Sucha skóra - u niemowlaka i noworodka. Przyczyny

Niemowlę z atopowym zapaleniem skóry
Źródło:123RF
Sucha skóra u noworodka i niemowlaka to efekt niedojrzałości organizmu, ale też działania alergizujących czynników zewnętrznych, czy błędów w pielęgnacji. Zobacz, czego objawem może być sucha skóra na głowie, twarzy, nogach i innych częściach ciała.

Spis treści

Sucha skóra u niemowlaka i noworodka

Sucha skóra u niemowlaka jest zjawiskiem niemalże powszechnym, co nie znaczy, że pożądanym. Wpływ na przesuszenie skóry mają czynniki obiektywne o charakterze fizjologicznym i rozwojowym, ale też stany chorobowe, a także szeroka paleta czynników zewnętrznych, środowiskowych. Po 9 miesiącach spędzonych w łonie matki, noworodek przychodzi na świat nie do końca będąc przygotowanym na warunki, w jakich przyjdzie mu żyć. Większość układów jego organizmu jest dopiero na etapie formowania się, nie są więc one w stanie zapewnić maleństwu właściwej ochrony. 

  • Skóra dziecka jest wyjątkowo delikatna, a płaszcz lipidowy pozwalający utrzymać właściwe nawodnienie – niezwykle cienki. 
  • Układ gruczołów łojowych i potowych nie działa sprawnie, skóra na przemian jest więc narażona na przesuszenia oraz zmiany o charakterze łojotokowym.
  • Już w pierwszych tygodniach życia objawić mogą się choroby, zaburzenia i alergie, takie jak choćby atopowe zapalenie skóry, prowadzące do silnego jej przesuszenia i łuszczenia
  • Błędy w pielęgnacji, używanie niewłaściwych kosmetyków, zaniedbania dotyczące zmiany pieluszki także mogą powodować niezwykle silne przesuszenie.
  • Suchość skóry może też być zasługą ekspozycji na czynniki zewnętrzne, takie jak: promienie słoneczne, wiatr, mróz, wysoka temperatura, kurz, pył, ogrzewanie, klimatyzacja.

Jak postępować z bardzo suchą skórą u dziecka?

Jeśli sucha skóra u noworodka lub niemowlęcia nie jest wynikiem choroby, wystarczy poddać malucha standardowym zabiegom pielęgnacyjnym. 

  • Suchą i łuszczącą się skórę należy smarować tak zwanymi emolientami. Są to substancje natłuszczające, zmiękczające, poprawiające nawilżenie skóry. Wcieramy je delikatnie w ciało dziecka, najlepiej po kąpieli, po uprzednim dokładnym osuszeniu skóry. Tego typu dermokosmetyki są tak delikatne, że mogą być stosowane od pierwszych dni życia. Zamiast typowych emolientów można też do nawilżenia skóry użyć np. oliwki z parafiną. 
  • W przypadku bardzo suchej skóry u dziecka, emolienty można dodawać także do kąpieli. Wbrew jednak potocznym przekonaniom, nie jest to absolutnym standardem, jeśli chodzi o pielęgnację niemowląt. W przypadku skóry zdrowej, emolientów się nie stosuje. Oprócz profesjonalnych środków dostępnych w aptekach, zastosowanie w kąpieli znajduje też krochmal, czyli mąka ziemniaczana. To znany, domowy sposób pozwalający zmniejszyć podrażnienie i świąd suchej skóry.
  • Przed wyjściem na dwór zabezpieczamy wszystkie części ciała narażone na wpływ czynników zewnętrznych. Szczególnie zimą istotne jest natłuszczenie skóry w celu zabezpieczenia przed działaniem mrozu i wiatru. Przez cały rok warto chronić dziecko przed promieniowaniem słonecznym typu UV-A, które jest niezależne od pory roku i pogody (dociera na ziemię także w pochmurne dni). Latem w szczególny natomiast sposób osłaniamy dziecko przed szkodliwym wpływem promieniowania UV-B, stosując kremy z filtrem o wysokim faktorze (50)

Sucha skóra głowy

Suchość skóry może dotyczyć całego ciała, bądź wybranych jego partii. Sucha skóra głowy najczęściej pojawia się w wyniku niewłaściwej pielęgnacji malucha, przy czym niekoniecznie mówimy w tym względzie o zaniedbaniach rodziców. Skóra maleństwa jest tak delikatna, że jej reakcje na różnego typu środki kosmetyczne, nawet najbardziej łagodne i naturalne, nie zawsze są do końca przewidywalne. W takich sytuacjach warto skonsultować się z pediatrą. Możliwe, że należy zmienić szampon, mydło lub inny kosmetyk. Okazać się też może, sucha skóra głowy to efekt alergii pokarmowej lub wziewnej – pierwsze ich objawy uwidaczniają się około 3-4 miesiąca. 

