Żylaki kończyn dolnych. Problem tylko estetyczny?

Według statystyk aż 10-20% ludności cierpi na żylaki kończyn dolnych, a procent osób chorych z roku na rok wzrasta. Kobiety chorują na żylaki aż trzy razy częściej od mężczyzn. Przyczyny żylaków kończyn dolnych to w głównej mierze siedzący i mało aktywny tryb życia. Do rozwoju żylaków mogą przyczynić się takie czynniki jak: nadwaga, leczenie hormonalne, a u kobiet przebyte ciąże. Przed żylakami można się jednak ustrzec, warto więc wiedzieć, jak to zrobić. Z Prof. dr hab. Jerzym Rudnickim Kierownikiem Katedry i Kliniki Chirurgii Małoinwazyjnej i Proktologicznej Akademii Medycznej we Wrocławiu, znanym specjalistą chirurgiem oraz autorytetem w dziedzinie proktologii - rozmawia Ewa Schröder.

- Żylakami nazywamy trwałe poszerzenie żył powierzchniowych będące następstwem niewydolności zastawek żylnych oraz sprężystości ścian żył powierzchniowych. Pojawienie się żylaków jest świadectwem rozwoju przewlekłej niewydolności żylnej. Mówiąc najprościej - żylaki kończyn dolnych to trwałe rozszerzenia żył w postaci wężowatych sznurów, kłębów lub splotów, które często występują z balonowatym uwypukleniem. Żylaki mają formę niebieskawo-zielonych żył, które niestety potrafią być mocno widoczne. W początkowym etapie choroby, kiedy żylaki nie są jeszcze widoczne, uwagę powinno zwrócić uczucie ciężkości nóg, co daje się zauważyć zwłaszcza w godzinach wieczornych. Natomiast istotne objawy żylaków kończyn dolnych są widoczne gołym okiem i nie ma problemu z ich rozpoznaniem, bo wyglądają jak sieć niebieskawych żył, albo jak sine, wypukłe linie wzdłuż łydek, w zgięciu kolanowym lub na udach. Odczuwany jest także czasem dyskomfort w postaci ciężkości nóg, bóle lub obrzęk kostek. Ale bywa i tak, że żylaki oprócz nieestetycznego wyglądu mogą nie dawać żadnych dolegliwości. W zaawansowanej chorobie widoczne są zmiany skóry takie jak przebarwienia, wypryski, stwardnienia czy nawet owrzodzenia. Żylaki powiększają się podczas stania, wtedy też pojawia się obrzęk nóg, a opuchnięte nogi bolą. Bolą też stopy i podudzia.

Sprawdź, czy problem żylaków dotyczy twoich nóg. 

Zobacz wideo: Niewydolność żylna kończyn dolnych - objawy

- Wpływ na powstawanie żylaków kończyn dolnych ma środowisko, wiek, styl życia i uwarunkowania dziedziczne. Jeśli w rodzinie pojawia się choroba żylakowa trzeba zadbać o profilaktykę. Jeśli zmiany żylne lokalizujące się na łydkach już się pojawiły, trzeba się skontaktować z lekarzem specjalistą. W zależności od zaawansowania choroby specjalista określi jaki rodzaj leczenia należy przeprowadzić. Żylaki kończyn dolnych mają tendencję do nawrotów, a leczenie żylaków może okazać się długotrwałe.
Istotnym czynnikiem zachorowania na żylaki kończyn dolnych jest między innymi wiek. Ścianki żył grubieją, tracą wraz z wiekiem swoją elastyczność i sprężystość. Może dojść do uszkodzenia tzw. zastawek żylnych, które kontrolują przepływ krwi tak, aby płynęła ona tylko w kierunku serca. W przypadku nieprawidłowego działania zastawek krew spływa z powrotem do nogi nie przesuwając się w stronę serca i gromadząc się powoduje powstanie żylaków.

