Najzdrowsze miejsce w internecie

Lizozym - co to jest? Zastosowanie

Lizozym to zawarte w mleku ludzkim oraz zwierzęcym białko o wyjątkowych właściwościach przeciwbakteryjnych. Szczególnie bogatym jego źródłem jest colostrum, czyli mleko pozyskiwane w pierwszych godzinach laktacji. Zobacz, jakie ma właściwości i działanie i dlaczego warto stosować preparaty zawierające lizozym.
Lizozym
Źródło: 123RF
Spis treści

Co to jest lizozym?

Lizozym (inna nazwa: muramidaza) jest białkiem enzymatycznym, wykazującym silne działanie przeciwbakteryjne i będącym jednym z kluczowych elementów układu odpornościowego od pierwszych dni życia.

Związek ten obficie występuje w naturze  – jest identyfikowany u człowieka, zwierząt, roślin, bakterii i wirusów. Znajduje się w mleku, miodzie, jajach kurzych, ślinie, krwi, łzach oraz wydzielinach śluzowo-surowiczych dróg oddechowych.

Świat nauki poznał lizozym równo 100 lat temu za sprawą szkockiego bakteriologa Aleksandra Fleminga, który do historii przeszedł jako odkrywca penicyliny. W 1921 roku Fleming przez przypadek zaobserwował, że kropla śluzu z nosa, która spadła na płytkę z hodowlą bakterii, doprowadziła do lizy, czyli rozpadu drobnoustrojów.

Naukowiec wyodrębnił zawarty w cieczy enzym i nazwał lizozymem. Badania nad tym białkiem trwały przez kolejnych kilkadziesiąt lat, dlatego dziś jest ono jedną z najlepiej poznanych substancji tego typu.  

Właściwości lizozymu

Lizozym działa destrukcyjnie na bakterie, a niekiedy także na inne patogeny. Jak podają Justyna Bochnak i inni (Lizozym, budowa, funkcje, zastosowanie), substancja ta rozkłada wiązania między N-acetyloglukozaminą oraz kwasem N-acetylomuraminowym, czyli związkami znajdującymi się wewnątrz polisacharydów, z których zbudowane są ściany komórkowe bakterii.

Prowadzi to do unicestwienia drobnoustrojów. Podatne na działanie lizozymu są przede wszystkim bakterie Gram dodatnie, takie jak:

  • Streptococcus (paciorkowce);
  • Staphylococcus (gronkowce);
  • Listeria;
  • Bacillus.

Oddziaływanie na bakterie Gram ujemne jest słabsze lub gorzej poznane, niemniej wykazano, iż w połączeniu z innymi substancjami, lizozym może być groźny także dla Escherichii, Klebsielii czy Salmonelli.

Co więcej, doniesienia naukowe wspominają o skuteczności muramidazy przeciw niektórym gatunkom grzybów. Obniża ona także aktywność wirusa HIV. Stwierdzone ponadto zostało działanie antynowotworowe, przeciwzapalne i przeciwbólowe (E. Gajda i inni, Lizozym – występowanie w przyrodzie, właściwości biologiczne i możliwości zastosowań).

Zastosowanie lizozymu

Współcześnie znajduje lizozym zastosowanie przede wszystkim w przemyśle farmaceutycznym oraz spożywczym. Białko to znajduje się w składzie preparatów wspierających odporność. Stosowane jest też do produkcji środków na zakażenia bakteryjne, grzybicze i wirusowe, do miejscowego stosowania na błony śluzowe i skórę.

W sprzedaży są gumy do żucia z lizozymem na choroby jamy ustnej i tkanek przyzębia. Białko to podaje się osobom cierpiącym na nowotwory (działanie przeciwbólowe). Jest też stosowane jako dodatek do antybiotykoterapii.

Jeśli natomiast chodzi o przemysł spożywczy, lizozym – oznaczony symbolem E1105 – stosuje się do produkcji wyrobów fermentowanych, w tym mleka i jego przetworów (np. serów dojrzewających) oraz alkoholi. Jest też doskonałym środkiem konserwującym.

Lizozym w mleku kobiecym

Lizozym w dużych dawkach otrzymuje każde nowonarodzone dziecko karmione mlekiem matki. Pokarm powstający w gruczołach mlekowych w pierwszych dniach laktacji, w ciągu 72 godzin po porodzie, wykazuje się szczególnymi właściwościami.

Nazywany jest siarą, zawiera bardzo duże ilości składników odżywczych, wzrostowych, ale też wspierających układ immunologicznych dziecka w kluczowych pierwszych dniach życia.

Należą do nich między innymi przeciwciała, leukocyty, limfocyty T i B, makrofagi, a także tzw. czynniki immunomodulujące (regulujące odpowiedź odpornościową organizmu), takie jak laktoferyna, czy muramidaza.

Lizozym w mleku kobiecym stanowi istotny czynnik chroniący maleństwo przed infekcjami. Wraz z pozostałymi składnikami współtworzy pierwszą barierę odpornościową w organizmie malucha, który na świat przychodzi całkowicie bezbronny wobec zagrażających mu patogenów. Właśnie dlatego tak ważne jest karmienie piersią.

Występowanie lizozymu w siarze zwierząt

Lizozym wykazuje korzystne oddziaływanie nie tylko na organizm noworodka, ale też starszych dzieci, a także osób dorosłych.

Ponieważ z oczywistych względów nie jest możliwe dostarczanie go wraz z pierwszym mlekiem matki, zaleca się stosowanie preparatów zawierających siarę bydlęcą (pozyskiwaną od krów tuż po ocieleniu) lub mleko klaczy.

Są to naturalne i w pełni bezpieczne produkty, składem przypominające młodziwo ludzkie, charakteryzujące się dobrą przyswajalnością przez organizm i stanowiące bardzo cenne źródło lizozymu. Colostrum bydlęce lub mleko kobyle warto stosować w celu:

  • wsparcia odporności u dzieci i osób dorosłych;
  • wsparcia organizmu po chorobie;
  • zwiększenia sił witalnych, podniesienia poziomu życiowej energii;
  • poprawy zdolności poznawczych w starszym wieku;
  • podniesienia kondycji skóry i włosów.

Czytaj również

Bibliografia

  • Ewa Gajda, Gabriela Bugla-Płoskońska, Lizozym – występowanie w przyrodzie, właściwości biologiczne i możliwości zastosowań, Postepy Hig Med Dosw (online), 2014; 68.
  • Justyna Bochnak, Kamil Drabik, Adrian Pluta, Justyna Batkowska, Alicja Budzyńska, Lizozym – budowa, funkcje, zastosowanie, w: Jakość surowców pochodzenia zwierzęcego, Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie 2017.
  • Jolanta Król, Aneta Brodziak, Białka mleka o właściwościach antybakteryjnych, Probl Hig Epidemiol 2015, 96(2).
Piotr  Brzózka
Artykuł napisany przez
Piotr Brzózka
Dziennikarz, autor tysięcy publikacji o tematyce ekonomicznej, politycznej, społecznej oraz medycznej. Przez 15 lat związany z Dziennikiem Łódzkim i Polska TheTimes. Z wykształcenia socjolog stosunków politycznych, absolwent Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Po godzinach fotografuje, projektuje, maluje, tworzy muzykę.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Koronawirus (COVID-19) – przyczyny, objawy i leczenie
Wirusy pod mikroskopem
Przeczytaj artykuł
Morfologia EOS – podwyższone eozynofile – co oznaczają?
Podwyższone eozynofile w badaniu krwi
Przeczytaj artykuł
Zapalenie węzłów chłonnych - szyi, pachwinowych. Objawy
Dziecko w czasie badania węzłów chłonnych
Podobne artykuły
Rak wodny - objawy u mężczyzn i kobiet. Jak wygląda?
Wstrząs septyczny – objawy i fazy. Jakie są rokowania?
Pseudomonas aeruginosa (pałeczka ropy błękitnej) – zakażenie
Dwa dni w przedszkolu i infekcja gotowa. Dlaczego dzieci tak często chorują?
Może to Cię zainteresuje
Dzbanek filtrujący - jaki wybrać i dlaczego filtrować wodę?
Jaki materac do łóżeczka dziecięcego? Na co zwrócić uwagę?
Jaki roller do twarzy wybrać i na co pomaga taki masaż?
Olejek CBD - jaki wybrać i czym się kierować przy zakupie?

Ból gardła u dziecka? 🤒
Sprawdź, co pomaga!