Oponiak mózgu: objawy, leczenie, rokowania. Czy jest groźny?

Oponiak mózgu to niegroźny i powoli rosnący guz mózgu. Tylko niewielka część oponiaków ma charakter złośliwy. Dość często nie daje on żadnych objawów i jest przypadkowo wykrywany. Czym jest ten nowotwór, czy ma specyficzne objawy i jak można go leczyć?

Spis treści

Oponiaki to łagodne guzy pochodzące z opon mózgowych. Rozwijają się u ludzi w każdym wieku, ale u dzieci pojawiają się naprawdę rzadko. Medycyna podkreśla, iż częściej występują u kobiet. Naukowcy cały czas badają, czy żeńskie hormony płciowe mają wpływ na rozwój tej choroby. Bezobjawowy, ale szybko zdiagnozowany oponiak mózgu to szansa na całkowite wyzdrowienie. 

Co to jest oponiak?

Czym jest w ogóle oponiak, nie tylko mózgu? Jest to najczęściej pojawiająca się forma nowotworu układu nerwowego. Oponiak może być zlokalizowany nie tylko w okolicy mózgowia, ale także w pobliżu rdzenia kręgowego. Te nowotwory to jedna z najczęstszych zmian układu nerwowego, a ich łagodny przebieg daje ogromne możliwości całkowitego wyleczenia. 

Leczenie chirurgiczne wszystkich oponiaków jest dość trudne i nie pozwala w pełni zachować tak zwanej „czystości onkologicznej”, czyli usunięcia wszystkich otaczających tkanek, dotkniętych nowotworem. Przyczyną jest dość szczególny charakter tkanki nerwowej mózgu. Wśród dużej liczby oponiaków to właśnie oponiaki mózgusą najłatwiejsze do wyleczenia. Skuteczna diagnoza i leczenie pozwalają całkowicie wyeliminować źródło choroby. Ale i tutaj należy zachować ostrożność i wdrożyć możliwie jak najszybciej odpowiednie leczenie.

Oponiak w głowie

Oponiak mózgu, nazywany także meningiomą, to łagodny guz mózgu. Wywodzi się i rozwija z następujących elementów mózgu:

  • komórek opony pajęczej,
  • opony twardej,
  • ziarnistości pajęczynówki,
  • opony miękkiej,
  • okołonaczyniowej tkanki łącznej. 

Najrzadziej oponiak mózgu pochodzi z opony miękkiej lub okołonaczyniowej tkanki łącznej. Najczęściej umiejscowiony jest w części śródczaszkowej, a konkretnie w okolicy okołosierpowej czaszki lub okołoklinowej. Znane są także przypadki pojawiania się oponiaka mózgu w nerwach wzrokowych. Ten rodzaj nowotworu występuje na zewnątrz mózgu i jest dość dobrze odgraniczony od innych tkanek. 

Reklama

Przyczyny oponiaka mózgu

Jakie są przyczyny powstawania takich zmian? Oto najczęstsze:

●      predyspozycje genetyczne- najczęstszą przyczyną powstawania oponiaka mózgu są uwarunkowaniagenetyczne. Niekiedy jego powstanie ma ścisły związek z niektórymi chorobami genetycznymi,

●      wcześniejsze napromieniowanie (promieniowaniem jonizującym lub radioterapia)- osoby poddawane napromieniowaniu w trakcie leczenia innego nowotworu o obrębie czaszki bardzo często chorują w późniejszym okresie na oponiaka mózgu,

●      infekcje wirusowe,

●      przyjmowanie przez dłuższy czas leków steroidowych- kobiety częściej chorują na ten rodzaj nowotworu i ma to ścisły związek z żeńskimi hormonami sterydowymi.

Przedział wiekowy najczęstszej zachorowalności to 40-70 lat. U dzieci raczej rzadko występuje ten typ nowotworu, a w większości dotyka kobiety. Wykryty i zdiagnozowany jest dość prosty do wyleczenia, nie powoduje przerzutów, a zatem jest jednym z tych nowotworów, który w zasadzie nie zagraża życiu człowieka. Oponiak mózgu to niezłośliwy nowotwór lub z I stopniem złośliwości. Ma to ogromne znaczenie dla procesu zdrowienia. Ale ten rodzaj nowotworu powstaje niestety w miejscach skomplikowanych dla leczenia chirurgicznego i przez to jest trudny do całkowitego usunięcia. Postać niezłośliwa daje możliwości podjęcia innych skutecznych metod, które pozwalają na walkę z tą chorobą. 

Objawy oponiaka mózgu

Najczęściej oponiak mózgu nie daje organizmowi żadnych sygnałów o swoim istnieniu. Jest z reguły wykrywany przy okazji innych schorzeń i badań. Dlaczego ta choroba ma tak często bezobjawowy charakter? Ten rodzaj guza rośnie bardzo powoli i może rozwijać się przez wiele lat. A to główna przyczyna braku objawów jakiejkolwiek choroby. Jeśli już pojawiają się niepokojące sygnały to często objawy są podobne do tych, jakie wywołuje wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego. 

Często chory musi odczuwać naprawdę silne i niepokojące objawy, aby zdiagnozować swój stan i potwierdzić pojawienie się oponiaka mózgu. Często też sygnały o istnieniu oponiaka są naprawdę trudne do jednoznacznego rozpoznania z uwagi na swój specyficzny charakter. Kiedy guz zaczyna się rozrastać pojawiają pewne symptomy choroby.

Najważniejsze objawy oponiaka mózgu to:

●     bóle głowy - te o charakterze rozsadzającym, pojawiające się najczęściej nad ranem,

●     uczucie tak zwanej ciasnoty śródczaszkowej - chory ma poczucie, jakby jego czaszka była zdecydowanieza ciasna, a mózg ją w pewien sposób rozsadzał,

●     zaburzenia świadomości- mogą mieć charakter krótki i przejściowy, ale także ciągłe poczucie senności czy nawet omdlenia,

●     zwolnienie tętna- ten objaw jest często mylony z chorobami serca, a może świadczyć o oponiaku mózgu,

●     częściowe niedowłady- tym częściowym niedowładom towarzyszą zaburzenia mowy i czucia, a mieszanka takich sygnałów to już mocno niepokojący objaw,

●     bolesność czaszki- wprzypadku tego objawu chory odczuwa ból kości czaszki,

●     wymioty - najczęściej wymioty przy oponiaku mózgu pojawiają się nad ranem i wybudzają ze snu chorego,

●     napady padaczki- jest ona tym schorzeniem, które zawsze sygnalizuje poważne zmiany w organizmie. Nawet pojedynczego napadu nie wolno bagatelizować,

●     zaburzenia zmysłu węchu, słuchu i wzroku- te objawy często pojawiają się jednocześnie z tendencją do nawracania,

●     zaburzenia ze strony nerwów czaszkowych- najczęstszym objawem takich zaburzeń jest drętwienie twarzy.

Leczenie oponiaka

Aby rozpocząć leczenie oponiaka mózgu konieczna jest prawidłowa diagnoza. I w tych przypadkach niezbędne jest wykonania badań obrazowych. Jakie badania wykorzystują lekarze, aby stwierdzić jednoznacznie, iż chory cierpi na oponiaka mózgu? 

Oto one:

  • RTG,
  •  rezonans magnetyczny,
  •  tomografia komputerowa,
  • EEG,
  • badanie dna oka,
  • spektroskopia MRS (technika obrazowania, stosowana główniedo badań mózgu),
  • angiografia (badanie wizualizujące wnętrze naczyń krwionośnych),
  • morfologia krwi.

Po stwierdzeniu obecności oponiaka mózgu lekarz podejmuje działania w zależności od rodzaju i stopnia zaawansowania choroby. Jeżeli oponiak nie daje żadnych dolegliwości i nie stwarza uciążliwości dla pacjenta, leczenie nie jest wprowadzane. Ale taki pacjent jest pod stałą kontrolą lekarza, która zleca systematycznie badania diagnostyczne. Co do zasady, jeśli guz nie rośnie nie ma potrzeby interwencji medycznej.

Jeżeli guz rośnie i wyraźnie wskazują na to badania, zachodzi potrzeba leczenia chirurgicznego na oddziale chirurgicznym, polegającego na wycięciu zmian. Niestety to schorzenie lubi się odnawiać, a zatem pacjent podlega już stałej i regularnej kontroli. 

Jeżeli nie ma możliwości wycięcia guza z uwagi na jego położenie lub gdy jest on już mocno złośliwy, zalecana jest radioterapia lub chemioterapia. 

Istnieje także nieinwazyjna metoda leczenia oponiaków mózgu. Jest to tak zwana radiochirurgia stereotaktyczna, określana także jako metoda „gamma knife” (nóż gamma). Wykorzystuje ona urządzenie, które jest bardzo dobrą alternatywą dla klasycznego zabiegu wycięcia guza. To leczenie polega na podawaniu wysokiej dawki promieniowania kobaltowego na mały obszar guza. 

Promieniowanie jest wysyłane z kilku różnych stron, bardzo precyzyjnie w jeden wyznaczony punkt mózgu. Aby bezpiecznie stosować tę metodę muszą być spełnione pewne warunki – niewielki guz i położenie, które pozwala omijać przy napromieniowywaniu zdrowe narządy. Jest to bardzo dobra i skuteczna alternatywa dla chirurgii.

Oponiak – śmiertelność 

Rokowania oponiaka mózgu są raczej dobre. 

  1. Jeżeli podczas zabiegu chirurgicznego zostanie całkowicie usunięty oznacza to całkowite wyleczenie. 
  2. Wznowy choroby pojawiają się dość rzadko (około 20%) i są następstwem pozostawienia komórek nerwowych, których nie dało się usunąć z uwagi na ich trudne położenie. Lekarze podkreślają wagę „zasady doszczętności”. Oznacza ona po prostu wycinanie wszystkich możliwych do wycięcia komórek rakowych, aby zapobiegać ich odrastaniu. 
  3. Przerzuty w przypadku pierwotnego oponiaka mózgu są rzadkością, najczęściej poza ośrodkowy układ nerwowy. Oponiak, który jest następstwem przerzutu innego nowotworu wymaga całkiem odmiennego leczenia.  

W przypadku oponiaka mózgu złośliwe zmiany są rzadkością. Zawsze trzeba jednak kontrolować stan po zabiegu. I tutaj to od pacjenta zależy, czy rokowania będą cały czas pozytywne.   

Czytaj też:

Bibliografia

  • 1. J. Fijuth, R. Dziadziuszko „Nowotwory ośrodkowego układu nerwowego”, Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych, 2013 r.,
  • 2. D. J. Jaskulski „Badania kliniczno-molekularne w oponiakach”, Klinika Neurochirurgii i Onkologii Centralnego Układu Nerwowego, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, 2012 r.,
  • 3. K. Galwas, R. Tarnawski „Zastosowanie radiochirurgii stereotaktycznej w oponiakach wewnątrzczaszkowych”, 2004 r.,
  • 4. dr A. Michałowska-Kaczmarczyk „Nowotwory ośrodkowego układu nerwowego”,

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

<-- popup -->