ChatGPT został poddany egzaminowi z interny. Wyniki mogą zaskakiwać. Sprawdź❗
ChatGPT został poddany egzaminowi z interny. Wyniki mogą zaskakiwać. Sprawdź❗
ChatGPT został poddany egzaminowi z interny. Wyniki mogą zaskakiwać. Sprawdź❗
Partnerem publikacji jest: Fundacja Urtica Dzieciom

Psychoonkologia - czym jest i jaką rolę pełni psychoonkolog?

Psychoonkologia to stosunkowo młoda dyscyplina wiedzy medycznej, której głównym zadaniem jest poprawa jakości życia osób doświadczających choroby nowotworowej. Cel ten jest osiągany głównie poprzez oddziaływania psychologiczne służące poprawie stanu emocjonalnego, wzmocnieniu więzi społecznych, skutecznej komunikacji oraz uczeniu technik, które wpływają korzystnie na pracę systemu odpornościowego (m.in. radzenie sobie ze stresem, metody wyobrażeniowe, praca z oddechem).
Dziecko rozmawiające z psychoonkologiem
Źródło: 123RF
W skrócie
  • Psychoonkologia realizuje swoje cele w dwóch kierunkach. Pierwszy nastawiony jest na promocję zdrowia, a drugi z kolei to łagodzenie lub usuwanie psychicznych następstw choroby nowotworowej.
  • Psychoonkologiem najczęściej jest osoba z wykształceniem psychologicznym oraz z ukończonymi studiami podyplomowymi z psychoonkologii.
  • Wsparcie w chorobie nowotworowej jest bardzo ważne i to nie tylko ze strony terapeuty, ale przede wszystkim bliskich i rodziny.
Spis treści

Reklama

Czym jest psychoonkologia?

Co to jest psychoonkologia?  To dyscyplina wiedzy, która rozwinęła się przede wszystkim z powodów sukcesów onkologii. Początek jej rozwoju przypada w Europie na lata 80-te XX wieku.

Większy niż dotychczas procent  wyleczonych, dłuższy okres przeżycia i umiejętność opanowania wielu dolegliwości fizycznych spowodowały, że chorzy przestali się koncentrować na „walce” z chorobą lub z bólem, a zaczęli dostrzegać inne potrzeby psychiczne i społeczne warunkujące dobrą jakość życia.

Psychoonkologia realizuje swoje cele w dwóch kierunkach:

  • nastawiony na promocję zdrowia, w najbardziej ogólnym tego słowa znaczeniu, a więc na zmotywowaniu do prowadzenia higienicznego trybu życia, przestrzegania właściwej diety, prawidłowego reagowania na stres, a w węższym zakresie - do profilaktyki w formie badań przesiewowych i kontrolnych;
  • bardziej rozbudowany i szerszy tematycznie – to łagodzenie lub usuwanie psychicznych następstw choroby nowotworowej i jej leczenia. W tej dziedzinie jest dużo do zrobienia i to na każdym etapie choroby, począwszy od momentu zauważenia zmiany i zgłoszenia się do lekarza, a skończywszy na okresie wyleczenia lub znacznego zaawansowania  choroby po kres życia.

W Polsce rozwojem tej dziedziny zajmuje się między innymi Polskie Towarzystwo Psychoonkologiczne oraz czasopismo naukowe "Psychoonkologia" wydawane od 1997 r. przez to towarzystwo.

Psychoonkologia a psychoonkologia kliniczna

Psychoonkologia i psychoonkologia kliniczna to pojęcia tożsame.  

Czasem pojęcie psychoonkologia kliniczna stosowane jest w edukacji i służy podkreśleniu informacji, że w danym programie nauczania jest dużo treści klinicznej.

Reklama

Kim jest psychoonkolog i jak nim zostać? Czy to lekarz?

Psychoonkolog to najczęściej osoba, która posiada wykształcenie psychologiczne oraz ukończyła studia podyplomowe z psychoonkologii.

Na studia psychoonkologiczne przyjmowane są również osoby, które ukończyły wydział lekarski lub posiadają magisterium w zawodach medycznych.

Do używania tytułu psychoonkologa uprawnione są również osoby, które uzyskały certyfikat psychoonkologa nadawany przez Polskie Towarzystwo Psychoonkologiczne (PTPO).

