Znajdź chorobę

Wady stawów kolanowych - przyczyny, objawy, leczenie

Wady stawów kolanowych to przede wszystkim koślawość i szpotawość kolan. Jakie są przyczyny wystąpienia tych schorzeń? Objawem wad stawów kolanowych jest niezgrabny chód oraz szybsze męczenie. Jak wygląda leczenie obu schorzeń? Bardzo ważną rolę odgrywają ćwiczenia korekcyjne.

Zniekształcenia kończyn dolnych należą do częstych patologii, które w znacznym stopniu pogarszają statykę ciała i prowadzą do wad postawy. Są one wadami wrodzonymi lub powstają w trakcie życia w wyniku zniekształceń wyżej położonych części ciała, czy też różnego rodzaju przeciążeń.

Zniekształcenia kolan - częsty problem kończyn dolnych

Zniekształcenia kolan, obok wad stóp, należą do najczęstszych patologii kończyn dolnych. W różnych okresach życia dziecka kształtowanie się kończyn dolnych i stóp jest nieco odmienne. Znajomość tych fizjologicznych odchyleń pozwala nie tylko ustrzec się przed zbędną, a więc szkodliwą ingerencją terapeutyczną, ale także przed przeoczeniem wczesnego stadium wady.

Zobacz wideo: Operacja kolana - endoskopowa czy tradycyjna?

Koślawość i szpotawość kolan - czym są?

W okresie noworodkowym obserwujemy nieznaczną szpotawość kolan dziecka oraz zgięciowe ustawienie stawów biodrowych i kolanowych. Jest to prawidłowy stan fizjologiczny, który pozostała po ułożeniu wewnątrzmacicznym podczas życia płodowego. Takie ustawienie nóżek dziecka utrzymuje się zazwyczaj do około trzeciego roku życia. Gdy dziecko wchodzi w okres przedszkolny, fizjologiczna szpotawość przechodzi w fizjologiczną koślawość, która zanika zwykle sama około szóstego roku życia, nieco szybciej u dziewczynek niż u chłopców. Pojawienie się koślawości czy szpotawości w okresie pokwitania może mieć już charakter trwały.

W tej wadzie oś podudzia tworzy z osią uda kąt otwarty na zewnątrz, nogi układają się w kształcie litery X. Koślawość mierzy się w stopniach lub ocenia się mierząc odległość między kostkami przy całkowicie wyprostowanych kolanach. Koślawość występuje, gdy przy złączonych i wyprostowanych kolanach, między kostkami przyśrodkowymi tworzy się odstęp powyżej 4-5 cm.

Koślawość kolan - przyczyny

Przyczyną koślawości kolan są najczęściej:

  • wrodzona koślawość,
  • niewłaściwe zrośnięcie kości po złamaniu dolnej części kości udowej lub górnej części piszczeli,
  • nierównomierny wzrost części kości udowej lub kości goleniowej u dzieci,
  • reumatoidalne zapalenie stawów lub choroba zwyrodnieniowa stawów,
  • krzywica,
  • choroba Pageta lub rozmiękanie kości,
  • porażenie mięśni,
  • przeciążenia kończyn.

Koślawość kolan - objawy

Choroba ujawnia się zwykle około czwartego-piątego roku życia. Koślawość kolan u dzieci jest wynikiem przeciążenia kończyn dolnych w okresie szybkiego wzrostu ze słabym jeszcze w tym okresie aparatem mięśniowo-więzadłowym. Choroba może być także następstwem płaskostopia. Zniekształcenie jest bardziej wyraźne w pozycji stojącej.

W zaawansowanych zmianach chód jest:

  • niezgrabny,
  • niepewny z powodu osłabienia więzadeł i niestabilności stawów,
  • występuje szybsze męczenie.

Zwiększony nacisk na chrząstki wzrostowe w okolicy kolana powoduje spowolnienie wzrostu kości udowej i piszczelowej po stronie bocznej, a prawidłowy lub przyspieszony po stronie przyśrodkowej. Większe predyspozycje do tej wady mają dzieci z obniżonym napięciem mięśniowym. Koślawość kolan sprawia, że dzieci mają tendencję do stawania w rozkroku. Takie ustawienie nóg zwiększa obciążenie wewnętrznych brzegów stóp, przez co utrudnia kształtowanie się prawidłowego sklepienia stopy i prowadzi do płaskostopia.

