Alergia krzyżowa - rozpoznanie i tabele reakcji krzyżowych

Jesteś uczulony na pyłki traw i myślisz, że tylko one mogą wywołać reakcje alergiczne? Nic bardziej mylnego. Większość alergenów wchodzi w reakcje krzyżowe, dlatego u osób uczulonych na pyłki może pojawić się silna reakcja alergiczna na niektóre owoce i warzywa. Każdy alergik powinien znać tabelę reakcji krzyżowych, żeby wiedzieć jakie produkty mogą mu zaszkodzić.

Polskie Towarzystwo Alergologiczne szacuje, że około 30 proc. pacjentów uczulonych na pyłki roślin reaguje krzyżowo z pokarmami. Problem nasila się szczególnie latem i wiosną, kiedy pylą najbardziej alergizujące drzewa, trawy i zboża. Okazuje się, że ogromne znaczenie dla zdrowia alergików ma w tym okresie świadomość tego, co mogą, a czego nie powinni jeść.

Z alergią krzyżową mamy do czynienia, gdy przeciwciała IgE wytworzone przez organizm alergika pierwotnie w kierunku jednego alergenu, rozpoznają podobne białko pochodzące z innego alergenu. W jednym czasie pojawia się wtedy reakcja alergiczna na co najmniej dwa alergeny. Reakcja krzyżowa może zachodzić między różnymi alergenami pokarmowymi, między pokarmowymi i wziewnymi (pyłki, sierść zwierząt) oraz między pokarmowymi i kontaktowymi (np. z lateksem).

Zobacz wideo: Alergia jest dziedziczna

Alergia krzyżowa objawy

Reakcja krzyżowa najczęściej zachodzi już po 15-30 minutach od zjedzenia produktu, który wchodzi w reakcję z innym alergenem. Reakcję może wywołać nawet niewielka ilość alergenu. Mogą pojawić się wtedy dolegliwości ze strony układu oddechowego, pokarmowego i problemy skórne, rzadziej objawy ogólnoustrojowe, np. wstrząs anafilaktyczny. Najczęściej są to:

  • wodnisty katar
  • skurcz oskrzeli
  • pieczenie i świąd języka, warg, policzków
  • spierzchnięte wargi
  • zajady
  • zmiany skórne
  • obrzęk Quinckego
  • łzawienie oczu

Do tego mogą dojść bóle brzucha, wymioty i biegunka.

Alergia krzyżowa - brzoza

Często alergia krzyżowa pojawia się, gdy w reakcję wejdą ze sobą pyłki roślin (alergie wziewne) i owoce czy warzywa. Taki przypadek mamy z bardzo popularną alergią na pyłki brzozy (aż w 80 proc. przypadków dochodzi do reakcji krzyżowej). Okazuje się, że uczuleni na nie pacjenci nie powinni w czasie pylenia brzozy jeść:

  • jabłek
  • gruszek
  • kiwi,
  • moreli i brzoskwiń
  • marchwi
  • selera
  • pomidorów
  • orzechów laskowych
  • curry

Zresztą dodatkowe reakcje alergiczne mogą pojawić się nie tylko, gdy pacjent w okresie pylenia zjada czyste orzechy laskowe, ale także, gdy są one wykorzystywane w przetwórstwie spożywczym i kosmetycznym. Osoba uczulona na pyłki brzozy może też reagować alergicznie na pyłki olszy, leszczyny, dębu, grabu, buku.

Alergia krzyżowa - trawy

Wiosna i lato to najtrudniejszy czas dla uczulonych na trawy oraz zboża, dlatego, żeby nie nasilać i tak nieprzyjemnych objawów (katar sienny, łzawienie oczu, duszności) wynikających z samego pylenia, trzeba wyeliminować z diety w tym czasie rośliny, które wchodzą w reakcję krzyżową z trawami i zbożami.  Trzeba szczególnie uważać wtedy na:

  • ziemniaki
  • pomidory
  • seler
  • groch
  • kiwi
  • melony
  • orzeszki ziemne
  • produkty mączne

Alergia krzyżowa - roztocza

Osoby, które mają alergię wziewną na roztocza kurzu domowego powinny przez cały rok unikać diety bogatej w owoce morza. Roztocza wchodzą w reakcję krzyżową z krabami, krewetkami, ośmiornicami i homarami. Warto też zwrócić uwagę na gotowe produkty, które mogą w swoim składzie zawierać niewielkie ilości owoców morza, czyli różnego rodzaju pasty, sosy i sałatki. 