Czynnikiem ryzyka jest także siedzący lub stojący tryb życia, tak więc osoby wykonujące pracę biurową lub sprzedawcy w sklepach są szczególnie narażeni na powstawanie żylaków kończyn dolnych. Gdy siedzimy lub stoimy nieruchomo krew spływa do kończyn, ale ma kłopoty z powrotem w stronę serca. Zaczyna rosnąć ciśnienie i żyły na nogach nabrzmiewają, aby pomieścić masę napływającej krwi. Ściany żył rozciągają się, dochodzi do obrzęku, a w konsekwencji puchną i bolą nogi, które reagują dotkliwym zmęczeniem, a nawet bolesnymi kurczami. W następstwie pojawiają się drobne "pajączki" w zgięciu kolanowym lub na udach, a następnie niewydolność żylna. W przypadku siedzącego lub stojącego trybu pracy i życia należy zadbać o profilaktyczne usprawnienie krążenia w nogach. Najprostszym sposobem jest rekreacyjna jazda na rowerze, pływanie, częste spacery. Aktywność fizyczna powoduje uruchamianie tzw. "pompy łydkowej". Skurcze mięśni nóg pobudzają krążenie żylne przepychając krew w kierunku serca.

Bardziej narażone na wystąpienie choroby są osoby po przebytym zapaleniu żył. Niedrożność żył powoduje zwiększenie ciśnienia w układzie żylnym kończyn i wytworzenie się krążenia obocznego. Zapalenie żył uszkadza trwale zastawki, co nasila zaburzenia w krążeniu krwi i zwiększa dolegliwości w chorobie żylakowej. Zakrzepowe zapalenie żył jest często lekceważone, a tymczasem jest to bardzo groźne schorzenie tym bardziej, jeśli dotyczy żył głębokich. Najpoważniejszym powikłaniem choroby może być nawet zator tętnicy płucnej.

- Metody leczenia zależą od stanu zaawansowania choroby. Badanie lekarskie powinno być uzupełnione przez doplerowską USG przepływu krwi. Po badaniu stanu i wydolności układu żylnego lekarz zadecyduje, jakie leczenie zastosować.
 

Leczenie choroby żylakowej polega na usunięciu żylaków oraz przyczyn ich powstawania.

Istotnym elementem jest poprawa wyglądu kończyny czyli dobry wynik kosmetyczny, jednak nie może to ograniczać skuteczności leczenia i być jego jedynym celem. Powodzenie zależy od zastosowania we właściwy sposób, optymalnej dla danego chorego i typu żylaków metody postępowania.

Istnieje kilka sposobów leczenia choroby żylakowej. Metody leczenia żylaków to: chirurgiczne, obliteracja niewydolnych żylaków (skleroterapia), czynna i bierna terapia uciskowa oraz farmakoterapia. Każdy ze sposobów ma określoną skuteczność, zalety, ograniczenia i niedogodności. Nie wolno ich rozpatrywać konkurencyjnie, metody te powinny się uzupełniać.

Operacyjne leczenie żylaków polega na przecięciu ujścia żyły odpiszczelowej, usunięciu żylaków i przecięciu lub podwiązaniu niewydolnych żył przeszywających. W ostatnich latach postępowanie chirurgiczne dąży do mniejszej inwazyjności. Metody wykorzystujące m.in. kriochirurgię czyli zamrażanie oraz koagulacja czyli rozgrzewanie żył lub polegające na usuwaniu „miejscowo” mniejszych żylaków (miniflebektomie) są obecnie stosowane przy jednodobowym lub kilkugodzinnym pobycie w szpitalu.

Skleroterapia żylaków jest najczęściej stosowaną metodą. Zauważono, że po przebytym zapaleniu żylaków zmniejszają się one wskutek zarastania światła, powstał więc pomysł wywoływania „kontrolowanego” zapalenia żylaków przez wstrzyknięcie do ich wnętrza różnego rodzaju środków działających miejscowo. Najczęściej sposób ten jest wykorzystywany w usuwaniu żylaków kosmetycznych, tj. „pajączków”, czyli teleangiektazji lub w pojedynczych, średnich i małych żylakach.

Kompresoterapia, czyli terapia uciskowa żylaków (opaska uciskowa i pończochy, rajstopy, podkolanówki) nie są alternatywą leczenia zasadniczego. Główne ich zastosowanie to okres ciąży, połogu i karmienia u chorej z „dużymi żylakami”, konieczność odłożenia operacji, okresy po operacji żylaków i po leczeniu obliteracyjnym, a także stany przewlekłej niewydolności żylnej nie kwalifikującej się do leczenia operacyjnego.

Trzeba pamiętać, że żylaków i ich powikłań nie usunie żadna tabletka ani maść. Stosowanie flawonoidów czy też innych leków ma ważne i istotne działanie wspomagające leczenie (jak i zapobiegawcze) wszystkich stanów zapalnych w układzie żylnym, w okresie pooperacyjnym, w obrzękach pourazowych, w stanach przewlekłych poza możliwością leczenia chirurgicznego, a zwłaszcza przy nasileniu przewlekłych dolegliwości w okresie letnim oraz zapobiegawczo w celu zmniejszenia objawów przemijającej niewydolności żylnej występującej przy długich lotach pasażerskich. Flawonoidy działając przede wszystkim na mikrokrążenie poprawiają przepływ żylny, zmniejszają obrzęki i inne dolegliwości związane z chorobą żylakową takie jak: ból, kurcze mięśniowe, uczucie ciężkości nóg, dyskomfort.

Farmakoterapia ma także szerokie zastosowanie, kiedy leczenie chirurgiczne żylaków musi być odroczone lub nie może być w ogóle wykonane, np. z powodu ciężkich chorób współistniejących. Ważną rolę odgrywa ona także dla zmniejszenia ubocznych skutków koniecznego stosowania innych leków.

Prawda jest taka, że zabieg operacyjny jest najskuteczniejszą metodą leczenia zaawansowanej choroby żylakowej, bo tylko zabieg operacyjny może zapobiec przeciekowi krwi z układu głębokiego do powierzchniowego. Znaczna niewydolność żyły uniemożliwia zastosowanie innych, mniej inwazyjnych metod leczenia żylaków.

- Żylaki często nie powodują żadnych powikłań, mogą być jednak przyczyną stanów zapalnych. Na skórze pod którą znajdują się żylakowe poszerzenia żył - mogą się pojawić bolesne zaczerwienia i stwardnienia. Ten stan to zapalenie żył lub zamknięcie żyły przez skrzep krwi. Oderwanie się takiego skrzepu i jego przemieszczenie wraz z krwią może wywołać bardzo groźne skutki: zator tętnicy płucnej, który jest bardzo groźny dla życia. W przewlekłych stanach zaczerwienienia łydek jej kolor może zmienić się na brązowy wskutek nieprawidłowego krążenia krwi. Jest to bardzo niepokojący objaw ponieważ potem pojawia się swędzenie, wypryski na skórze, pęknięcia zniszczonej skóry pokrywającej żylaki, a następnie owrzodzenie podudzi. Z tych powodów żylaki powinny być bezwzględnie możliwie jak najwcześniej zbadane przez lekarza specjalistę i odpowiednio leczone.

Powinniśmy się do lekarza udać niezwłocznie, gdy pojawią się bóle nóg, kurcze podudzi i obrzęki, a także gdy zauważymy na nodze tzw. "pajączki" lub żylaki, gdy zauważymy, że noga nagle puchnie i przybiera kolor sino-czerwony i boli, gdy żylakom towarzyszą bóle, zmiany na skórze lub otwarte rany oraz gdy żylaki staną się uciążliwe ze względów estetycznych.
Warto dbać o noszenie odpowiednio dobranych rajstop, pończoch, podkolanówek i skarpet. Należy dbać o higieniczny styl życia, zachowanie odpowiedniej masy ciała, a zwłaszcza należy odstawić alkohol i rzucić palenie tytoniu. To wszystko ma duży wpływ na zachowanie zdrowych naczyń żylnych.



Wywiad pochodzi z największego w Polsce bezpłatnego kwartalnika ilustrowanego o tematyce prozdrowotnej Magazyn Dolnośląski ZDROWIE. 

W najnowszym numerze:

  • Serce w historii polszczyzny i w językowej komunikacji
  • Jak walczyć z rakiem szyjki macicy
  • Czerniak skóry

Czytaj więcej w Magazynie Dolnośląskim ZDROWIE

Oceń artykuł

(liczba ocen 16)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA