Raport Specjalny: Jak leczyć niepłodność?


 

Ocena użytkowników

(liczba ocen 3)

Techniki wspomaganego rozrodu są albo od początku leczenia jedyną szansą na uzyskanie potomstwa albo ostatnią szansą, po wyczerpaniu innych metod

Metod leczenia niepłodności jest wiele i można je podzielić na trzy grupy:

  1. Leczenie farmakologiczne: wykorzystuje się głównie leki wpływające na układ hormonalny, np. antyestrogeny, gonadotropiny, analogi gonadoliberyny, hormony steroidowe (progestageny, estrogeny, kortykosteroidy), hormony tarczycy, a także substancje takie jak bromokryptyna czy metoformina oraz antybiotyki.
  2. Leczenie chirurgiczne: skuteczne głównie w przypadku takich przyczyn niepłodności jak zrosty, niedrożność jajowodów, przegrody wewnątrzmaciczne, mięśniaki macicy. W przypadku występowania żylaków powrózka nasiennego istotne jest wykonanie zabiegu podwiązania.
  3. Techniki wspomaganego rozrodu, a w śród nich:
  • inseminacje domaciczne (IUI - intrauterine inseminations),
  • zapłodnienie pozaustrojowe z transferem zarodków (IVF-ET - In vitro fertilization and embrio transfer),
  • docytoplazmatyczne wstrzykiwanie plemników (ICSI - intracytoplasmic sperm injection)
  • pobieranie plemników z najądrza (MESA - microepididymal sperm aspiration),
  • pobieranie plemników z jądra (TESA - testicular sperm aspiration),

Metoda zapłodnienia pozaustrojowego

Jest skomplikowaną i trudną procedurą i jest ostatnim krokiem na drodze leczenia niepłodności, kiedy wszystkie inne metody zostały już wyczerpane. Zdarza się jednak, że wyniki przeprowadzonych badań oraz okoliczności (takie jak wiek, stan zdrowia) sprawiają, że, jeśli para jest skłonna poddać się procedurze, o zapłodnieniu In vitro myśli się w pierwszej kolejności. Dzieje się tak w przypadku:

Metoda zapłodnienia pozaustrojowego ma 4 fazy, które trwają łącznie około miesiąca:

  1. Hiperstymulacja jajników. Najpierw na drodze stymulacji hormonalnej wymusza się dojrzewanie komórek jajowych.
  2. Pobranie komórek jajowych. Następnie za pomocą punkcji pobierane są dojrzałe komórki jajowe.
  3. W dalszej kolejności przeprowadzane jest połączenie komórki jajowej z plemnikiem pozaustrojowo – w warunkach laboratoryjnych.
  4. Zapłodnione komórki jajowe umieszczane są w macicy (nazywa się to embriotransferem). Czasem embriotransfer poprzedzony jest przez diagnostykę przedimplantacyjną.

Zobacz wideo: Testy ciążowe - jaka jest ich skuteczność?

Hiperstymulacja jajników

Wykonuje się ją w celu wywołania jednoczesnego rozwoju wielu pęcherzyków Graafa w jajnikach i tym samym uzyskania wielu komórek jajowych w jednym cyklu miesięcznym. Jednocześnie dojrzewa 5 do 10 komórek jajowych (w normalnym cyklu dojrzewa jedna komórka jajowa).

Hiperstymulacja jest przeprowadzana na dwa sposoby - w zależności od przyczyny niepłodności i ośrodka przeprowadzającego procedurę.

Pierwszy sposób - tzw. protokół krótki, polega na podawaniu od 1. dnia cyklu zastrzyków zawierających agonistę gonadoliberyny, co hamuje wydzielenie hormonów przez przysadkę mózgową, w wyniku czego stężenie estradiolu i progesteronu we krwi się zmniejsza.

Od 3. dnia cyklu podaje się gonadotropiny, które powodują wzrost przyszłych komórek jajowych. Po osiągnięciu przez nie właściwej wielkości podaje się jednorazowo gonadotropinę kosmówkową, co kończy etap owulacji. W czasie hiperstymulacji lekarz kontroluje wielkość komórek jajowych oraz poziom hormonów we krwi.

Drugi sposób, tzw. protokół długi, to obecnie najczęściej stosowana procedura - różni się od protokołu krótkiego tym, że przez dłuższy okres podawany jest agonista gonadoliberyny . Po uzyskaniu pełnej desensybilizacji jajników podawane są odpowiednio dobrane dawki gonadotropin. Proces stymulacji jest monitorowany podobnie jak w protokole krótkim i po osiągnięciu przez pęcherzyki odpowiedniej wielkości oraz po osiągnięciu odpowiedniego stężenia estradiolu wykonuje się punkcję jajników i pobranie komórek jajowych.