Alergia krzyżowa - mleko

Alergia na białko mleka krowiego jest jedną z najczęstszych alergii pokarmowych. Osoby uczulone na laktozę powinny zwrócić szczególną uwagę na mleko innych zwierząt i mięso. Aż w 90 procentach przypadków dochodzi do reakcji krzyżowej między mlekiem krowim i kozim, oraz w 10 procentach między mlekiem krowim a mlekiem owczym, wołowiną i cielęciną. 

Alergia krzyżowa tabela

Oto najczęstsze alergeny reagujące krzyżowo:

  • pyłek leszczyny (pyłek drzew brzozy, olszy, dębu, grabu, buku orzech laskowy)
  • pyłek traw (melon, arbuz, pomidor mąka z żyta i pszenicy)
  • pyłek bylicy (seler, marchew, przyprawy)
  • pyłek drzew oliwnych (pyłek jesionu, ligustru pospolitego, pyłek bzu, lilaka)
  • roztocze kurzu domowego (skorupiaki: krewetki, kraby, ostrygi ślimaki)
  • grzyby Alternaria alternata (grzyby Cladosporium herbarum, Candida albicans, Aspergillus fumigatus, Penicillium citrinum, Fusarium solan, lateks)
  • pióra (jajo kurze, mięso kurze)
  • sierść kota (mięso wieprzowe)
  • lateks gumy naturalnej (banan, awokado, kiwi, papaja, ananas, melon, mango, kasztan jadalny, migdały, grejpfruty, seler, ziemniaki, orzechy, pomidory, marchew, papryka, szpinak, sałata, fikus)
  • ryż (trawy/zboża, mąka żytnia, pszenna, owies)
  • orzech ziemny (bylica, owoce pestkowe: śliwka, brzoskwinia, 
    groch, soja, pomidor, lateks)
  • słonecznik (drzewo oliwne, trawy/zboża, bylica, złocień)
  • rumianek (trawy/zboża, brzoza, bylica, ambrozja)
  • rzepak (brzoza, trawy/zboża)
  • ambrozja (jesion, bylica, rumianek, owoce pestkowe, tj. jabłka, gruszka, melon, seler, lateks)
  • papryka (brzoza, bylica, seler)
  • pomidor surowy (brzoza, trawy/zboża, bylica, owoce pestkowe: jabłko, gruszka, surowy ziemniak, seler, orzech ziemny, lateks)
  • surowa marchew (brzoza, bylica, mango, melon, ogórek, seler)
  • jad pszczoły (jad osy lub szerszenia)
  • kwas acetylosalicylowy (niesterydowe leki przeciwzapalne)

Czytaj też:

Najczęściej czytane
  1. Jaki kolor stolca powinien nas niepokoić?
  2. Domieszki w stolcu - o czym świadczą?
  3. Przegląd najpopularniejszych leków bez recepty na alergię
  4. Jak powinien wyglądać prawidłowy stolec?
  5. Alarmujące wyniki badań nad zatruciami wśród Polaków
Powiązane artykuły
  1. Alergia: czy powiększony migdałek może być wynikiem alergii?
  2. 10 rzeczy, które musisz wiedzieć o odczulaniu!
  3. 3 przypadki, w których bandaż to konieczność
  4. 5 mitów o alergiach pokarmowych
  5. 5 pytań o anafilaksję i wstrząs anafilaktyczny
Oglądaj w MedMeTV
  1. Alergia: czy powiększony migdałek może być wynikiem alergii?
  2. Ćwiczenia terapeutyczne przy zawrotach głowy