Koślawość kolan - diagnostyka i leczenie

W rozpoznaniu różnicowym przyczyny koślawości oraz w ocenie dynamiki rozwoju zmian zwykle wystarcza zdjęcie radiologiczne kolan. Rzadko wykonywane są inne badania obrazowe, np. USG czy tomografia komputerowa.

Leczenie zachowawcze koślawości kolan polega na:

  • unikaniu długiego chodzenia oraz stania w rozkroku,
  • braku przebywania w siadzie klęcznym między piętami, z podudziami i stopami skierowanymi na zewnątrz,
  • siedzeniu w tzw. siadzie skrzyżnym („po turecku”),
  • nauka poprawnego stania i chodu,
  • redukcji istniejącej nadwagi,
  • leczeniu współistniejącego płaskostopia,
  • zastosowaniu wkładki lub obuwia z podwyższonym obcasem po stronie wewnętrznej,

Ze sportów zaleca się:

  • pływanie kraulem,
  • jazdę rowerem,
  • piłkę nożną,
  • jazdę na koniu,
  • gimnastykę korekcyjną.

Przeciwwskazanymi sportami są:

  • łyżwiarstwo,
  • jazda na nartach technikami kątowymi (pług, łuk).

W przypadkach koślawości niewielkiego stopnia stosuje się wyżej wymienione metody leczenia zachowawczego. Plan ćwiczeń korekcyjnych, ich intensywność oraz kolejność zawsze ustala lekarz lub terapeuta. W punkcie Ćwiczenia korekcyjne podano przykładowe ćwiczenia polecane przez lekarzy.

W zaawansowanych przypadkach lekarze stosują aparaty ortopedyczne odciążające zewnętrzne nasady stawów kolanowych lub szyny do stosowania na noc. W przypadku nieskuteczności powyższego leczenia u dzieci do lat sześciu, stosuje się zabiegi operacyjne – głównie jest to osteotomia poprawcza nadkłykciowa, polegająca na przecięciu kości i ustawieniu odłamów w prawidłowym ustawieniu.

Koślawość kolan - ćwiczenia korekcyjne

Ćwiczenia korekcyjne

Przykłady ćwiczeń korekcyjnych zalecanych przez lekarzy do wykonywania w domu przez dziecko z koślawością kolan:

  1. Leżenie na plecach, kończyny dolne ugięte w stawach kolanowych, między stopami piłka gumowa, ramiona wyprostowane w górze, przeniesienie piłki w tył za głowę i chwyt piłki dłońmi, powrót do leżenia, tułów z kończynami dolnymi ugiętymi w stawach kolanowych, ramiona z piłką pozostają wyprostowane za głową, skłon tułowia w przód z rękami wyciągniętymi przed siebie – włożenie piłki gumowej między stopy.
  2. Siad ugięty podparty, klaskanie podeszwami stóp.
  3. Siad skrzyżny, dłonie na kolanach, ręce ugięte pod kątem prostym w stawie kolanowym. Ruch - spychanie kolan w dół ciężarem ciała i siłą ucisku rąk.
  4. Siad skrzyżny. Ruch - wstawanie z nogami skrzyżowanymi.
  5. Siad skrzyżny, ramiona wzdłuż tułowia, przejście do leżenia tyłem i powrót.
  6. Siad prosty, piłka między kolanami, ręce oparte za plecami, wznos bioder w górę – przejście do podporu tyłem.
  7. Siedząc głęboko na krześle, między kolanami poduszeczka, podudzie związane. Ruch - unoszenie nóg do poziomu - wytrzymać licząc do trzech.
  8. W siadzie stopy podeszwami opierają się o siebie, dłonie nachwytem obejmują grzbiet stóp. Ruch - rozpieranie kolan łokciami na zewnątrz z niewielkim opadem tułowia w przód.
  9. Między kolanami umieszczona piłka. Ruch - skoki.
  10. Leżenie na plecach nogami do ściany, piłka między kolanami – marsz stopami po ścianie w linii pionowej.
  11. Siad ugięty, kolana rozchylone na zewnątrz, podeszwy stóp stykają się ze sobą. Opad tułowia w przód z równoczesnym ugięciem ramion w stawach łokciowych i chwytem dłońmi stóp, łokcie szeroko rozstawione na zewnątrz rozpychają kolana.
  12. Stopa zamienia się w "gąbkę". Ruch - mycie ciała "gabką" - stopą.
  13. Leżenie na plecach, ręce w górze, kończyny dolne ugięte w stawach kolanowych, stopy złączone, skłon tułowia w przód z równoczesnym rozchyleniem kolan na zewnątrz, stopy pozostają złączone.
  14. Siad ugięty, kolana rozchylone na zewnątrz, podeszwy stóp stykają się ze sobą, ręce ugięte w stawach łokciowych i wsparte dłońmi na kolanach – naciskanie dłońmi na kolana.
  15. W staniu tyłem do drabinek stanie zwieszone.
  16. Unoszenie nogi zgiętej w stawie kolanowym w górę na zewnątrz, zmiana nóg.
  17. W staniu, piłka między kolanami, podskoki trzymając piłkę kolanami.

