Udar mózgu - najczęstsze błędy w rehabilitacji

Kiedy już dojdzie do udaru, nie ma sposobu, by cofnąć zmiany, które się dokonały. Ale plastyczność i zdolności ludzkiego mózgu są ogromne i należy to wykorzystać.

Nie ma wątpliwości, że rehabilitacja jest jednym z najważniejszych elementów terapii osób po udarze mózgu. To dzięki niej „przykuty” do łóżka człowiek może odzyskać samodzielność. Jednakże rehabilitacja źle prowadzona może zrobić więcej szkód, niż przynieść pożytku. Wraz z coraz lepszym poznaniem możliwości naszego układu nerwowo-mięśniowego niektóre stare metody rehabilitacji powinny być poprawione lub całkowicie odrzucone. Przedstawiamy najczęstsze błędy popełniane w trakcie rehabilitacji osób po udarze.

Czytaj: Udar mózgu – co to takiego?

Ćwiczenia dla osób po udarze mózgu

Ściskanie piłeczki – jako ćwiczenie mające przywrócić sprawność ręki – doradzają nierozważni zawodowcy bądź pełni dobrej woli przyjaciele. W rzeczywistości ściskanie pobudza i umacnia pierwotny odruch chwytny, szybko prowadząc do powstania dłoni szponiastej i zwiększenia spastyczności całej kończyny górnej. Sam chwyt jest bezużyteczny, jeśli nie można otworzyć dłoni, aby wziąć, a następnie odłożyć przedmiot.

W mięśniach „spastycznych” mechanizm naprzemiennego działania grup antagonistycznych jest uszkodzony i każdy ruch wywołuje gwałtowny skurcz. Siłowe rozciąganie wywołuje narastający skurcz i kończy się zerwaniem włókien mięśniowych.

Jest to badanie wykonywane przez osoby sądzące, że poudarowe niedowłady są wynikiem osłabienia mięśniowego. Polecenia „Proszę ścisnąć rękę”… itp. prowokują do wywołania pierwotnych odruchów w mięśniach tułowia i kończyn, pogłębiając nieprawidłowości w ich napięciu i powodując pojawienie się odruchów spastycznych. Siła jest jedną z licznych składowych ruchu, a jej badanie jest bezcelowe i może uniemożliwić powrót do zdrowia.

Unoszenie się na łóżku za pomocą zwisających podciągów (przy wykorzystaniu zdrowej ręki) wywołuje nieodwracalne odruchy wyprostne. Poręcze przyłóżkowe również zachęcają do podciągania się z tym samym rezultatem wywołania szkodliwych odruchów.

Obecnie uważa się, że udarowiec może usprawniać się bez końca i należy mu w tym pomagać, dostarczając odpowiednie wyposażenie i pomoce.

Stwierdzenie: „prawidłowa rekonwalescencja po udarze zależy od ciężkiej pracy i dobrej motywacji oraz vice versa” wypowiadają często lekarze starający się wzbudzić nadzieję u pesymistycznie nastawionych pacjentów. Niestety, nie zawsze tak jest. Stawianie za przykład pacjentów po lekkim udarze pozostawiającym niewielkie pozostałości jest krzywdzące dla chorych z cięższym udarem, który mimo ciężkiej pracy pacjentów i rehabilitantów pozostawił szkody.

Stwierdzenie przeciwne: „brak poprawy wynika z niedostatecznego przykładania się do ćwiczeń i/lub braku motywacji” jest z kolei błędne. Czasami udarowiec się stara, ale ognisko udarowe jest duże i pozostawia trwałe uszkodzenia lub program ćwiczeń jest źle dobrany i nie ma oczekiwanej poprawy.

Zobacz: Udarom można zapobiegać!

Postaw sobie realny cel

Nakreślenie celów jest bardzo ważnym czynnikiem w rehabilitacji, ale muszą one być realne. Nierealnych celów nie daje się osiągnąć, co wywołuje przygnębienie chorego i fizjoterapeuty. Określenie terminu osiągnięcia celu może być przyczyną wzmożonego wysiłku, który wyzwala nadmierne odruchy i powoduje zmęczenie.

Powrót do łóżka jest bardzo ważny dla odzyskania sił. Ma również znaczenie usprawniające. Częstą, niepożądaną alternatywą jest drzemanie w przygiętej pozycji na krześle – szkodliwe i utrwalające nieprawidłową postawę.

Tak rzeczywiście jest, ale niezbyt długo. Długotrwałe pozostawanie w pozycji siedzącej wyzwala ukryte wzorce odruchowe. Siedzenie przez większą część dnia z nogami zgiętymi w stawie biodrowym i kolanowym oraz stopami spoczywającymi na podłodze w zgięciu grzbietowym utrwala pozycję zgięciową i dodatni odruch podparcia, co w przyszłości praktycznie uniemożliwia chodzenie.
Z kolei długotrwałe opieranie nóg na podnóżku wywołuje pełny, utrwalony wyprost. Takie same efekty przynoszą długotrwałe ułożenia rąk i dłoni.

Rozbieranie udarowca do ćwiczeń nie jest niezbędne, a może wywołać niepotrzebny stres. Starsi ludzie wstydzą się swojego ciała, a większość ćwiczeń rehabilitacyjnych można wykonywać w cienkim ubraniu. Rozebranie pacjenta jest konieczne przy okresowej ocenie.

Czytaj także: Czy życie po udarze bez niepełnosprawności jest możliwe?

Na podstawie Sue Lauder „Rehabilitacja po udarze mózgu”, Wyd. Lekarskie 2006



Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA