Alergia krzyżowa - rozpoznanie i tabele reakcji krzyżowych

Osoba uczulona na owoce
Źródło: 123RF

Autor

Joanna Barczykowska

Jesteś uczulony na pyłki traw i myślisz, że tylko one mogą wywołać reakcje alergiczne? Nic bardziej mylnego. Większość alergenów wchodzi w reakcje krzyżowe, dlatego u osób uczulonych na pyłki może pojawić się silna reakcja alergiczna na niektóre owoce i warzywa. Każdy alergik powinien znać tabelę reakcji krzyżowych, żeby wiedzieć jakie produkty mogą mu zaszkodzić.

Spis treści

Polskie Towarzystwo Alergologiczne szacuje, że około 30 proc. pacjentów uczulonych na pyłki roślin reaguje krzyżowo z pokarmami. Problem nasila się szczególnie latem i wiosną, kiedy pylą najbardziej alergizujące drzewa, trawy i zboża. Okazuje się, że ogromne znaczenie dla zdrowia alergików ma w tym okresie świadomość tego, co mogą, a czego nie powinni jeść.

Z alergią krzyżową mamy do czynienia, gdy przeciwciała IgE wytworzone przez organizm alergika pierwotnie w kierunku jednego alergenu, rozpoznają podobne białko pochodzące z innego alergenu. W jednym czasie pojawia się wtedy reakcja alergiczna na co najmniej dwa alergeny. Reakcja krzyżowa może zachodzić między różnymi alergenami pokarmowymi, między pokarmowymi i wziewnymi (pyłki, sierść zwierząt) oraz między pokarmowymi i kontaktowymi (np. z lateksem).

Zobacz wideo: Alergia jest dziedziczna

Alergia krzyżowa objawy

Reakcja krzyżowa najczęściej zachodzi już po 15-30 minutach od zjedzenia produktu, który wchodzi w reakcję z innym alergenem. Reakcję może wywołać nawet niewielka ilość alergenu. Mogą pojawić się wtedy dolegliwości ze strony układu oddechowego, pokarmowego i problemy skórne, rzadziej objawy ogólnoustrojowe, np. wstrząs anafilaktyczny. Najczęściej są to:

  • wodnisty katar
  • skurcz oskrzeli
  • pieczenie i świąd języka, warg, policzków
  • spierzchnięte wargi
  • zajady
  • zmiany skórne
  • obrzęk Quinckego
  • łzawienie oczu

Do tego mogą dojść bóle brzucha, wymioty i biegunka.

Alergia krzyżowa - brzoza

Często alergia krzyżowa pojawia się, gdy w reakcję wejdą ze sobą pyłki roślin (alergie wziewne) i owoce czy warzywa. Taki przypadek mamy z bardzo popularną alergią na pyłki brzozy (aż w 80 proc. przypadków dochodzi do reakcji krzyżowej). Okazuje się, że uczuleni na nie pacjenci nie powinni w czasie pylenia brzozy jeść:

  • jabłek
  • gruszek
  • kiwi,
  • moreli i brzoskwiń
  • marchwi
  • selera
  • pomidorów
  • orzechów laskowych
  • curry

Zresztą dodatkowe reakcje alergiczne mogą pojawić się nie tylko, gdy pacjent w okresie pylenia zjada czyste orzechy laskowe, ale także, gdy są one wykorzystywane w przetwórstwie spożywczym i kosmetycznym. Osoba uczulona na pyłki brzozy może też reagować alergicznie na pyłki olszy, leszczyny, dębu, grabu, buku.

Zobacz również: Obrzęk Quinckego

Alergia krzyżowa - trawy

Wiosna i lato to najtrudniejszy czas dla uczulonych na trawy oraz zboża, dlatego, żeby nie nasilać i tak nieprzyjemnych objawów (katar sienny, łzawienie oczu, duszności) wynikających z samego pylenia, trzeba wyeliminować z diety w tym czasie rośliny, które wchodzą w reakcję krzyżową z trawami i zbożami.  Trzeba szczególnie uważać wtedy na:

  • ziemniaki
  • pomidory
  • seler
  • groch
  • kiwi
  • melony
  • orzeszki ziemne
  • produkty mączne

Alergia krzyżowa - roztocza

Osoby, które mają alergię wziewną na roztocza kurzu domowego powinny przez cały rok unikać diety bogatej w owoce morza. Roztocza wchodzą w reakcję krzyżową z krabami, krewetkami, ośmiornicami i homarami. Warto też zwrócić uwagę na gotowe produkty, które mogą w swoim składzie zawierać niewielkie ilości owoców morza, czyli różnego rodzaju pasty, sosy i sałatki. 

Alergia krzyżowa - mleko

Alergia na białko mleka krowiego jest jedną z najczęstszych alergii pokarmowych. Osoby uczulone na laktozę powinny zwrócić szczególną uwagę na mleko innych zwierząt i mięso. Aż w 90 procentach przypadków dochodzi do reakcji krzyżowej między mlekiem krowim i kozim, oraz w 10 procentach między mlekiem krowim a mlekiem owczym, wołowiną i cielęciną. 

Alergia krzyżowa tabela

Oto najczęstsze alergeny reagujące krzyżowo:

  • pyłek leszczyny (pyłek drzew brzozy, olszy, dębu, grabu, buku orzech laskowy)
  • pyłek traw (melon, arbuz, pomidor mąka z żyta i pszenicy)
  • pyłek bylicy (seler, marchew, przyprawy)
  • pyłek drzew oliwnych (pyłek jesionu, ligustru pospolitego, pyłek bzu, lilaka)
  • roztocze kurzu domowego (skorupiaki: krewetki, kraby, ostrygi ślimaki)
  • grzyby Alternaria alternata (grzyby Cladosporium herbarum, Candida albicans, Aspergillus fumigatus, Penicillium citrinum, Fusarium solan, lateks)
  • pióra (jajo kurze, mięso kurze)
  • sierść kota (mięso wieprzowe)
  • lateks gumy naturalnej (banan, awokado, kiwi, papaja, ananas, melon, mango, kasztan jadalny, migdały, grejpfruty, seler, ziemniaki, orzechy, pomidory, marchew, papryka, szpinak, sałata, fikus)
  • ryż (trawy/zboża, mąka żytnia, pszenna, owies)
  • orzech ziemny (bylica, owoce pestkowe: śliwka, brzoskwinia, 
    groch, soja, pomidor, lateks)
  • słonecznik (drzewo oliwne, trawy/zboża, bylica, złocień)
  • rumianek (trawy/zboża, brzoza, bylica, ambrozja)
  • rzepak (brzoza, trawy/zboża)
  • ambrozja (jesion, bylica, rumianek, owoce pestkowe, tj. jabłka, gruszka, melon, seler, lateks)
  • papryka (brzoza, bylica, seler)
  • pomidor surowy (brzoza, trawy/zboża, bylica, owoce pestkowe: jabłko, gruszka, surowy ziemniak, seler, orzech ziemny, lateks)
  • surowa marchew (brzoza, bylica, mango, melon, ogórek, seler)
  • jad pszczoły (jad osy lub szerszenia)
  • kwas acetylosalicylowy (niesterydowe leki przeciwzapalne)

Czytaj też:

Oceń artykuł

(liczba ocen 18)

Pytanie: Jak często chodzisz do ginekologa?

  Nie byłam nigdy

  Raz na kilka lat

  Co roku

  Co pół roku

  Gdy mam jakąś dolegliwość

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA