Zapalenie zatok przynosowych - coraz częściej na nie cierpimy

zatoki

Autor

Joanna Barczykowska

Z zapaleniem zatok przynosowych zmaga się ok. 15 procent Polaków, a liczba chorych stale rośnie. To najczęstsza dolegliwość laryngologiczna, z jaką chorzy zgłaszają się do lekarzy. Zdaniem laryngologów wpływ na tak kiepską kondycję naszych zatok ma coraz bardziej zanieczyszczone powietrze, palenie papierosów, praca w klimatyzowanych pomieszczeniach, brak ruchu na świeżym powietrzu i zła dieta, która upośledza system odpornościowy organizmu.

Zatoki przynosowe to osiem komór powietrznych zlokalizowanych w obrębie kości twarzoczaszki, symetrycznie po obu stronach nosa. Rozwijają się już w życiu płodowym, ale dopiero w wieku młodzieńczym człowiek ma w pełni rozwinięte i napowietrzone wszystkie zatoki: szczękowe, sitowe, klinowe i czołowe. Zatoki przynosowe spełniają wiele ważnych funkcji w organizmie. Pomagają w wymianie cieplnej między powietrzem a krwią i dzięki temu chłodzą mózgowie, ogrzewają i nawilżają powietrze wdychane przez nos. Sprawiają, że czaszka jest lekka, odporna na urazy, dzięki czemu lepiej chroni mózg.

Każda z przestrzeni zatok jest połączona z jamą nosową niewielkimi ujściami i pokryta nabłonkiem rzęskowym, który ułatwia samooczyszczanie z wydzieliny śluzowej i zanieczyszczeń. W wyniku różnych czynników mechanizm oczyszczania może zostać jednak upośledzony, a ujście śluzu do jamy nosa zablokowane. Wtedy w wyniku namnażania się bakterii może dojść do zapalenia zatok przynosowych.

Ostre zapalenie zatok przynosowych

Zapalenie zatok przynosowych może mieć charakter ostry. Wtedy najczęściej jest wynikiem infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych. Do zachorowania zazwyczaj dochodzi w sezonie grypowym i infekcji grypopochodnych.  Pacjent początkowo skarży się na katar, który może, ale nie musi być ropny, ból głowy, częściowo zatkany nos, kaszel i stan podgorączkowym. Z czasem ból głowy i ucisk w okolicach zatok nasilają się, pojawia się gorączką powyżej 39 stopni Celsjusza (zwłaszcza u dzieci), katar jest zdecydowanie ropny. Objawy mogą się utrzymać ponad 3 tygodnie, nigdy jednak dłużej niż 12 tygodni. W 40 procentach przypadków ostrego zapalenia zatok dochodzi do samowyleczenia. Po wyzdrowieniu błona śluzowa zatok wraca do normalnego stanu, nie dochodzi w niej do żadnych zmian przewlekłych.

Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych

Jeśli natomiast chory ma zatkane zatoki dłużej niż 12 tygodni, mamy wtedy do czynienia z przewlekłym zapaleniem zatok przynosowych. W badaniu tomografem komputerowym widać, że w błonie śluzowej nosa doszło do zmian patologicznych. Powstała zbita warstwa bakterii (tzw. biofilm), które produkują ochronną warstwą polimerową i stają się dzięki niej oporne na leczenie antybiotykami. Przy przewlekłym zapaleniu zatok przynosowych objawy nie są tak uciążliwe, jak przy ostrym, ból jest mniej intensywny, często jednak pacjent ma uczucie zapchanego nosa, a katar spływa po tylnej ścianie gardła. Pacjent czuje się też ciągle zmęczony.

Kiedy ryzyko zapalenia zatok przynosowych jest większe?

Laryngolodzy alarmują, że coraz więcej osób cierpi z powodu zapalenia zatok przynosowych. Winy w tym upatrują w różnych czynnikach środowiskowych i stylu naszego życia. Ryzyko kłopotów z zatokami wzrasta w związku z coraz bardziej zanieczyszczonym powietrzem, którym oddychamy i coraz powszechniejszą klimatyzacją w miejscach pracy, która niestety rzadko bywa prawidłowo czyszczona. Dodatkowo wysusza ona powietrze w pomieszczeniach i śluzówkę w jamie nosowej, pomagając wirusom w przenikaniu do organizmu. A trzeba pamiętać, że 80 procent przypadków zapalenia zatok zaczyna się właśnie od infekcji wirusowych. Jeśli do tego dodamy spadek naszej odporności, który jest związany z niezbyt zdrową dietą (ubogą w witaminy i składniki mineralne), a także brakiem ruchu na świeżym powietrzu, to widać, że wiele osób jest narażonych na choroby zatok.

Dodatkowo zapaleniu zatok przynosowych sprzyjają polipy zatok, anomalie w budowie nosogardała (np. krzywa przegroda nosowa), źle leczone zęby i stany zapalne przyzębia, alergia i astma. Częściej zatkane zatoki mają także palacze i osoby regularnie pływające i nurkujące.

Jak leczyć zapalenie zatok przynosowych

Objawowo najczęściej podaje się leki obkurczające błonę śluzową, preparaty pseudoefedryny, niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki mukolityczne rozrzedzające gęstą flegmę, leki antyhistaminowe (przy alergicznym zapaleniu zatok). Przy nadkażeniu bakteryjnym lekarz może zdecydować o włączeniu antybiotyku.

Leki można wspomagać irygacją zatok, inhalacjami z dodatkiem olejków eterycznych, ciepłymi kompresami, masażem okolic nasady nosa, wizyta w saunie.

Gdy w zatokach doszło do przerostu błony śluzowej lekarz może zdecydować o jej endoskopowym usunięciu lub zastosować płukanie przy pomocy urządzenia Hydrodebrider, które pozwala na dotarcie do wszystkich zachyłków zatok. Zdarza się, że pacjent wymaga operacji, podczas której wykonuje się drenaż zatoki. 

Czytaj też:

Oceń artykuł

(liczba ocen 15)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA