno wykonywać się przynajmniej dwa razy w ciągu roku. Z kolei badanie prostaty warto wykonywać minimum raz na rok. Sposób leczenia zależy od wielu czynników, tak jak na przykład konieczność zmiany trybu życia lub obniżenie jakości życia. Decyzja dotycząca wyboru terapii powinna być podjęta wspólnie, zarówno przez lekarza i pacjenta. Obejmuje zaś baczną obserwację, leczenie farmakologiczne i leczenie zabiegowe.

U niektórych panów może wystąpić złośliwa postać raka prostaty. Jest to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych, które występują u mężczyzn. Przyczyny powstawania raka nie są do końca znane. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, dlaczego niektóre problemy z prostatą są złośliwe, a inne nie. Wiadomo, że za zmiany nowotworowe odpowiedzialne są niektóre fragmenty DNA. Występuje wiele sposobów leczenia nowotworu złośliwego prostaty. Wybór odpowiedniej metody zależy od ogólnego stanu pacjenta oraz od ewentualnych efektów ubocznych. Najczęściej stosowany jest zabieg operacyjny, radioterapia, terapia hormonalna lub metoda farmakologiczna.

Czy wiesz, że: Rak prostaty to ukryty zabójca

Nieleczone problemy z prostatą prowadzą do poważnych chorób, takich jak:

  • Kamica pęcherza moczowego – do pęcherza przedostają się osady z wyższych fragmentów układu moczowego, pojawia się bardzo silny ból w dole brzucha i w pęcherzu. Konieczne jest wówczas usunięcie kamieni, które dokonać można poprzez nacięcie pęcherza i wyjęcie kamieni lub za pomocą litotrypsji (kamienie rozbija się dzięki wysłaniu pod skórę strumienia fal ultradźwiękowych).
  • Zapalenie pęcherza moczowego – najbardziej charakterystyczną cechą jest uczucie parcia na pęcherz i wydalanie jak najmniejszej ilości moczu. Towarzyszy temu piekący i  kłujący ból oraz gorączka. Wizyta u lekarza jest jak najbardziej wskazana. Przepisze on odpowiednie leki oraz wskaże czynniki, które tę chorobę spowodowały. Przy zapaleniu pęcherza moczowego zaleca się picie jak największej ilości płynów, gdyż częstsze oddawanie moczu wypłukuje czynniki chorobotwórcze z dróg moczowych.
  • Uszkodzenia nerek – nerki pełnią bardzo ważną rolę w naszym organizmie i problemy z nimi związane prowadzą do wielu poważnych konsekwencji zdrowotnych.
  • Całkowita niemożność oddawania moczu.

Zalecane badania

Każdy mężczyzna posiadający problemy z układem moczowym powinien przeprowadzić badania takie jak:

  • Wywiad chorobowy – podczas wizyty u lekarza odpowiada się na pytania związane z dolegliwościami układu moczowo-płciowego. Pytania głównie dotyczą oddawania moczu, problemów z oddawaniem moczu oraz życia seksualnego.

(I-PSS) i ocena jakości życia (QOL) – system punktowy jest stosowany niemal w całej Europie i pozwala na ocenę problemów z prostatą. Wypełniany jest specjalny kwestionariusz, gdzie punkty mają odpowiednie znaczenie:

-   do 7 punktów – łagodne objawy rozrostu prostaty
-   8-19 punktów – objawy umiarkowane
-  20-35 punktów – znaczne nasilenie objawów.

  •  Badanie per rectum – inaczej zwane badaniem rektalnym; jest to podstawowe badanie gruczołu krokowego. Lekarz przez odbyt wyczuwa prostatę i w ten sposób ocenia jej wielkość, proporcje i kształt.
  • Badanie ultrasonograficzne (USG) – opiera się na działaniu fal ultradźwiękowych i w sposób nieinwazyjny pozwala na obejrzenie i ocenienie prostaty.
  • Ogólne badanie moczu – informuje o stanie zapalnym dróg moczowych, chorobach nerek, obecności krwi w moczu i innych ogólnoustrojowych chorobach.

Leczenie

W procesie leczenia przerostu prostaty można wyodrębnić trzy główne etapy:

  • Obserwacja – w rozmowie z lekarzem otrzymuje się odpowiednie wskazówki dotyczące higieny osobistej. Wykonuje się m.in. wywiad lekarski, badanie per rectum, USG oraz badanie moczu.
  • Leczenie farmakologiczne – stosuje się w początkowym stadium choroby oraz u mężczyzn, którzy nie zgadzają się na chirurgiczne leczenie. Stosowanie leków łagodzi lub całkowicie likwiduje dolegliwości. Przyczynia się także do zmniejszenia ryzyka całkowitego zatrzymania moczu.
  • Leczenie zabiegowe – praktykowane jest w istotnych utrudnie-niach w oddawaniu moczu.

Odpowiednia dieta i sport

Mężczyźni, którzy gruczoł krokowy jest przerośnięty, powinni w swoim codziennym życiu szczególnie dbać o to, co jedzą. Koniecznością w menu są produkty zawierające selen i cynk. Jednym z najważniejszych pierwiastków dla mężczyzny jest właśnie cynk, który można znaleźć w otrębach pszennych, pestkach dyni, żółtym serze i ziarnkach sezamu. Selen zawierają ryby, produkty mleczne, owoce, warzywa i ziarna. Zaleca się także częste spożywanie owoców morza, przetworów pomidorowych, pieczywa pełnoziarnistego i roślin strączkowych. Unikać należy przede wszystkim czekolady, kawy, napojów z kofeiną i ostrych przypraw.

Jak w każdych innych dolegliwościach, również w problemach z prostatą, niezbędne jest prowadzenie aktywnego trybu życia. Siedzący tryb życia należy z powodzeniem zamieniać na aktywny wypoczynek. Zaleca się wykonywanie codziennie porannej gimnastyki, która powinna trwać przynajmniej 15 minut. Dobrą propozycją są także energiczne spacery, jazda na rowerze lub pływanie. Jeżeli do tego dodamy także częstsze przebywanie na świeżym powietrzu oraz przyjemność i radość z wykonywania ćwiczeń to efekty będą widoczne już po krótkim czasie.

Prostata to typowo męska choroba, której obawiają się niemal wszyscy dojrzali mężczyźni. Warto na co dzień dbać o swoje zdrowie i systematycznie wykonywać badania w celu jak najwcześniejszego wykrycia choroby.

Powiązane artykuły
  1. Rak prostaty - czy może zabić?
  2. Rak prostaty – ukryty zabójca
  3. 15 września - Europejski Dzień Prostaty
  4. Antykoncepcja hormonalna dla panów
  5. Badania ginekologiczne dla mężczyzn, czyli wizyta u androloga
Oglądaj w MedMeTV
  1. Ćwiczenia terapeutyczne przy zawrotach głowy
  2. Alergia: czy powiększony migdałek może być wynikiem alergii?