O tym jakie warunki trzeba spełnić, aby taki certyfikat uzyskać można przeczytać na stronie PTPO.

Reklama

Czym zajmuje się psychoonkolog i jak pomaga w leczeniu?

Psychoonkolog jest częścią zespołu medycznego, który oprócz lekarza, pielęgniarki, dietetyka czy fizjoterapeuty pomaga choremu w procesie leczenia.

Pomoc psychoonkologiczna skierowana jest nie tylko do pacjenta, ale również do osób z jego otoczenia życiowego:

  • rodziny,
  • przyjaciół,
  • znajomych,
  • współpracowników.

Zadania psychoonkologa są zróżnicowane i zależą od potrzeb chorego i jego bliskich, a także od etapu choroby. Psychoonkolog zajmuje się głównie psychoedukacją i terapią.

Do zadań psychoonkologa należą m.in.:

  • pomoc w odnalezieniu się po diagnozie,
  • uczenie metod i technik psychologicznych służących poprawie stanu emocjonalnego, a tym samym sprzyjających pracy systemu odpornościowego,
  • wskazywanie technik dobrej komunikacji,
  • praca nad poprawą jakości życia, która szczególnie zależy od nasilenia negatywnych stanów emocjonalnych i poziomu energii życiowej,
  • wsparcie bliskich.

Psychoonkolog, jeśli nie jest lekarzem, nie może leczyć farmakologicznie i wystawiać recept.

Reklama

Psychoonkolog na NFZ

W ramach Narodowego Funduszu Zdrowia z pomocy psychoonkologa może skorzystać każdy pacjent lub jego bliska, wspierająca osoba.

Psychoonkolodzy są zatrudnieni w szpitalach na oddziałach onkologicznych, w przychodniach, w przyklinicznych oddziałach dziennych oraz w poradniach zdrowia psychicznego. Zdarzają się też w  poradnie psychoonkologiczne.

W każdym może istnieć inny system rejestracji i dostępu do takich porad.

Dalszą część artykułu znajdziesz pod sekcją "Pytania do eksperta"

Pytania do eksperta
Iwona Nawara
Iwona Nawara
Psychoonkolog współpracująca z Fundacją Urtica Dzieciom
01
Czy psychoonkolog to lekarz?
Niekoniecznie. Lekarz może być psychoonkologiem, jeśli ukończy szkolenie w ramach studiów podyplomowych z psychoonkologii. Najczęściej psychoonkologiem jest psycholog.
02
Jak zostać psychoonkologiem?
Psychoonkologiem może zostać osoba, która uprawia zawód psychologa, lekarza lub ukończyła studia magisterskie w dziedzinach medycznych oraz jest absolwentem podyplomowych studiów z psychoonkologii. Drugą ścieżką dla osób wymienionych powyżej jest uzyskanie certyfikatu psychoonkologa w procesie certyfikacji Polskiego Towarzystwa Psychoonkologicznego.
03
Czy psycholog i psychoonkolog mają takie samo wykształcenie?
Nie. To nie są tożsame zawody.
04
Czy w trakcie leczenia onkologicznego wizyta u psychoonkologa jest obligatoryjna?
Nie. W trakcie leczenia onkologicznego można zalecić taką wizytę. Każdy pacjent decyduje sam, czy chce udać się po poradę do psychoonkologa.
05
Czy psychoonkolog może wystawić receptę?
Psychoonkolog może wystawić receptę, jeśli jednocześnie jest lekarzem. Tylko lekarze mają prawo do wystawiania jakichkolwiek recept czyli leczenia farmakologicznego.

Reklama

Jak rodzina i bliscy powinni rozmawiać z chorym na raka?

Wsparcie w chorobie nowotworowej jest niezwykle ważne i to nie tylko ze strony terapeuty, ale przede wszystkim bliskich i rodziny. Doświadczenie życiowe, jakim jest choroba może równie dobrze scementować  i wzmocnić rodzinę , jak i obnażyć jej słabość.

Każdy członek rodziny musi sam i na własny sposób poradzić sobie z tą sytuacją. Najważniejsze, aby rodzina była wobec siebie szczera i otwarta. Istnieje duża potrzeba zrozumienia i wyrozumiałości.

