Znajdź chorobę

Antykoncepcja - rodzaje, metody, skuteczność

Tabletki, plastry, prezerwatywy, wkładki domaciczne to środki antykoncepcyjne, które zapobiegają ciąży. O ich skuteczności świadczy indeks Pearla. Należy jednak pamiętać, że żadna z metod nie daje 100% pewności uniknięcia zapłodnienia. W celu dobrania odpowiedniej antykoncepcji należy skonsultować się z ginekologiem.

Spis treści

Antykoncepcja (łac. anti conceptio – przeciw poczęciu) oznacza działania zapobiegające zapłodnieniu. O skuteczności antykoncepcji świadczy indeks Pearla, który definiowany jest ilością ciąż na 100 kobiet stosujących określoną metodę antykoncepcyjną przez 1 rok. Im niższy indeks Pearla, tym dana metoda jest skuteczniejsza. W przypadku współżycia bez zabezpieczenia indeks Pearla wynosi 85 (na 100 kobiet 85 zajdzie w ciążę w przeciągu 1 roku). Indeks Pearla dla danej metody wyznaczany jest w oparciu o analizę około 14 000 cykli miesiączkowych (roczna obserwacja około 1200 kobiet).

Nie istnieje metoda antykoncepcyjna, która w 100% zabezpiecza przed ciążą. Każda opisana niżej metoda ma swoje wady i zalety, może powodować działania niepożądane i przynosić dodatkowe korzyści. Oceniając daną metodę antykoncepcyjną należy brać pod uwagę następujące kryteria:

  • skuteczność,
  • odwracalność działania antykoncepcyjnego,
  • bezpieczeństwo stosowania,
  • akceptację, tolerancję (zgodność ze światopoglądem partnerów),
  • korzyści pozaantykoncepcyjne.

Antykoncepcja - metody

Poniżej znajduje się krótki przegląda dostępnych w Polsce metod antykoncepcyjnych.Polegają na stosowaniu ogólnoustrojowym hormonów.

Preparaty hormonalne mogą być podawane w postaci:

  • tabletek,
  • plastrów,
  • iniekcji domięśniowych (forma depo),
  • pierścienia dopochwowego
  • wkładki domacicznej.

W antykoncepcji hormonalnej znalazły zastosowanie estrogeny (etynyloestradiol i walerianian estradiolu) oraz progestageny (II generacji: lewonorgestrel, noretisteron, III generacji: dezogestrel, gestoden, norgestymat, norelgestromin, dienogest, drospirenon).

  • Estrogeny hamują wydzielanie przez przysadkę FSH, zapobiegają dojrzewaniu pęcherzyka dominującego w jajniku oraz stabilizują endometrium.
  • Progestageny hamują wydzielanie przez przysadkę LH, zapobiegają wystąpieniu owulacji, zwiększają gęstość śluzu szyjkowego, przez co zmniejszają jego przepuszczalność dla plemników.

Antykoncepcję hormonalną można podzielić na preparaty, które zawierają estrogen i progestagen (dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne, plastry, pierścień dopochwowy) oraz preparaty zawierające wyłącznie progestagen (tzw. mini pigułki, iniekcje domięśniowe, wkładki wewnątrzmaciczne).

Dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne dzielą się na:

  • Jednofazowe. Dawka obu hormonów w każdej tabletce jest taka sama. Preparaty jednofazowe są najczęściej stosowanymi tabletkami antykoncepcyjnymi. Indeks Pearla wynosi 0,0-0,3.
  • Dwufazowe. Dawka obu hormonów jest zmienna w dwóch częściach opakowania. Obecnie preparaty te są bardzo rzadko stosowane.
  • Trójfazowe. Dawka obu hormonów jest zmienna w trzech częściach opakowania. Naśladują naturalny cykl menstruacyjny z przewagą progestagenów w drugiej części cyklu. Indeks Pearla wynosi 0,2-2. Tego typu preparaty są polecane kobietom, które ze względu na działania uboczne nie mogą stosować preparatów jednofazowych oraz kobietom w okresie okołomenopauzalnym, u których występują nieregularne cykle miesiączkowe. Nieco mniejsza skuteczność w zapobieganiu ciąży (wyższy indeks Pearla) wynika z konieczności skrupulatnego przestrzegania kolejności w jakiej zażywa się tabletki i większego ryzyka popełnienia błędu w czasie stosowania tabletek.

Antykoncepcja - tabletki

Większość opakowań doustnych środków antykoncepcyjnych zawiera 21 tabletek. Po skończeniu opakowania należy zrobić 7 dniową przerwę, w trakcie której występuje krwawienie z odstawienia. Następnie 8 dnia należy rozpocząć zażywanie tabletek z kolejnego opakowania.

Obecnie dostępne są w Polsce preparaty, które zawierają 28 tabletek, przy czym ostatnie tabletki z blistra nie zawierają substancji czynnych. Tego typu leki należy zażywać bez robienia przerw (płynnie przechodzi się z jednego opakowania do drugiego, krwawienie występuje zwykle w trakcie zażywania tabletek placebo). Dzięki temu zapobiega się błędom, wynikającym z zapominania o przyjęciu tabletki po zakończeniu 7 dniowej przerwy.

Zazwyczaj przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych należy rozpocząć w pierwszym dniu cyklu (pierwszy dzień trwania miesiączki), możliwe jest również rozpoczęcie stosowania leku pomiędzy 2 -5 dniem cyklu, jednak wtedy przez tydzień należy stosować dodatkowe środki antykoncepcyjne (np. prezerwatywy).

Antykoncepcja - plastry

Opakowanie plastrów antykoncepcyjnych zawiera 3 plastry. Pierwszy plaster należy nakleić w pierwszym dniu cyklu na suchą, nieuszkodzoną i nieowłosioną skórę (np. na brzuch, pośladki, zewnętrzną część ramienia, nie wolno przyklejać na piersiach!). 8 i 15 dnia należy zdjąć stary plaster i przykleić nowy. Po usunięciu ostatniego plastra następuje 7 dniowa przerwa (plastra nie nakleja się), następnie należy przykleić plaster z nowego opakowania. Indeks Pearla wynosi 0,6 -0,9.



Bibliografia

  • Bręborowicz, G (red),Ginekologia i położnictwo, tom 2,Wydawnictwo Lekarskie PZWL,Warszawa 2008
  • Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące antykoncepcji hormonalne – stan na rok 2006 ,Ginekologia po dyplomie,,wydanie specjalne, wrzesień 2006, 27-31
Pytanie: Czy uważasz, że żywność ekologiczna jest smaczniejsza od tradycyjnej?

  Tak

  Nie

  Nie widzę różnicy

  Nie wiem