Przeziębienie. Jak się zaczyna i jak je pokonać?

"Jesień idzie, nie ma na to ...Bywa, i to całkiem nierzadko, że wraz z jesienią nadchodzi też typowe dla tej pory roku przeziębienie, którego objawów doświadczył zapewne każdy z nas i to niejednokrotnie. Zaczyna się od kataru, bólu gardła i podwyższonej temperatury ciała.

Czynnikiem wywołującym objawy przeziębienia są tzw. rhinowirusy, których znamy około 100 serologicznych typów. Każdorazowe przechorowanie przeziębienia uodparnia nas na dany typ wirusa. Ale wciąż możemy zarazić się innym typem rhinowirusa. Dorośli zapadają na przeziębienie zwykle od 1 do 4 razy w roku. Dzieci chorują częściej.

Zaczyna się od kataru

Do zakażenia wirusami przeziębienia dochodzi drogą kropelkową w czasie kichania lub kaszlu. Niektórzy uważają, że do przeziębienia dochodzi po przechłodzeniu, np. przy przemoczeniu nóg lub w przeciągach, ale sama niska temperatura nie wywołuje choroby. Przeziębienie, czyli ostry nieżyt nosa i gardła, atakuje najczęściej osoby zmęczone, nieradzące sobie ze stresem, ze zmianami alergicznymi w jamie nosowo-gardłowej i kobiety w środkowej fazie cyklu miesięcznego.Choroba zazwyczaj zaczyna się powoli uczuciem pełności w nosie i częstym kichaniem. Tego samego lub następnego dnia dołącza się wodnista wydzielina z nosa i ból gardła, a temperatura ciała może ulec niewielkiemu podwyższeniu. W 2-3 dniu choroby katar staje się na tyle gęsty i ropny, że może wywoływać trudności w oddychaniu przez nos i łzawienie. Infekcja trwa zwykle 5-14 dni, ale już po 3-5 dniach chory zaczyna odczuwać stopniową poprawę stanu zdrowia. Niekiedy jednak przeziębienie prowadzi do powikłań – wskutek szerzenia się zakażenia na narządy sąsiadujące z nosem i gardłem, takie jak: ucho środkowe, zatoki oboczne nosa, krtań, tchawica, oskrzela i płuca. Przeziębienie jest najbardziej zaraźliwe tuż po pojawieniu się objawów, dlatego podstawowym sposobem zapobiegania tej chorobie jest unikanie jesienią i zimą większych skupisk ludzkich, np. w autobusie, w urzędzie czy w innych miejscach publicznych.

Sprawdź: Skuteczne sposoby na katar

Przeziębienie a ciąża

Ciąża dla wielu kobiet jest jednym z najpiękniejszych okresów życia. Rozwijające się przeziębienie lub inna infekcja mogą jednak zakłócić tę harmonię. Należy pamiętać, że każde zakażenie w okresie ciąży stanowi zagrożenie dla rozwijającego się płodu. Również leki zażywane w czasie ciąży mogą oddziaływać niekorzystnie na płód. Skutki działania drobnoustrojów chorobotwórczych i leków są różne, i zależą w dużej mierze od okresu ciąży, w którym zadziałały. Dlatego kobiety ciężarne, zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży, powinny szczególnie zwracać uwagę na miejsca przebywania i unikać dużych skupisk ludzkich, a także osób zakatarzonych czy kaszlących. Jeśli jednak przeziębienie u brzemiennej kobiety już się zaczęło, to najważniejsze jest, aby pozostała ona w domu przez kilka dni. Przyjmowanie przez ciężarną leków na przeziębienie powinno być ograniczone do minimum.

Sprawdź: Spray do gardła dla dzieci i kobiet w ciąży - Uniben

Leczenie przeziębienia

Z przeziębieniem w większości przypadków organizm nasz daje sobie radę sam. Nie ma leków przeciwwirusowych na przeziębienie, a antybiotyki są w tym przypadku nieskuteczne. W celu złagodzenia dolegliwości stosuje się natomiast leki objawowe, których bardzo wiele jest dostępnych w aptekach bez recepty.Na gorączkę można polecać:

   1. Kwas acetylosalicylowy – znany od ponad stu lat. Ma działanie przeciwgorączkowe, przeciwbólowe i przeciwzapalne. Dorosłym podaje się 1-2 tabletki 4 razy dziennie. Jest lekiem skutecznym, ale może powodować działania uboczne. Dlatego jest on przeciwwskazany u osób z chorobą wrzodową (bo może ją zaostrzać), zaburzeniami krzepliwości krwi (bo zmniejsza jej krzepliwość), astmą oskrzelową (bo może wywoływać napady duszności) lub niewydolnością nerek. Nie wolno podawać kwasu acetylosalicylowego dzieciom do lat 12 ze względu na możliwość ciężkiego uszkodzenia wątroby.


   2. Paracetamol – bezpieczny lek przeciwgorączkowy i przeciwbólowy, o czym świadczy fakt, że może być zażywany przez kobiety ciężarne od 4 miesiąca ciąży i karmiące oraz podawany noworodkom i niemowlętom. W przeciwieństwie do kwasu acetylosalicylowego nie drażni błony śluzowej żołądka, toteż poleca się go chorym na chorobę wrzodową. Można podawać go również chorym z astmą aspirynową lub alergią na kwas acetylosalicylowy. Bez kontroli lekarskiej nie należy paracetamolu stosować dłużej niż 3 dni u dzieci i 10 dni u dorosłych. Paracetamolu nie należy podawać osobom z uszkodzoną wątrobą i alkoholikom, ponieważ może u nich dojść do zatrucia tym lekiem.


   3. Pyralginę – która dawniej była jednym z najczęściej stosowanych leków przeciwgorączkowych. Obecnie stosowana jest coraz rzadziej z uwagi na możliwość poważnych powikłań, takich jak: alergiczne uszkodzenie szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, schorzenia dermatologiczne i uszkodzenie nerek. Dlatego lek można przyjmować nie dłużej niż 5-6 dni w dawce 1-2 tabletki 3 razy dziennie.


   4. Naproksen i ibuprofen – oba skutecznie obniżają temperaturę ciała i mogą być stosowane u dzieci od 13 miesiąca życia. Ponieważ należą one do grupy leków niesteroidowych przeciwzapalnych, istnieją podobne przeciwwskazania jak w przypadku kwasu acetylosalicylowego.


   5. Alternatywne ziołowe leki przeciwgorączkowe – kora wierzby, kwiat lipy oraz owoce maliny. W aptekach znajdują się również złożone preparaty ziołowe przeciwgorączkowe zawierające korę wierzby i kwiat lipy, np. syrop Pyrosal, mieszanka Pyrosan i Pyrotex-fix. Maliny jako lek przeciwgorączkowy i napotny można stosować w postaci syropu ze świeżych owoców lub naparu z owoców suszonych.

Jak rozpoznać czy to przeziębienie czy grypa?

Rutyna i witamina C zmniejszają przepuszczalność naczyń krwionośnych włosowatych i zwiększają ich odporność mechaniczną. Na katar można polecić:

   1. Krople do nosa zawierające składniki obkurczające naczynia krwionośne obrzękniętej błony śluzowej nosa, dzięki czemu nos się udrażnia, np. ksylometazolina, oxymetazolina, nafazolina. Należy jednak uprzedzić chorego, że stosowanie kropli do nosa powyżej 6-7 dni może powodować zanik błony śluzowej nosa.

   2. Preparaty doustne, które zastosowane na początku kataru wyraźnie zmniejszają jego objawy. Zawierają w swoim składzie lek obkurczający naczynia krwionośne błony śluzowej i lek przeciwalergiczny. Jednak stosowanie tych preparatów wymaga konsultacji lekarza, ponieważ istnieją pewne przeciwwskazania, np. ciężkie nadciśnienie tętnicze, zaawansowana choroba wieńcowa serca, nadczynność tarczycy, jaskra, przerost gruczołu krokowego.