Każdy najpewniej stara się zaistnieć w tej nowej sytuacji najlepiej jak może. Nie można wyzdrowieć za kogoś. Można mu tylko w tym pomóc.

Dobrze jest, aby chory sam decydował, w czym można go wspierać. Warto, by pomagający skoncentrował się na własnym zdrowiu i samopoczuciu, a jednocześnie był wrażliwy na potrzeby chorego. Zachowywał się w taki sposób, aby mieć wystarczający poziom energii, by móc pomagać.

Rola osoby wspierającej jest najczęściej rolą zupełnie nową i wcale niełatwą.

Wsparcie w sytuacji choroby jest niezwykle ważne, czasem wręcz leczące. Chorzy potrzebują zainteresowania, pomocy, zrozumienia. Sami często nie umieliby przejść przez różne etapy swojej choroby.      

Osoby bliskie dają to, czego w chorobie potrzeba:    

  • bliskość,
  • ciepło,
  • zrozumienie,
  • wsparcie fizyczne i organizacyjne,
  • opiekę.

Ważne jest, aby to zobaczyć i docenić. Z drugiej strony pomaganie może powodować zmęczenie, czasem nawet wyczerpanie. Warto o tym pamiętać.

Warto zadbać o swoją kondycję psychiczną i fizyczną od samego początku bycia w roli osoby wspierającej. Odnalezienie się w nowych rolach po chorobie bywa niełatwe.

Pomocą mogą być programy terapeutyczne dla rodzin, partnerów czy bliskich stosowane w psychoonkologii. Jednym z nich jest Terapia Simontonowska.

Czytaj również

Bibliografia

  • Krystyna de Walden Gałuszko – Psychoonkologia w praktyce klinicznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, wyd. 2014, ISBN 9788320045659
  • Monika Dorfmuller, Hermann Dietzfelbinger - Psychoonkologia. Diagnostyka. Metody Terapeutyczne, Wydawnictwo Medyczne Urban&Partner, wyd. 2021, ISBN 9788376093253
  • Carl Simonton - Jak żyć z rakiem i go pokonać, Wydawnictwo Ravi, wyd. 2023, ISBN 8372290563
  • Maxie Maultsby, Michael DeBernardi, Mariusz Wirga - ABC Twoich Emocji, Wydawnictwo Wulkan, wyd. 2019, ISBN 9788394767921
  • Psychoonkologia w Polsce https://www.psychiatriapolska.pl/Psychoonkologia-w-Polsce,60906,0,1.html [data dostępu: 01.02.2024]
  • Polskie Towarzystwo Psychoonkologiczne, https://pl.wikipedia.org/wiki/Polskie_Towarzystwo_Psychoonkologiczne [data dostępu: 01.02.2024]
Psychoonkolog Iwona Nawara
Artykuł napisany przez
Psychoonkolog Iwona Nawara
Psychoonkolog, specjalista psychologii klinicznej, psychotraumatolog. Terapeuta i trener Racjonalnej Terapii Zachowania oraz Terapii Simontonowskiej.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Lekarze i specjaliści
Ortoptysta: co to za lekarz? Czym różni się od okulisty?
Mała dziewczynka zakrywa oko
Położna środowiskowa - jak i kiedy wybrać?
Położna podczas wizyty domowej
Czym zajmuje się chirurg naczyniowy? Jakie schorzenia leczy?
Chirurg naczyniowy w trakcie operacji
Podobne artykuły
Geriatra rozmawia z pacjentką
Geriatra: czym się zajmuje i co leczy ten lekarz? Wizyty
Opiekun medyczny trzyma dłonie swojego pacjenta
"Opiekun medyczny - kurs i zakres obowi\u0105zk\u00f3w. Jakie ma uprawnienia i ile zarabia?"
Radiolog ogląda zdjęcia RTG
Radiolog: czym się zajmuje ten lekarz? Jakie badania robi?
Personel szpitalny
Kto pracuje w szpitalu? Lekarze, pielęgniarki i inne zawody
Poradnia audiologiczna
Czym się zajmuje lekarz audiolog i jakie badania wykonuje?

Reklama


1/3 kobiet ma niedobór tego pierwiastka 😲
Sprawdź powód!