Szpotawość kolan - co to jest?

W tej wadzie podudzie tworzy z udem kąt otwarty do wewnątrz – nogi tworzą kształt litery „O”. Szpotawość mierzy się w stopniach lub ocenia się mierząc odległość między kłykciami przyśrodkowymi kolan przy całkowicie zwartych stopach. Ze szpotawością mamy do czynienia gdy przy złączonych i wyprostowanych stopach tworzy się między kolanami odstęp większy niż 4-5 cm. Kolana szpotawe zazwyczaj zniekształcają całe nogi, ale czasami wygięcie dotyczy tylko podudzi (nogi pałąkowate).

Szpotawość kolan - przyczyny

Przyczyną powstania kolan szpotawych są najczęściej:

  • krzywica w okresie wczesnodziecięcym,
  • niedobór witaminy D,
  • choroba Blounta,
  • nadwaga u dzieci,
  • brak fazy raczkowania, wczesne rozpoczęcie chodzenia,
  • długie siedzenie w pozycji ze skrzyżowanymi nogami („po turecku”),
  • nadmierne przeciążenia kończyn dolnych.

Choroba powoduje wygięcie trzonu kości udowej, piszczelowej i strzałkowej na zewnątrz. Więzadła znajdujące się po zewnętrznej stronie kolana są nadmiernie rozciągnięte, a mięśnie mają tendencję do przykurczu.

Szpotawość kolan u noworodków

W chwili urodzenia wszystkie dzieci mają nieco szpotawe kolana, ponieważ w bardzo ograniczonej przestrzeni jamy macicy nogi są założone na siebie. Praktycznie wszystkie przypadki łagodnie szpotawych nóg ulegają samoistnej korekcji, nawet jeśli stan ten przedłuża się do ukończenia przez dziecko 2 lat. Choroba dotyczy dzieci, zwykle po trzecim roku życia. Wada nasila się szczególnie w okresie intensywnego wzrostu i jest zwykle obustronna. Niekiedy choroba dotyka także kobiety w podeszłym wieku i świadczy o zaawansowanym zwyrodnieniu stawów kolanowych.

Szpotawość kolan - diagnostyka

Aby postawić właściwe rozpoznanie, lekarz ortopeda pyta o choroby występujące w rodzinie, sposób odżywiania i urazy przy porodzie. Głównym badaniem umożliwiającym postawienie diagnozy jest badanie radiologiczne, które może wykazać zniekształcenia lub uszkodzenia kości. Jeżeli w rodzinie występowały przypadki szpotawości lub koślawości kolan, schorzenie może mieć podłoże genetyczne.

Szpotawość kolan - leczenie

W leczeniu szpotawych kolan ćwiczenia i wskazania są odwrotne niż w koślawości. Przeciwwskazany jest np. siad skrzyżny. W ćwiczeniach z zastosowaniem tzw. redresji biernej wkładamy między kostki poduszkę, a kolana ściągamy paskiem lub taśmą. Podobnie jak w przypadku koślawości plan ćwiczeń korekcyjnych, ich intensywność oraz kolejność zawsze ustala lekarz lub terapeuta. W punkcie Ćwiczenia korekcyjne podano przykładowe ćwiczenia polecane przez lekarzy.

Cięższe przypadki wymagają leczenia korekcyjnego z użyciem aparatów ortopedycznych. W przypadku niepowodzenia leczniczego wykonuje się także zabiegi operacyjne, głównie osteotomie korekcyjne, czyli przecięcia kości i ich odpowiednie ustawienie do zagojenia.

