Żylaki, czyli przewlekła niewydolność żylna


 
Żylaki kończyn dolnych postrzegane są zazwyczaj jako defekt kosmetyczny, który wystarczy ukryć pod długą spódnicą lub spodniami, aby przestał istnieć w świadomości jako problem. Tymczasem jest to problem zdrowotny i to niemały, bo dotyczący w krajach uprzemysłowionych (w zależności od szacunków) od 20 do 50% osób dorosłych.

Układ żylny w obrębie kończyn dolnych składa się z dwóch części: układu żył powierzchownych, widocznych pod skórą i układu żył głębokich, przebiegających wewnątrz kończyn dolnych pomiędzy mięśniami. Oba układy łączą się między sobą żyłami przeszywającymi tzw. perforatorami.

Więcej: Żylaki – jak je skutecznie leczyć

Dla właściwego funkcjonowania układu żylnego w kończynach dolnych niezbędne są trzy mechanizmy:

  1. tzw. „pompa mięśniowa”, którą tworzą pracujące mięśnie nóg. Kurczące się mięśnie uciskają żyły głębokie kończyn dolnych, co usprawnia przepływ krwi w tych żyłach w kierunku serca,
  2. obecność w układzie żyl nym kończyn dolnych sprawnych zastawek, które zapobiegają cofaniu się krwi w żyłach i w ten sposób wspomagają „pompę mięśniową”, a także
  3. wielkość różnicy ciśnienia krwi między drobnymi naczyniami włosowatymi a sercem.

Przyczyny występowania żylaków

U zdrowego człowieka krew z kończyn dolnych odpływa do serca w 90 % układem żył głębokich, natomiast tylko 10 % układem powierzchownym. W sytuacji, gdy któryś z w/w mechanizmów zaczyna zawodzić (dotyczy to szczególnie systemu zastawek żylnych) powrót żylny staje się mniej sprawny, a w żyłach głębokich zaczyna gromadzić się nadmiar krwi szukającej odpływu poprzez perforatory do układu żył powierzchownych, które wówczas przepełniają się. Prowadzi to w konsekwencji do stopniowego poszerzania i wydłużania żył i ich przemiany w żylaki. Wraz z rozwojem choroby proces ten może obejmować kolejne odcinki żył. Żylaki kończyn dolnych częściej występują u kobiet niż u mężczyzn, a częstość ich pojawiania się wzrasta wraz z wiekiem. W zależności od przyczyny rozwoju żylaków, dzielimy je na:

  • żylaki pierwotne, które rozwijają się w wyniku predyspozycji rodzinnej wzmocnionej niewłaściwym stylem życia lub pracą w pozycji stojącej lub ciążą obciążają układ żylny kończyn dolnych albo,
  • żylaki wtórne powstające w następstwie toczących się lub przebytych procesów chorobowych w obrębie żył, które wywołują długotrwały zastój krwi (zazwyczaj jest to zapalenie żył głębokich).

W początkowym okresie rozwoju przewlekłej niewydolności żylnej dolegliwości nie ma. Pojawiają się one w dalszym etapie rozwoju choroby, a pierwszym objawem jest najczęściej uczucie „ciężkości” nóg występujące pod koniec dnia. Później dołączają się bóle nóg, pieczenie i kurcze stóp oraz łydek w czasie długiego stania oraz obrzęki stóp. Na skórze można wówczas zaobserwować poszerzone, fioletowe żyłki przypominające miotełki lub pierwsze żylaki, które są trwałymi poszerzeniami żył powierzchownych kończyn dolnych w postaci wężowatych sznurów, splotów lub kłębków widocznych podskórnie.

Zobacz wideo: Niewydolność żylna kończyn dolnych - objawy

Co sprzyja żylakom?

Do rozwoju żylaków usposabiają:

• długotrwała praca stojąca,

• długotrwała praca siedząca zwłaszcza z nogami zgiętymi w stawach biodrowych i kolanowych,

• ciąża,

• nadwaga i otyłość,

• zbyt obcisła odzież lub buty,

• mało ruchliwy tryb życia,

• nadmierna ekspozycja na ciepło (np. przebywanie w gorącym mikroklimacie, opalanie, solarium, gorące kąpiele, sauna).

Niewydolność żylną jest w stanie rozpoznać każdy lekarz – zazwyczaj jest to lekarz POZ, do którego pacjent zgłasza się w pierwszej kolejności. Jeśli lekarz widzi konieczność dokładniejszego zdiagnozowania choroby, to kieruje swojego pacjenta do Poradni Chorób Naczyń Obwodowych, gdzie jest on skonsultowany przez specjalistę i gdzie są dostępne badania mogące potwierdzić rozpoznanie.

Zobacz: Żylaki - najważniejsza profilaktyka

Poznaj objawy

Najważniejsze jest, aby nie bagatelizować pierwszych objawów choroby. Zaniedbanie może bowiem prowadzić do zapaleń żył głębokich, których następstwem może być zespół pozakrzepowy, na którego obraz składają się:

• żylaki,

• obrzęk kończyny,

• zmiany zanikowe skóry,

• brunatne przebarwienia skóry oraz

• przewlekłe owrzodzenia żylne lokalizujące się najczęściej w okolicach kostki przyśrodkowej.

W leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej bardzo duże znaczenie ma wczesne wdrożenie właściwych zmian w stylu życia, a także farmakoterapia oraz inne metody lecznicze. Zmiany w stylu życia to:

• unikanie długotrwałej pozycji stojącej,

• unikanie długotrwałej pozycji siedzącej,

• wprowadzenie aktywności ruchowej, którą w zależności od stanu zdrowia mogą być spacery, marsze, bieganie, gimnastyka, pływanie, jazda na rowerze lub taniec,

• dla osób z nadwagą lub otyłych korzystne jest zrzucenie zbędnych kilogramów,

• unikanie zbyt obcisłej odzieży lub obuwia, które utrudniają krążenie krwi w kończynach dolnych,

• unikanie wysokiej temperatury otoczenia: gorących kąpieli, sauny, długotrwałego opalania, depilacji gorącym woskiem, ogrzewania podłogowego,

• żylaki lubią zimny prysznic (zimna woda pobudza napięcie ścian naczyń żylnych i poprawia przepływ krwi przez żyły),

• kobiety stosujące doustną antykoncepcję powinny zwrócić uwagę na skład preparatu – zbyt wysokie dawki hormonów mogą sprzyjać powstawaniu zaburzeń krążenia żylnego,

• odpoczywanie z nogami uniesionymi do góry co najmniej 10 minut dziennie. Dobrą pozycją jest położenie się na podłodze i oparcie stóp o ścianę lub brzeg fotela.

Dowiedz się, czy twoje nogi potrzebują pomocy specjalisty - rozwiąż nasz test!

Czytaj też: Leczenie żylaków, czyli przewlekłej niewydolności żylnej