   3. Balsam zawierający olejki eteryczne (np. sosnowy, tymiankowy, eukaliptusowy) do wcierania w skórę klatki piersiowej. Olejki te są bardzo lotne, toteż są wdychane przez nos i oddziałują na błonę śluzową nosa przeciwzapalnie.

Na ból gardła można zaproponować:

  1. Płukanki z mieszanek ziołowych (np. Septosan, Salvia fix)
  2. Preparaty do płukania gardła (Azulan, Azuseptol, Gargarotex-fix , Dentosept lub zioła do płukania gardła
  3. Odkażające tabletki do ssania (np. Chlorchinaldin, Neoangin, Strepsils)
  4. Tabletki przeciwzapalne (np. Cholinex, Strepfen, Tantum Verde).Na suchy kaszel dobry jest syrop przeciwkaszlowy (np. Bronchicum lub Drosetoux), a jeśli kaszel jest wilgotny z odkrztuszaniem plwociny, pomocny jest syrop wykrztuśny, np. sosnowy, prawoślazowy lub tussipect.
  5. Spray do gardła (np. Uniben) Spray do gardła, dzięki zawartości benzydaminy, czyli substacji o działaniu przeciwzapalnym i znieczulającym, działa szybko i domiejscowo. Zmniejsza również obrzęk i ma działanie odkażające. Benzydamina przenika przez skórę oraz powierzchnię błon śluzowych, działają bezpośrednio w stanach zapalnych tkanek. Uniben stosuje się zarówno w ostrych stanach zapalnych gardła, jak i krtani, a nawet dziąseł i innych chorób jamy ustnej.

Zakatarzonym pacjentom można też zaproponować złożone leki przeciwprzeziębieniowe, które znajdują się w szerokim wyborze w każdej aptece. Najczęściej zawierają w swoim składzie paracetamol, kofeinę, środek przeciwkaszlowy oraz zmniejszający przekrwienie błony śluzowej w różnych proporcjach. Leki te łagodzą katar, kaszel, gorączkę, ból głowy. Należy uprzedzić pacjenta, żeby nie zażywał jednocześnie różnych leków przeciwprzeziębieniowych, bo zwiększają się wówczas dawki ich składników, co może być szkodliwe dla zdrowia. Przeciwwskazaniami do stosowania tych preparatów są: ciąża i okres karmienia, nadczynność tarczycy, jaskra, przerost gruczołu krokowego.

Leczenie przeziębienia u kobiet w ciąży

Jak już wspomniałam, farmakoterapia kobiet w ciąży powinna być ograniczona do minimum. W celu złagodzenia kataru można polecić ciężarnej pani smarowanie skóry wokół otworów nosa maścią majerankową (tą samą, która jest zalecana niemowlętom), a przeciwgorączkowo – herbatę z sokiem malinowym lub napar z suszonych owoców malin lub Pyrosal. Ciężarne od IV miesiąca ciąży mogą również jako lek przeciwgorączkowy zażywać paracetamol. Ból gardła można złagodzić płukanką z szałwii. Na kaszel skuteczne są tabletki Sal Ems, które ułatwiają wykrztuszanie. Można również zażywać wapno i witaminę C.Jednak jeśli objawy infekcji u kobiety w ciąży nasilają się, to powinna ona zgłosić się do lekarza, który zdecyduje o dalszym leczeniu. W czasie ciąży każdej kobiecie powinna przyświecać zasada: „im mniej leków, tym lepiej”. A najlepiej ich w ogóle nie zażywać, jeśli nie ma ścisłych wskazań lekarskich. Warto przypominać chorym, że choroba szybciej ustępuje, jeśli pozostaną oni kilka dni w domu i po prostu odpoczną. Korzystnie działa też nawilżanie powietrza w pokoju oraz wypijanie zwiększonej ilości płynów, które rozluźniają wydzielinę w drogach oddechowych, ułatwiając jej odkrztuszanie. Jeśli zdarzy się, że pomimo stosowanego leczenia objawy nasilają się lub występują nowe, to koniecznie trzeba zgłosić się do lekarza.

Przeczytaj także: Przeziębienie i grypa – nas nie dogonią

Sprawdź też: Syrop z imbiru, miodu i cytryny - na przeziębienie i kaszel