Pobranie komórek jajowych

plemniki1.jpgKiedy rozwój komórek jajowych zostanie zakończony, podaje się gonadotropinę kosmówkową, która wywołuje owulację. Przed momentem owulacji lekarz pobiera komórki jajowe pod kontrolą USG. Zabieg jest wykonywany w znieczuleniu miejscowym, trwa dość krótko - kilkanaście-kilkadziesiąt minut. Polega na nakłuciu jajnika i pobraniu płynu z pęcherzyków Graafa wraz z komórkami jajowymi. W tym czasie mężczyzna oddaje nasienie, które odpowiednio przygotowane (tak, aby zagęszczenie ruchliwych plemników było jak największe) posłuży do zapłodnienia w warunkach laboratoryjnych.

Po pobraniu komórek jajowych kobieta znowu przyjmuje preparaty hormonalne (np. progesteron w postaci globulek dopochwowych) w celu przygotowania macicy do implantacji.

Połączenie komórek jajowych z plemnikami - zapłodnienie pozaustrojowe

Po uzyskaniu komórek rozrodczych żeńskich i męskich, przygotowuje się je do zapłodnienia. Plemniki izoluje się i przeprowadza ich selekcję. W klasycznym zapłodnieniu In vitro komórki jajowe umieszcza się w płynie zawierającym plemniki w bardzo dużym zagęszczeniu na około 24 godziny. Po 24 godzinach większość komórek powinna ulec zapłodnieniu, a po 24 godzinach rozpoczynają się pierwsze podziały komórkowe. W momencie, kiedy embriony zbudowane są już z 4-8 komórek, dokonywany jest embriotransfer, czyli przeniesienie ich do jamy macicy. Następuje to po upływie 2-5 dni.

Jeśli jakość nasienia jest gorsza, zwłaszcza, kiedy ilość plemników w 1ml jest bardzo mała, wykonuje się zapłodnienie metodą ICSI polegające na docytoplazmatycznym wstrzykiwaniu plemnika - do komórki jajowej wprowadzany jest pojedynczy plemnik za pomocą mikromanipulatora i specjalnych igieł. Dalsze etapy procedury się nie różnią.

Diagnostyka preimplantacyjna

Nie zawsze jest stosowana. Ma na celu wykrycie ewentualnych defektów genetycznych, które mogą być przyczyną niepowodzenia lub urodzenia się dziecka z wadą wrodzoną. Jeśli na podstawie oceny stwierdzona zostanie wada genetyczna, zarodki nie są implantowane. Badania nad rozwojem embrionalnym wskazują, że nawet ponad połowa zarodków ma defekt genetyczny.

Przeniesienie zarodków do macicy - embriotransfer

Niezależnie od tego jak doszło do zapłodnienia komórek jajowych, po kilku (2-5) dniach, wybrane, najlepiej rozwinięte zarodki umieszczane są w jamie macicy. Jest to istotą embriotransferu. Sama procedura jest niebolesna i trwa krótko. Zwykle przez specjalną rurkę w macicy umieszcza się 2 zarodki (u kobiet po 35. roku życia czasem więcej). Ponieważ w momencie pobierania komórki jajowej wraz z nią „zabiera się” komórki ziarniste, które w drugiej części cyklu zmieniają się w ciałko żółte i produkują progesteron, po embriotransferze suplementuje się progestageny do czasu spodziewanej miesiączki, następnie wykonywany jest test ciążowy (po 15 dniach od embriotransferu). Jeśli jest pozytywny, wykonuje się badania oceniające ilość zaimplantowanych zarodków oraz ich rozwój.

Zobacz: HSG (badanie drożności jajowodów) - przebieg, przygotowanie i wyniki

Jeżeli po embriotransferze pojawi się krwawienie, należy skontaktować się z lekarzem.

W czasie wykonywania procedury zapłodnienia in vitro i może dojść do powikłań. Do powikłań związanych bezpośrednio z przebiegiem procedury należą:

  • zespół hiperstymulacji jajników,
  • torbiel na jajniku,
  • zwiększenie ryzyka rozwoju nowotworu (krótkotrwałe),
  • infekcja,
  • krwawienie.

Powikłania ciąży uzyskanej metodą zapłodnienia pozaustrojowego to:

  • ciąża mnoga,
  • zwiększone w porównaniu z ciążą uzyskaną w naturalny sposób ryzyko wewnątrzmacicznego obumarcia płodu,
  • dzieci urodzone w wyniku stosowania metody zapłodnienia in vitro statystycznie są nieco mniejsze,
  • nieznacznie częściej u dzieci dochodzi do dziecięcego porażenia mózgowego,
  • również nieznacznie częściej występuje łożysko przodujące.

Często podczas zapłodnienia pozaustrojowego powstaje więcej zarodków niż przeniesiono do macicy. Jeśli są dobrej jakości, można je zamrozić i przechowywać przez kilka lat, pod warunkiem, że u żadnego z małżonków nie występuje zakażenie np. HIV lub wirusowe zapalenie wątroby.

aw, az

Chcesz wiedzieć więcej o metodzie iv vitro? Czytaj nasz Raport Specjalny