Znajdź chorobę

Alergia na jad owadów - przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie

Alergia na jad owadów jest nieprawidłową reakcją układu odpornościowego na związki zawarte w jadzie owadów. Mogą objawiać się zmianami skórnymi lub utrudnionym oddychaniem, które jest bezpośrednim zagrożeniem dla życia. W takim wypadku niezbędna jest konsultacja lekarska. Poznaj przyczyny, objawy i sposoby leczenia alergii na jad owadów.

Spis treści

Wiele osób doświadcza użądleń przez owady, dla większości są one przykrym i bolesnym, ale zazwyczaj niegroźnym doświadczeniem. U części mogą jednak przynieść trwałe skutki w postaci alergii. Najważniejszą rolę w wywoływaniu alergii odgrywają owady z rzędu błonkoskrzydłych, do których zaliczane są m.in.: pszczoły, osy, trzmiele, szerszenie oraz mrówkowate. W Polsce najczęściej zdarzają się użądlenia przez osy oraz pszczoły, rzadziej trzmiele. Okres lotu tych owadów, a tym samym zwiększone ryzyko użądlenia występuje od kwietnia do października. Inne owady niż błonkoskrzydłe uczulają o wiele rzadziej, brak jest również odpowiednich metod do diagnozowania tych alergii. Niemalże każdy jest narażony na rozwój alergii na jad owadów. Objawy reakcji alergicznej mogą być bardzo różne, niekiedy bywają gwałtowne i mogą zagrażać życiu.

Alergia na jad owadów - czym jest?

Istotą alergii jest nieprawidłowa odpowiedź układu odpornościowego, który stoi na straży organizmu broniąc go przed atakami różnych szkodliwych drobnoustrojów (np. bakterii, wirusów), jak i innych związków. Z nie do końca jasnych przyczyn zaczyna on traktować substancje potencjalnie nieszkodliwe – tzw. alergeny jak (np. związki zawarte w jadzie owadów) jako groźne dla organizmu czynniki i rozpoczyna z nimi walkę.

Zobacz wideo: Alergia jest dziedziczna

Konsekwencją działania układu odpornościowego jest uwolnieniekrzy z różnych substancji odpowiadających za rozwój reakcji alergicznej i wystąpienie określonych objawów. Wprowadzenie jadu owadów do ciała człowieka odbywa się podczas użądlenia. Owady najczęściej atakują, gdy czują się zagrożone. Osa może użądlić wielokrotnie, pszczoły po użądleniu i wyciągnięciu żądła giną.

Jad owadów zawiera wiele rozmaitych związków chemicznych, część z nich odpowiada za rozwój reakcji alergicznej. Jad os ma dużą zdolność do wywoływania reakcji alergicznej, za jej rozwój odpowiada przede wszystkim tzw. antygen 5, fosfolipaza A i hialuronidaza. Z kolei u pszczół uczulają głównie– fosfolipaza kwaśna, melityna i hialuronidaza. Jady poszczególnych owadów błonkoskrzydłych zawierają również wiele podobnych związków, w związku z czym mogą występować tzw. reakcje krzyżowe. Wówczas osoby uczulone np. na jad os w przypadku ugryzienia przez trzmiele również mogą rozwinąć objawy alergii. Do rozwoju nadwrażliwości na jad owadów zazwyczaj konieczne jest kilkukrotne użądlenie w przeszłości. Z czasem nieprawidłowa odpowiedź układu odpornościowego się nasila i po kolejnym użądleniu występują objawy alergii.

Alergia na jad owadów - przyczyny

Rozwojowi alergii na jad owadów sprzyja:

  • Kilkukrotne użądlenie przez owady w przeszłości – do rozwoju objawów alergicznych niemalże zawsze konieczne jest przedostanie się jadu do organizmu w przeszłości. Zapoczątkowuje to nieprawidłową reakcję układu odpornościowego, mimo że początkowo nie ma objawów alergii. Kolejne użądlenia nasilają tę nieprawidłową odpowiedź. W pewnym momencie kolejne użądlenie wywołuje objawy alergii.
  • Czynniki środowiskowe - przebywanie w miejscach, gdzie występuje duża liczba os, pszczół itp. zwiększa ryzyko użądlenia, a tym samym rozwój alergii.
  • Występowanie innych rodzajów alergii – inne rodzaje alergii same w sobie nie zwiększają ryzyka rozwoju uczulenia na jad owadów. Jednakże alergicy, u których dodatkowo rozwinie się nadwrażliwość na jad często prezentują bardziej nasilone objawy alergii.

Wiele osób u których doszło do rozwoju alergii na jad owadów, zadaje pytanie czy kolejne użądlenie może wywołać groźne reakcje alergiczne. Odpowiedź na to pytanie jest trudna, jednakże pewne sytuacje temu sprzyjać:

  • nasilenie objawów podczas poprzedniej reakcji – u około połowy osób powtarzają się takie same objawy przy kolejnym użądleniu,
  • wiek - u dzieci rzadziej rozwijają się groźne reakcje,
  • rodzaj owada który wywołuje uczulenie – bardziej na groźną reakcję są narażone osoby uczulone na jad osy,
  • czas od ostatniego użądlenia – stwierdzono, że przez okres około 2-3 tygodni po użądleniu występuje zmniejszona wrażliwość na jad i w przypadku ponownego kontaktu z jadem istnieje mniejsze ryzyko rozwoju ciężkich objawów.

Alergia na jad owadów - objawy

Objawy alergii na jad owadów mogą mieć różne nasilenie. U większości mają postać nasilonej reakcji uczuleniowej zlokalizowanej miejscowo w okolicy użądlenia pod postacią:

  • zaczerwienienia,
  • silnego pieczenia,
  • świądu,
  • pokrzywki – lokalizuje się najczęściej w okolicy użądlenia, utrzymuje się około godziny,
  • obrzęku – obejmujący przede wszystkim okolicę użądlenia, niekiedy może być bardzo rozległy i obejmować np. całą nogę, rękę itp.,
  • pęcherzy – występują rzadko,
  • bólu brzucha,
  • ogólnego osłabienia.

Jad owadów może wywoływać również ciężkie ogólne reakcje alergiczne, które mogą zagrażać życiu. W przypadku ich wystąpienia należy pilnie wezwać pogotowie lub zgłosić się do lekarza. Objawy ciężkiej reakcji alergicznej rozwijają się najczęściej do 30 minut od użądlenia (zazwyczaj jest to kilka minut). Należą do nich:

  • trudności w oddychaniu: duszność, świszczący oddech – spowodowane obrzęknięciem i skurczem dróg oddechowych,
  • nagły spadek ciśnienia krwi,
  • szybkie tętno lub ból w klatce piersiowej,
  • zawroty głowy,
  • zaburzenia połykania,
  • zaburzenia mowy,
  • nudności, wymioty i biegunka,
  • zaburzenia lub utrata świadomości.

Osoby u których doszło do użądlenia w okolicy szyi i twarzy (szczególnie języka i gardła) niezależnie od prezentowanych objawów powinny również pilnie zgłosić się do lekarza. Nawet jeśli nie są uczulone, jad owadów może doprowadzić u nich do zamknięcia światła dróg oddechowych i uduszenia w mechanizmie innym niż alergia. U osób uczulonych użądlenia w okolicy twarzy i szyi szczególnie predysponują do rozwoju ciężkiej reakcji alergicznej.



Bibliografia

  • Edward Rudzki,„Alergeny”,,
  • red. Prof. Dr hab. Andrzeja Szczeklika,„Choroby wewnętrzne”,,
  • dr med.Grażyna Pulka ,„Rozpoznanie, profilaktyka i leczenie alergii na jad owadów błonkoskrzydłych” ,„Medycyna Praktyczna”,
  • Dr n. med. Radosław Gawlik,„Alergia na jad owadów błonkoskrzydłych” , Alergia 4/7 200/2001,
  • Niels Mygind,“Instant allergy”,,
  • Johannes Ring,“Allergy in practice” ,,
Pytanie: Czy zdecydujesz się na bankowanie krwi pępowinowej swojego dziecka?

  Tak. Uważam, ze to dobre zabezpieczenie jego zdrowia

  Nie wiem, muszę głębiej zapoznać się z tematem

  Nie. Sądzę, że nie będzie to konieczne