Tytoń nie zawsze pomaga!

Starszy niż rok
Rozmowa z dr n. med. Piotrem Dąbrowieckim, Prezesem Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP, Członkiem Zarządu Warszawsko – Otwockiego Oddziału PTCHP.

Uwaga na POChP

Pomysł zrodził się w 2010 r. z inicjatywy dwóch organizacji zajmujących się propagowaniem zdrowia oddechowego: European Lung Foundation oraz United for Lung Health. Na świecie dzień ten obchodzony jest co dwa lata, natomiast w naszym kraju - z inicjatywy Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP - co roku. Podjęliśmy taką decyzję, ponieważ w Polsce mamy bardzo dużo osób z nierozpoznaną astmą oskrzelową i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP). Szacuje się, że co najmniej 6 mln ludzi (z niektórych doniesień wynika, że 6,5 mln) ma astmę lub POChP (4 mln - astmę, a 2,5 mln - POChP). Zaledwie połowa z nich wie o swojej chorobie

Wykonaliśmy 8 tys. spirometrii. Z powodu złych wyników ponad 1 tys. osób zostało zakwalifikowanych do dalszej diagnostyki. Prawdopodobnie był to dla nich moment rozpoznania choroby. Osoby te otrzymały informację o stwierdzonych zaburzeniach, z którą powinny zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu. To ważne dla chorych na astmę, bo jej odpowiednie leczenie powoduje ustąpienie objawów (grupa pacjentów z astmą trudną do leczenia to 20-30 tys.). I jeszcze ważniejsze dla chorych na POChP.

Rozpoznanie powoduje bowiem, że pacjent zwykle zaczyna się bać o swoje zdrowie i decyduje się rzucić palenie. Ludzie z nierozpoznanym POChP umierają 10-15 lat wcześniej niż ich rówieśnicy niepalący tytoniu. W ubiegłorocznych badaniach udało nam się wychwycić 300-400 osób, które prawdopodobnie miały POChP, a o tym nie wiedziały. Była to więc dla nich informacja na wagę uratowania życia.

Czy wiesz, że: Bierne palenie może grozić nagłą śmiercią

Ponieważ takie osoby dopuszczają już do swojej świadomości: jestem chory i muszę coś z tym zrobić. Można je więc skutecznie leczyć i edukować.

Edukacja pacjentów z rozpoznaną astmą czy POChP polega nie tylko na przekazaniu informacji o konieczności unikania czynników ryzyka (papierosy przy POChP, alergeny przy astmie), ale też na wytłumaczeniu, jak należy stosować leki. Jeżeli pacjent nie wie, jak brać leki prawidłowo, to w 50 proc. bierze je źle. Rozpoznanie, leczenie i edukacja to trzy filary terapii chorych na astmę i POChP. Jeżeli wszystkie są prawidłowe, pacjent ma szansę na długie i dobre życie. Jeżeli któregoś brakuje - życie jest trudniejsze, lub - w przypadku POChP - krótsze.

Co wdychamy?

Jest to proste, bezinwazyjne badanie czynnościowe układu oddechowego, które dostarcza odpowiedzi na pytanie, czy powietrze prawidłowo przepływa przez ten układ. Badana osoba powinna nabrać dużo powietrza, a następnie wydmuchać je intensywnie do ustnika urządzenia zwanego spirometrem. Taki manewr należy powtórzyć trzy razy. Prawidłowe wykonanie badania trwa ok. 10 minut. Aparat mierzy czas, szybkość i ilość powietrza wydychanego i wdychanego do płuc. Spirometria bywa trudna do wykonania, bo w ciągu pierwszej sekundy zdrowy człowiek jest w stanie opróżnić płuca w 80 proc. A podczas badania spirometrycznego należy to zrobić w ciągu przynajmniej 6 sekund (u dzieci poniżej 10. roku życia - przynajmniej w 3 sekundy). Jeżeli pacjent np. nabierze zbyt mało powietrza, zrobi to za szybko albo zakaszle w czasie badania - trzeba je powtórzyć.