Inną kwestią jest pojawiająca się w tym właśnie momencie życia ciemieniucha. To charakterystyczna skorupa, składająca się z żółtawych płatków przylegających do głowy każdego niemal dziecka i będąca następstwem niedojrzałości gruczołów łojowych. Ciemieniuchę należy smarować oliwką natłuszczającą, która ułatwia złuszczanie się i odpadanie płatków, łagodzi też świąd. Trzeba jednak pamiętać, że ciemieniucha sama w sobie nie jest efektem przesuszenia skóry, a wręcz przeciwnie – nadmiernego wydzielania łoju.

Bardzo sucha skóra na twarzy

Skóra na buzi małego dziecka nieskazitelną gładkość i zdrowy różowy odcień najczęściej ma jedynie w materiałach reklamowych produktów do pielęgnacji. W rzeczywistości w pierwszych miesiącach życia twarz niemowlęcia rzadko kiedy wygląda idealnie. Bardzo często jest przesuszona, przetłuszczona, pokryta plamami, krostami i innymi skazami. 

Bardzo sucha skóra na twarzy małego dzieckamoże być efektem takich czynników, jak:

  • niekorzystne warunki atmosferyczne, przy braku odpowiedniego zabezpieczenia kremem natłuszczającym – w szczególności działanie wysuszające mają mróz i silny, zimny wiatr,
  • niewystarczające nawodnienie dziecka,
  • atopowe zapalenie skóry (AZS) – choroba, której istotą jest warunkowana genetycznie nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego na kontakt z substancją alergizującą. Objawia się silnym świądem, przesuszeniem skóry, a następnie jej liszajowaceniem, także na twarzy. AZS u dzieci występuje 10-krotnie częściej, niż u dorosłych, najczęściej pierwsze symptomy pojawiają się około 3-6 miesiąca życia. 

Sucha skóra na nogach

AZS przyjmuje kilka postaci. Dla najwcześniejszej z nich, niemowlęcej (do 2. roku życia), charakterystyczne są zmiany skórne na twarzy i głowie, ale też sucha skóra na nogach i rękach. Później, od trzeciego roku życia, defekty występują częściej na zgięciach łokciowych i kolanowych. W większości przypadków choroba ustępuje samoistnie po kilku latach, choć zdarzają się też pacjenci, którzy zmagać z nią muszą się przez całe życie. Jest ona niezwykle trudna w leczeniu, tym bardziej, że jej podłoże nie jest do końca zbadane, a lista substancji alergizujących jest długa. Mogą to być alergeny: pokarmowe (zwłaszcza białka zawarte w mleku krowim, orzechach, kakao, czy niektórych owocach), wziewne (pyłki drzew, roztocza kurzu), czy kontaktowe (np. kosmetyki). Oczywiście, nie zawsze sucha skóra na nogach czy rękach jest efektem AZS. Istniej wiele innych przyczyn, od trywialnego niedoboru płynów w organizmie, po takie schorzenia, jak łuszczyca. 

Sucha skóra na nogach może być też efektem zaniedbań higienicznych – zakładania obuwia nieadekwatnego do warunków atmosferycznych (pięty), czy zbyt rzadkiego zmieniania pieluszek (uda w okolicach krocza i pośladków). Warto w takich sytuacjach zaopatrzyć się w maść natłuszczającą, na przykład z allantoiną. 

Czytaj też:

Bibliografia

  • Magdalena Millan, Jarosław Mijas, Atopowe zapalenie skóry – patomechanizm, diagnostyka, postępowanie lecznicze, profilaktyka, Nowa Pediatria 2017; 21(4)
  • Zalecenia pielęgniarskie – pielęgnacja noworodka, Szpital Uniwersytecki w Krakowie, https://www.su.krakow.pl

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

Pytanie: W jakich okolicznościach najczęściej korzystasz z plastrów z opatrunkiem?

  Przy skaleczeniach

  Przy odciskach i pęcherzach (np. na stopach)

  Przy stłuczeniach z naruszeniem skóry

  Przy oparzeniach

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA