Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego - czym jest i jak ją stosować?

Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego zaspokaja specyficzne potrzeby żywieniowe określonych grup chorych. Może uzupełnić jadłospis pacjenta o cenne składniki odżywcze lub, w określonych przypadkach, nawet całkowicie zastąpić tradycyjną dietę. Produkty należące do tej grupy są niezwykle cenne w przypadku pacjentów niedożywionych lub zagrożonych rozwojem niedożywienia, np. w związku z występowaniem choroby nowotworowej lub schorzeń neurologicznych.
Pacjenta po przebytej chemioterapii
Źródło: 123RF

Odpowiedni sposób żywienia to fundament konieczny do utrzymania dobrego stanu zdrowia. Zmniejsza ryzyko wystąpienia wielu chorób, a jednocześnie odgrywa ważną rolę w procesie leczenia i rekonwalescencji.

Nie zawsze jednak możliwe jest dostarczenie z dietą wszystkich składników odżywczych w takich ilościach, jakich organizm potrzebuje. Jest to trudne zwłaszcza w czasie choroby i w okresie okołooperacyjnym, kiedy zapotrzebowanie na składniki odżywcze może być znacznie wyższe niż u zdrowego człowieka.

Korzystne mogą się wtedy okazać specjalne preparaty odżywcze zaliczane do żywności specjalnego przeznaczenia medycznego, które stanowią uzupełnienie zróżnicowanej diety lub, w szczególnych przypadkach, jeśli lekarz tak zaleci, nawet ją zastępują.

Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego przeznaczona jest dla chorych z ograniczoną, upośledzoną lub zaburzoną zdolnością: przyjmowania, trawienia, wchłaniania, metabolizowania i wydalania zwykłych produktów spożywczych.

Preparaty odżywcze zaliczane do tej grupy mogą być stosowane przez różne grupy chorych, w tym przez:

  • pacjentów onkologicznych (gdy przygotowują się do radio- i chemioterapii oraz operacji, chorych wyniszczonych chorobą, pacjentów w trakcie rekonwalescencji),
  • pacjentów przed i po operacjach (gdy przygotowują się do operacji, osób z urazami, mających trudno gojące się rany, unieruchomionych, w trakcie rekonwalescencji),
  • osoby przewlekle chore (z zaburzeniami połykania lub gryzienia, po udarach i urazach, cierpiących na chorobę Alzheimera i Parkinsona, osób z porażeniem mózgowym, depresją, anoreksją, pacjentów unieruchomionych z odleżynami, z chorobami zapalnymi jelit, z mukowiscydozą),
  • osoby w podeszłym wieku(z utratą masy ciała lub zagrożonych jej wystąpieniem, z ograniczeniami w poruszaniu się, w stanie otępienia lub demencji, z problemami z połykaniem, żuciem i gryzieniem)

Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego stanowi ważny element przygotowania pacjenta do zabiegu chirurgicznego. Okazuje się bowiem, że kilkadziesiąt procent chorych w momencie rozpoznania nowotworu i kwalifikacji do operacji już jest niedożywiona.

W niektórych rodzajach nowotworu, jak rak trzustki czy rak przełyku, może to być nawet odpowiednio 70 i 80 procent chorych. Tymczasem prawidłowy stan odżywienia pacjenta może pozwolić na:

  • zmniejszenie liczby powikłań
  • skrócenie pobytu w szpitalu,
  • skrócenie czasu gojenia się ran,
  • ograniczenie liczby infekcji,
  • zmniejszenie ryzyka wystąpienia odleżyn,
  • zmniejszenie śmiertelności.

Trwające 10-14 dni prawidłowo zaplanowane przedoperacyjne postępowanie żywieniowe może mieć więc korzystny wpływ na rokowania pacjenta. W przypadku części pacjentów uzasadnione może być nawet odsunięcie zabiegu w czasie w celu uprzedniej poprawy stanu odżywienia.

W przypadku niedożywionych pacjentów onkologicznych, którzy poddawani będą rozległym zabiegom operacyjnym, zaleca się stosowanie na 5-7 dni przed i 5-7 dni po operacji immunożywienia, czyli preparatów zawierających:

  • argininę (uczestniczy w procesie gojenia rany),
  • kwasy tłuszczowe omega-3 (działają przeciwzapalnie),
  • nukleotydy (uczestniczą w procesie gojenia rany).

Szczególną rolę w żywieniu w okresie okołooperacyjnym odgrywa także białko. Składnik ten niezbędny jest do szybkiej regeneracji i prawidłowego gojenia się ran.

U części chorych standardowe posiłki mogą jednak nie pokryć zwiększonego zapotrzebowania na ten ważny składnik – rozwiązaniem w takich sytuacjach może być żywność specjalnego przeznaczenia medycznego, szczególnie preparaty odżywcze wysokobiałkowe, czyli takie, w których ponad 20 procent (czasem nawet 30%) wartości energetycznej produktu pochodzi z białka.

Szczególnie wysokim zapotrzebowaniem na białko charakteryzują się m.in. pacjenci:

  • w trakcie leczenia onkologicznego,
  • niedożywieni lub zagrożeni niedożywieniem,
  • w okresie rekonwalescencji.

Żywność specjalnego przeznaczenia medycznego może mieć różną formę, np. płynu lub proszku zawierającego niezbędne człowiekowi składniki odżywcze. Produkty z tej grupy występują w wielu wersjach smakowych, dzięki czemu każdy pacjent może wybrać wariant, który mu odpowiada.

Czytaj również

Bibliografia

  • Tomasz Olesiński „Żywienie okołooperacyjne w chirurgii nowotworów górnego odcinka przewodu pokarmowego” https://journals.viamedica.pl/nowotwory_journal_of_oncology/article/viewFile/41994/28728
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Dieta nowotworowa
Dieta po chemioterapii. Jak wzmocnić organizm po chemii?
Produkty stosowane w diecie pacjentów po chemioterapii
Dieta przy raku wątroby - co jeść, a czego unikać?
Koktajle stosowane w diecie przeciwko rakowi wątroby
Dieta przy raku prostaty - jakie produkty są wskazane, a których unikać?
Produkty wskazane przy raku prostaty
Podobne artykuły
Wizualizacja budowy nerek u człowieka
Dieta przy nowotworze nerek - co można jeść, a czego trzeba unikać?
Krem pomidorowy jako danie w diecie przy radioterapii
Dieta przy radioterapii - co jest zalecane, a co niewskazane?
Produkty z diety nowotworowej
Dieta w chorobie nowotworowej - przepisy i jadłospis dla chorych na raka
Lekarz polecająca składniki diety dla pacjentów po przebytej operacji
Przygotowanie do operacji i wsparcie żywieniowe po operacji
Produkty stosowane w diecie na raka płuc
Dieta przy raku płuc - zalecenia żywieniowe dla pacjentów

Reklama


Co oznacza pulsowanie w uchu?
Sprawdź!