Szczepienia przeciwko meningokokom

Starszy niż rok
Czym są meningokoki, w jaki sposób i w jakich sytuacjach nam zagrażają oraz jak możemy się przed nimi zabezpieczyć?

Meningokoki to bakterie. Ich polskie nazewnictwo wywodzi z łacińskiej nazwy gatunku: Neisseria meningitidis. Meningokoki podzielone są na kilka grup, tzw. grup serologicznych, z których najbardziej rozpowszechnione i najczęściej odpowiedzialne za zachorowania są grupy A, B, C i Y, z czego na terenie Europy dominują grupy B i C. 

Czytaj też: Choroba meningokokowa - śmiertelne zagrożenie nie tylko dla dzieci

Meningokoki - choroby

Meningokoki należą do jednych z najbardziej niebezpiecznych dla człowieka bakterii chorobotwórczych. Na zakażenie nimi narażony jest każdy, niezależnie od płci i wieku, jednak najczęściej chorują małe dzieci i młodzież. Meningokoki są w głównej mierze czynnikiem sprawczym zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych oraz posocznicy (zwanej inaczej sepsą). Poza tym wywoływać też mogą, choć znacznie rzadziej: zapalenie gardła, płuc, stawów, wsierdzia czy osierdzia.

Meningokokowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych objawia się silnym bólem głowy, gorączką, sztywnością karku (rzadko u małych dzieci), wymiotami, a nawet porażeniami nerwów, zaburzeniami stanu psychicznego i śpiączką. Posocznica meningokokowa zaś to nic innego jak uogólnione zakażenie Neisseria meningitidis. Początkowo objawia się różową wysypką, która z czasem ciemnieje i staje się krwotoczna. Dojść może też do martwicy skóry i palców. Z biegiem czasu uszkodzeniu ulegają narządy wewnętrzne, spada ciśnienie i rozwija się wstrząs. Niestety posocznica meningokokowa często kończy się śmiercią.

Meningokoki mogą też bytować w jamie nosowo-gardłowej, nie wywołując żadnych objawów (stan taki nazywamy nosicielstwem).

Na otoczce meningokoków znajduje się pewien wielocukrowy antygen. Właśnie przeciwko temu antygenowi człowiek wytwarza przeciwciała. A mając już takie przeciwciała we krwi, jest odporny na zakażenie meningokokami. I na tej zasadzie opiera się działanie szczepionki przeciwko meningokokom.

Czytaj też: Jak zapobiegać rotawirusom?

Szczepionka przeciw meningokokom

Istnieją dwa rodzaje takich szczepionek. Pierwsze szczepionki, zwane polisacharydowymi (inaczej wielocukrowymi), zawierają w swym składzie te właśnie opisane już wyżej wielocukrowe antygeny występujące na powierzchni meningokoków. Wprowadzając takie antygeny do organizmu człowieka podczas szczepienia, oszukujemy trochę układ odpornościowy, który wykrywając, je „myśli”, że został zaatakowany przez prawdziwego meningokoka. Dlatego też, próbując z nim walczyć, produkuje przeciwciała przeciwko tym antygenom, a tym samym uzbraja nas w odporność na „prawdziwe zakażenie”. Przyjmuje się, że taka polisacharydowa szczepionka zapewnia odporność na 3-5 lat. Szczepionki te mają jednak dużą wadę – nie stymulują produkcji przeciwciał u małych dzieci, zwłaszcza tych poniżej drugiego roku życia.

Z tego względu stworzono drugi rodzaj szczepionek „nowej generacji” – tzw. szczepionki skoniugowane. W tego typu szczepionkach wielocukrowy antygen sprzężony został z nośnikiem białkowym. Takie połączenie sprawia, że szczepionka stymuluje wytwarzanie odporności nawet u dzieci poniżej 2. roku życia. Zalecana jest w każdej grupie wiekowej (od 2 miesiąca życia) i zapewnia długotrwałą odporność na zakażenie. Dodatkowo szczepionki skoniugowane zmniejszają częstość nosicielstwa.

Do szczepionek polisacharydowych zarejestrowanych w Polsce zaliczamy m.in. Meningo A+C oraz Mencevax ACWY, zaś do szczepionek skuniugowanych Meningitec i NeisVac-C.

Kto powinien się zaszczepić?

Przeciwko meningokokom powinny zaszczepić się przede wszystkim:

  • osoby z brakiem śledziony (wrodzonym bądź pooperacyjnym),
  • osoby z zaburzeniami odporności,
  • osoby pracujące w laboratoriach (np. mikrobiolodzy) mające kontakt z materiałem zakaźnym,
  • osoby młode, zamieszkujące po raz pierwszy w dużych skupiskach ludzkich (np. internaty, akademiki),
  • osoby podróżujące na tereny epidemicznego występowania meningokoków,
  • rekruci wcielani do wojska (np. w USA).

Szczepić się należy też podczas epidemii zachorowań na meningokoki (decyzję w tej sprawie wydają odpowiednie władze sanitarno-epidemiologiczne).

Czytaj też: Alergia: czy nadmierna higiena u dzieci może wywoływać alergię?

Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA