Lizozym - co to jest? Zastosowanie

Lizozym to zawarte w mleku ludzkim oraz zwierzęcym białko o wyjątkowych właściwościach przeciwbakteryjnych. Szczególnie bogatym jego źródłem jest colostrum, czyli mleko pozyskiwane w pierwszych godzinach laktacji. Zobacz, jakie ma właściwości i działanie i dlaczego warto stosować preparaty zawierające lizozym.
Lizozym
Źródło: 123RF

Spis treści

Co to jest lizozym?

Lizozym (inna nazwa: muramidaza) jest białkiem enzymatycznym, wykazującym silne działanie przeciwbakteryjne i będącym jednym z kluczowych elementów układu odpornościowego od pierwszych dni życia.

Związek ten obficie występuje w naturze  – jest identyfikowany u człowieka, zwierząt, roślin, bakterii i wirusów. Znajduje się w mleku, miodzie, jajach kurzych, ślinie, krwi, łzach oraz wydzielinach śluzowo-surowiczych dróg oddechowych.

Świat nauki poznał lizozym równo 100 lat temu za sprawą szkockiego bakteriologa Aleksandra Fleminga, który do historii przeszedł jako odkrywca penicyliny. W 1921 roku Fleming przez przypadek zaobserwował, że kropla śluzu z nosa, która spadła na płytkę z hodowlą bakterii, doprowadziła do lizy, czyli rozpadu drobnoustrojów.

Naukowiec wyodrębnił zawarty w cieczy enzym i nazwał lizozymem. Badania nad tym białkiem trwały przez kolejnych kilkadziesiąt lat, dlatego dziś jest ono jedną z najlepiej poznanych substancji tego typu.  

Właściwości lizozymu

Lizozym działa destrukcyjnie na bakterie, a niekiedy także na inne patogeny. Jak podają Justyna Bochnak i inni (Lizozym, budowa, funkcje, zastosowanie), substancja ta rozkłada wiązania między N-acetyloglukozaminą oraz kwasem N-acetylomuraminowym, czyli związkami znajdującymi się wewnątrz polisacharydów, z których zbudowane są ściany komórkowe bakterii.

Prowadzi to do unicestwienia drobnoustrojów. Podatne na działanie lizozymu są przede wszystkim bakterie Gram dodatnie, takie jak:

  • Streptococcus (paciorkowce);
  • Staphylococcus (gronkowce);
  • Listeria;
  • Bacillus.

Oddziaływanie na bakterie Gram ujemne jest słabsze lub gorzej poznane, niemniej wykazano, iż w połączeniu z innymi substancjami, lizozym może być groźny także dla Escherichii, Klebsielii czy Salmonelli.

Co więcej, doniesienia naukowe wspominają o skuteczności muramidazy przeciw niektórym gatunkom grzybów. Obniża ona także aktywność wirusa HIV. Stwierdzone ponadto zostało działanie antynowotworowe, przeciwzapalne i przeciwbólowe (E. Gajda i inni, Lizozym – występowanie w przyrodzie, właściwości biologiczne i możliwości zastosowań).

Zastosowanie lizozymu

Współcześnie znajduje lizozym zastosowanie przede wszystkim w przemyśle farmaceutycznym oraz spożywczym. Białko to znajduje się w składzie preparatów wspierających odporność. Stosowane jest też do produkcji środków na zakażenia bakteryjne, grzybicze i wirusowe, do miejscowego stosowania na błony śluzowe i skórę.

W sprzedaży są gumy do żucia z lizozymem na choroby jamy ustnej i tkanek przyzębia. Białko to podaje się osobom cierpiącym na nowotwory (działanie przeciwbólowe). Jest też stosowane jako dodatek do antybiotykoterapii.

Jeśli natomiast chodzi o przemysł spożywczy, lizozym – oznaczony symbolem E1105 – stosuje się do produkcji wyrobów fermentowanych, w tym mleka i jego przetworów (np. serów dojrzewających) oraz alkoholi. Jest też doskonałym środkiem konserwującym.

Lizozym w mleku kobiecym

Lizozym w dużych dawkach otrzymuje każde nowonarodzone dziecko karmione mlekiem matki. Pokarm powstający w gruczołach mlekowych w pierwszych dniach laktacji, w ciągu 72 godzin po porodzie, wykazuje się szczególnymi właściwościami.

Nazywany jest siarą, zawiera bardzo duże ilości składników odżywczych, wzrostowych, ale też wspierających układ immunologicznych dziecka w kluczowych pierwszych dniach życia.

Należą do nich między innymi przeciwciała, leukocyty, limfocyty T i B, makrofagi, a także tzw. czynniki immunomodulujące (regulujące odpowiedź odpornościową organizmu), takie jak laktoferyna, czy muramidaza.

Lizozym w mleku kobiecym stanowi istotny czynnik chroniący maleństwo przed infekcjami. Wraz z pozostałymi składnikami współtworzy pierwszą barierę odpornościową w organizmie malucha, który na świat przychodzi całkowicie bezbronny wobec zagrażających mu patogenów. Właśnie dlatego tak ważne jest karmienie piersią.

Występowanie lizozymu w siarze zwierząt

Lizozym wykazuje korzystne oddziaływanie nie tylko na organizm noworodka, ale też starszych dzieci, a także osób dorosłych.

Ponieważ z oczywistych względów nie jest możliwe dostarczanie go wraz z pierwszym mlekiem matki, zaleca się stosowanie preparatów zawierających siarę bydlęcą (pozyskiwaną od krów tuż po ocieleniu) lub mleko klaczy.

Są to naturalne i w pełni bezpieczne produkty, składem przypominające młodziwo ludzkie, charakteryzujące się dobrą przyswajalnością przez organizm i stanowiące bardzo cenne źródło lizozymu. Colostrum bydlęce lub mleko kobyle warto stosować w celu:

  • wsparcia odporności u dzieci i osób dorosłych;
  • wsparcia organizmu po chorobie;
  • zwiększenia sił witalnych, podniesienia poziomu życiowej energii;
  • poprawy zdolności poznawczych w starszym wieku;
  • podniesienia kondycji skóry i włosów.

Czytaj też:

Bibliografia

  • Ewa Gajda, Gabriela Bugla-Płoskońska, Lizozym – występowanie w przyrodzie, właściwości biologiczne i możliwości zastosowań, Postepy Hig Med Dosw (online), 2014; 68.
  • Justyna Bochnak, Kamil Drabik, Adrian Pluta, Justyna Batkowska, Alicja Budzyńska, Lizozym – budowa, funkcje, zastosowanie, w: Jakość surowców pochodzenia zwierzęcego, Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie 2017.
  • Jolanta Król, Aneta Brodziak, Białka mleka o właściwościach antybakteryjnych, Probl Hig Epidemiol 2015, 96(2).

Oceń artykuł

(liczba ocen 0)

17905
Pytanie: Kiedy najczęściej sięgasz po suplementy wzmacniające organizm?

  W okresie wzmożonych zachorowań

  Po chorobie

  Suplementuję profilaktycznie cały rok

  Nie stosuję suplementów

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Powyższy artykuł prezentuje treści informacyjne i został opracowany wyłącznie przez redakcję serwisu. Artykuł zawiera informacje o wybranych produktach dostępnych w internetowym Sklepie Medme.pl i ma charakter autopromocyjny Sklepu Medme.pl Wybór prezentowanych produktów lub kategorii produktów został dokonany w sposób rzetelny, wyłącznie przez redakcję serwisu.
Zamknij