Szpotawość kolan - leczenie zachowawcze

Leczenie zachowawcze szpotawości kolan polega na:

  • unikaniu nadmiernych wysiłków i obciążeń, zwłaszcza w pozycji stojącej,
  • braku przebywania w tzw. siadzie skrzyżnym („po turecku”),
  • siedzeniu ze złączonymi kolanami i rozstawionymi stopami - pozycja „żabki”,
  • redukcji istniejącej nadwagi,
  • stosowaniu wkładki lub obuwia z podwyższonym obcasem po stronie zewnętrznej,
  • uprawianiu sportów takich jak: łyżwiarstwo, narty, gimnastyka korekcyjna,
  • przeciwwskazana jest jazda na rowerze i pływanie.

Szpotawość kolan - ćwiczenia korekcyjne

Ćwiczenia korekcyjne

Przykłady ćwiczeń korekcyjnych zalecanych przez lekarzy do wykonywania w domu przez dziecko ze szpotawością kolan:

  1. Siad ugięty podparty, między kolanami piłka gumowa, zgniatanie kolanami piłki.
  2. Siedząc na ławeczce, woreczek między kolanami, próbujemy prostować nogi.
  3. Leżenie tyłem, rozkrok, złączenie kończyn dolnych przez ugięcie w stawach kolanowych do wewnątrz, stopy na zewnątrz.
  4. Siad prosty, nogi związane w kolanach. Ruch - wznos nóg z maksymalnym napięciem mięśni.
  5. Postawa stojąca. Ruch - napinanie pośladków i łączenie kolan.
  6. W siadzie skulnym ręce w bok zgięte w stawie łokciowym, opad tułowia w tył, woreczek między kolanami.
  7. Leżenie tyłem, woreczek między kolanami, rysowanie kółek w lewą i w prawą stronę.
  8. W staniu w lekkim rozkroku, ugięcie kolan (półprzysiad) z równoczesnym zbliżeniem kolan do siebie przez naciskanie dłońmi na boczne okolice kolan.
  9. Leżenie przodem, kolana złączone taśmą. Ruch - wznos prostych nóg nad podłogę.
  10. Leżenie tyłem. Ruch - wznos prostych nóg i łączenie ich.
  11. Siad ugięty podparty, stopy rozstawione, naprzemienne skręcanie ugiętych kończyn dolnych do wewnątrz z równoczesnym dotknięciem kolan do podłoża.
  12. Leżenie przodem na ławeczce, ramiona wyciągnięte i chwyt za obrzeże ławki, Nogi poza ławką. Wykonanie nogami wyprostowanymi w stawach biodrowych i kolanowych ruchów nożycowych.
  13. W staniu tyłem do drabinek (ściany), unoszenie nogi zgiętej w stawie kolanowym w górę w skos przez nogę przeciwną.
  14. Leżenie przodem, między stopami chusteczka. Ruch - unoszenie nóg prostych w górę – wytrzymać.
  15. Leżenie przodem. Ruch - napinanie mięśni pośladkowych z próbą łączenia kolan.
  16. Podskoki obunóż na materacu, ręce oparte na skrzyni (stole), woreczek między kostkami, kolana związane.

Bibliografia

  • pod redakcją Andrzeja Szczeklika i Piotra Gajewskiego,Choroby wewnętrzne – kompendium,Wydawnictwo Medycyna Praktyczna 2009,
  • prof. dr hab. med. Tadeusz Szymon Gaździk,Ortopedia i traumatologia,Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2005,
  • pod redakcją Damiana Kusza,Kompendium ortopedii,Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2009 ,
  • pod red. prof. dr hab. med. Henryka Zwierzchowskiego ,Zarys ortopedii, traumatologii i rehabilitacji narządu ruchu,Wydawnictwo Akademia Medyczna ,Łódź 1995
  • prof. dr hab. med. Tomasz Żuk, dr hab. med. Artur Dziak, dr med. Andrzej Gusta,Podstawy ortopedii i traumatologii,Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2001,
  • Tadeusz Kasperczak,Wady postawy ciała,,Kraków 1994
  • pod redakcją Juliusza Jakubaszki,ABC postępowania w urazach,Wydawnictwo Medyczne Górnicki 2008,wydanie polskie
  • pod redakcją prof. dr. hab. med. Janusza Andresa,Pierwsza pomoc i resuscytacja krążeniowo-oddechowa,Polska Rada Resuscytacji 2006,
Pytanie: Przy wyborze suplementów diety sprawdzam:

  Skład

  Markę produktu

  Opinie o produkcie 

  Cenę 

  Czas na jaki wystarczy opakowanie