Jak postępować przy krwawieniach z nosa

Starszy niż rok
Bardzo obfity krwotok z nosa może niekiedy stać się zagrożeniem dla życia, prowadząc do wstrząsu krwotocznego. Nie można go więc lekceważyć.

Krwawienia z nosa zaczynają się zwykle nagle i prawie zawsze z jednego przewodu nosowego.
Głowa pochylona do przodu i ucisk nosa przez 5-10 min
Ponieważ większość krwawień pochodzi ze splotu Kisselbacha, jako pierwszą pomoc można zastosować ucisk nosa przez 5-10 minut, posadziwszy osobę z krwawieniem z głową pochyloną ku przodowi.
Spokojne oddychanie przez usta
Pozycja taka ma na celu zapobieganie spływaniu wynaczynionej krwi do gardła i umożliwienie jej odpluwana przez chorego.
Zimny okład na czoło, nasadę nosa i kark

Można też położyć zimny okład na czoło, nasadę nosa i kark, który poprzez odruchowe obkurczenie naczyń krwionośnych w skórze, zmniejszy napływ krwi do nosa.

W dużej części przypadków postępowanie takie pozwala na zatamowanie krwawienia. Ważne jest, żeby przez następnych kilkanaście godzin nie czyścić nosa, tak aby skrzep w miejscu krwawienia dostatecznie się wzmocnił. Po upływie tego czasu można delikatnie wydmuchiwać z nosa pozostałe skrzepy krwi.

Jeśli opisane powyżej sposoby nie powodują zatamowania krwawienia z nosa, to należy chorego jak najszybciej zawieźć do laryngologa do poradni laryngologicznej lub do szpitala z ostrym dyżurem laryngologicznym.
Dalsze postępowanie uzależnione jest od lokalizacji miejsca krwawiącego, jego nasilenia oraz przyczyny krwawienia i może to być:
•    umieszczenie w jamie nosa wacika nasączonego lekiem obkurczającym naczynia i znieczulającym miejscowo oraz uciśnięcie nosa przez kilka minut,
•    przyżeganie krwawiącego miejsca azotanem srebra lub kwasem trójchlororoctowym,
•    opatrunek wewnątrznosowy z gąbki lub siateczki hemostatycznej.
 

Jeśli metody te nie dają efektu, laryngolog może zdecydować o założeniu tzw. tamponady przedniej w znieczuleniu miejscowym, która polega na wprowadzeniu do jamy nosa od przodu długiej taśmy tamponu z gazy układanej warstwami. Tampon taki zakłada się na 48-72 godziny, po czym się go usuwa. Zabieg ten nie wymaga hospitalizacji.

Jeśli tamponada przednia nie hamuje krwawienia, stosuje się tzw. tamponadę tylną, zatykającą nozdrza tylne od strony noso-gardła, która w ten sposób uciska tylny odcinek jamy nosowej.
Jest to zabieg bolesny dla chorego, dlatego odbywa się w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym w warunkach szpitalnych. Tamponadę tylną zakłada się na minimum 48 godzin. Przy bardzo opornych krwawieniach stosuje się tamponadę tylną wraz z obustronną tamponadą przednią. Założenie każdej tamponady wymaga osłony z antybiotyku oraz leków przeciwbólowych.

W ostateczności krwawienie oporne na leczenie może wymagać chirurgicznego podwiązania naczynia tętniczego.

Niezależnie od tamowania krwawienia leczona być musi też jego przyczyna

Po zatamowaniu krwawienia chory powinien przez jakiś czas leżeć w łóżku z głową ułożoną pod kątem 45-90 stopni. Przeciwwskazany jest wówczas jakikolwiek alkohol oraz gorące potrawy lub napoje, ponieważ może dojść do nawrotu krwawienia na skutek rozszerzenia naczyń krwionośnych nosa pod wpływem etanolu lub ciepła.

Krwawienie z nosa nie jest samodzielną jednostką chorobową, lecz objawem, występującym w przebiegu wielu schorzeń. Dlatego przyczyny krwawień z nosa możemy podzielić na miejscowe i ogólne.

1. Przyczyny miejscowe dotyczą chorób nosa i mogą być wywołane przez:

•     zjawisko idiopatyczne o nieustalonym charakterze,

•     uraz tępy i uszkodzenie naczyń spowodowane dłubaniem w nosie lub obecnością ciała obcego w nosie,

•     zakażenie górnych dróg oddechowych (ostry lub przewlekły nieżyt nosa, ostre lub przewlekłe zapalenie zatok przynosowych),

•     uraz zewnętrzny nosa (uderzenie lub złamanie nosa),

•     wysychanie błony śluzowej nosa,

•     uszkodzenie zawodowe błony śluzowej nosa,

•     guzy nosa, noso-gardła i zatok przynosowych,

•     nieprawidłowości naczyniowe.

2. Przyczynami ogólnymi krwawienia z nosa mogą być:

•     choroby ogólnoustrojowe, np. nadciśnienie tętnicze, miażdżyca tętnic obwodowych,

•     ostre choroby zakaźne, np. grypa, płonica, malaria, dur plamisty,

•     zaburzenia hormonalne,

•     zaburzenia krwawienia i krzepnięcia,

niewydolność wątroby,

•     mocznica,

•     ciąża,

•     stosowanie niektórych leków.
 

Krwawienia z nosa pochodzą w większości przypadków z przedniego odcinka jamy nosowej. Rzadziej zdarzają się tzw. krwawienia tylne – z tylnego odcinka jamy nosowej lub krwawienia żylne z małżowin nosowych dolnych i środkowych.

Źródłem krwawienia w przednim odcinku jamy nosowej jest splot naczyniowy Kisselbacha znajdujący się w przednio-dolnej części przegrody nosa. Za krwawienia z tylnego odcinka jamy nosowej odpowiada zaś splot Woodruffa, który znajduje się w części tylnej bocznej ściany jamy nosa.

Błona śluzowa, jak również cały nos są bogato unaczynione i charakteryzują się licznymi połączeniami między tętnicami zwanymi anastomozami. Skupiska anastomoz, bardziej delikatne niż naczynia tętnicze, tworzą wspomniane już wyżej sploty, a ich zmniejszona odporność powoduje, że są głównym miejscem krwawień z nosa.

Groźniejsze są krwawienia z tylnej części jamy nosowej

Krwawienia z przedniego odcinka jamy nosowej są łatwe do zaobserwowania, ponieważ z nozdrzy przednich wypływa żywa krew lub widoczne są krwiste ślady na chusteczce.

Krwawienia z tylnej części jamy nosowej występują pod postacią krwioplucia, nudności, krwawych wymiotów lub smolistych (czarnych) stolców. Stąd są zdecydowanie trudniejsze do rozpoznania. Mogą bowiem przebiegać bezobjawowo, a ich jedynym symptomem bywa anemia.

Czasem szukając przyczyny krwawienia z nosa, okazuje się, że krew ta ma swe źródło krwawienia poza nosem. Zdarza się to w przebiegu krwioplucia z płuc, krwawienia z żylaków przełyku, krwawych wymiotów z żołądka lub krwawiących nowotworów gardła, krtani, tchawicy i płuc. Zjawisko takie nazywane jest rzekomym krwawieniem z nosa.