Sprawdź: Palisz? Twoje kości będą się wolniej zrastać

Co roku spirometrię powinna wykonywać osoba w każdym wieku, która ma jakiekolwiek problemy z układem oddechowym (np. męczący kaszel, duszności, bóle w klatce piersiowej). Specjalną grupą są pacjenci po 40. roku życia, palący papierosy. Pozostali powinni to zrobić choćby po to, by po jakimś czasie można było porównywać kolejne spirometrie z tym pierwszym badaniem. Nasze płuca się starzeją, parametr natężonej objętości wydechowej (FEV1) maleje o 20 ml rocznie (przy źle leczonej astmie – o 25-30 ml, przy POChP – o 40-50 ml i więcej). Tylko na podstawie analizy ubytku tego parametru można stwierdzić czy dana osoba będzie miała za jakiś czas obturację (zwężenie oskrzeli), czy nie.

Poza Dniem Spirometrii badanie to wykonuje się na zlecenie lekarza. Skierowanie może wystawić lekarz pierwszego kontaktu (wówczas trzeba za nie zapłacić 30-50 zł), albo lekarz specjalista (pulmonolog, alergolog) i wtedy jest ono bezpłatne.
 

Tak, ponieważ suchy, męczący kaszel może świadczyć o astmie oskrzelowej.
Objawy tej choroby pojawiają się i znikają, gdyż organizm sam potrafi się bronić przed stanem zapalnym, produkując w nadnerczach hormony sterydowe działające przeciwzapalnie. Przysadka mózgowa stymuluje nadnercza do wytwarzania tych hormonów interwałowo. Dlatego w nocy, gdy między godzinami 2. a 5. nad ranem następuje naturalny spadek stężenia hormonów nadnerczy, mogą pojawiać się duszności i kaszel (objawy bardzo charakterystyczne dla astmy).

Ten test służy ocenie stanu zdrowia i jakości życia pacjenta z POChP. To stosunkowo nowe narzędzie, funkcjonujące od ok. 2 lat. Zaczęliśmy się nim interesować dlatego, że badanie spirometryczne nie zawsze odzwierciedla stan chorego. Są pacjenci, którzy mają złą spirometrię i dobre samopoczucie, i tacy, którzy mają dobrą spirometrię, ale gorszą jakość życia. Na podstawie odpowiedzi na kilka prostych pytań zawartych w teście CAT możemy wyselekcjonować pacjentów, którzy są zagrożeni intensywnym rozwojem POChP. Dzięki temu możemy w porę zareagować bardziej intensywnym leczeniem. Test ten nie jest u nas jeszcze stosowany powszechnie, jak choćby test kontroli astmy (Asthma Control Test, ACT). A szkoda, bo przy zbliżonych wynikach jest znacznie mniej skomplikowany niż kwestionariusz SGRQ (saint george respiratory questionary), od lat uznawany za złoty standard w zakresie oceny jakości życia chorych z POChP. Zastosowanie testu CAT jest związane ze zmianą filozofii leczenia POChP. Najnowsze wytyczne GOLD 2011 dzielą chorych nie tylko pod względem wyników spirometrii, ale także w oparciu o ilość zaostrzeń choroby w ciągu roku oraz wyniki testów subiektywnych (skala duszności MRC oraz test CAT). Suma 4 zmiennych, a nie tylko jednego wyniku spirometrii decyduje o leczeniu. To bardziej efektywna metoda terapii u chorych z POChP.


W ramach obchodów Światowego Dnia Spirometrii w dniach 27-29 czerwca można będzie wykonać bezpłatne badanie spirometryczne w ponad stu ośrodkach w całej Polsce. Lista tych placówek znajduje się na stronach internetowych organizatorów - Polskiej  Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP: www.astma-alergia-pochp.pl oraz Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc: www.ptchp.org.

Czytaj: Masz dziecko? Pilnuj, by wystrzegało się papierosów

Zobacz: Czy istnieją mózgi odporne na uzależnienie?

Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA