Znajdź chorobę

Alergia na zboża - przyczyny, objawy, leczenie i dieta

Alergia na zboża zazwyczaj powodowana jest przez pszenicę i dotyczy przede wszystkim dzieci. Jako alergen pokarmowy jest trzecim, najczęściej uczulającym składnikiem diety zaraz po krowim mleku oraz jajku kurzym. Objawia się utrudnionym oddychaniem, pokrzywką, nudnościami, biegunką oraz zatkanym nosem. Nie należy lekceważyć jej symptomów, gdyż w przypadkach ciężkiej reakcji organizmu na zboże może dość nawet do wstrząsu anafilaktycznego, który zagraża życiu.

Spis treści

Alergia ta występuje przede wszystkim u dzieci, ale może wystąpić również u dorosłych. Istnieje szereg gatunków zbóż, które mogą wywoływać alergię. W Polsce najczęściej uczula pszenica. Głównym mechanizmem, w którym dochodzi do rozwinięcia nadwrażliwości na to zboże jest droga pokarmowa, czyli spożywanie produktów zawierających pszenicę lub jej pochodne.

U małych dzieci pszenica jako alergen pokarmowy zajmuje trzecie miejsce po mleku krowim i jajku kurzym. Jeśli choroba pojawi się we wczesnych latach życia istnieje spore prawdopodobieństwo, że dziecko z niej wyrośnie. 

Alergia na inne rodzaje zbóż jest rzadsza, ale również słabiej zbadana. Alergia na żyto związana jest przede wszystkim z alergią pyłkową oraz narażeniem zawodowym (pracownicy piekarni itp.). Znacznie rzadziej uczula jęczmień (głównie po spożyciu piwa) oraz ryż – który jest stosunkowo słabym alergenem, a ten typ nadwrażliwości spotyka się głównie w krajach o dużym spożyciu ryżu (kraje azjatyckie).

Zobacz wideo: Alergia jest dziedziczna

Alergia na zboża - przyczyny

Istotą alergii jest nieprawidłowa odpowiedź układu odpornościowego, który stoi na straży organizmu broniąc go przed atakami różnych szkodliwych drobnoustrojów (np. baterii,wirusów), jak i innych związków. Z nie do końca jasnych przyczyn zaczyna on traktować substancje potencjalnie nieszkodliwe – tzw. alergeny (jak np. białka budujące niektóre gatunki zbóż) jako groźne dla organizmu czynniki i rozpoczyna z nimi walkę. Konsekwencją działania układu odpornościowego jest uwolnienie różnych substancji do krwi - odpowiadających za rozwój reakcji alergicznej i wystąpienie określonych objawów.

Zboża mogą uczulać dwiema głównymi drogami:

  • Pokarmową - produkty zbożowe wchodzą w skład wielu pokarmów, których przyjmowanie u części osób może prowadzić do rozwoju objawów alergii. Świadomość tego faktu jest ważna dla osób uczulonych, które powinny unikać spożywania posiłków, które mogą zawierać alergizujące zboża.
  • Oddechową - zboża należą do roślin wiatropylnych – u części osób dochodzi do rozwinięcia alergii na pyłek zbóż. Przyczyny, objawy i leczenie tej alergii omówiono w artykule Alergia na pyłki roślin. Zboża zaliczane są do traw, ich okres pylenia przypada na okres od połowy maja do połowy lipca – wówczas dochodzi do rozwoju objawów alergii.

Inną mniej liczną grupą osób z alergią na zboża są osoby narażone zawodowo na wysokie stężenia alergenów zbożowych. Przykładem są tutaj pracownicy piekarni, którzy podczas pracy wdychają między innymi mąkę zbożową. Zespół objawów spowodowany wdychaniem alergenów zbożowych w miejscu pracy określany jest nawet mianem tzw. „astmy piekarzy”.

Do czynników ryzyka rozwoju alergii na zboża należą:

  • Wiek – ten rodzaj alergii dotyczy przede wszystkim dzieci, ale należy dodać że większość z niej wyrasta z biegiem lat.
  • Czynniki genetyczne – alergia na zboża występująca u krewnych zwiększa ryzyko rozwoju tego schorzenia w kolejnych pokoleniach.
  • Atopowe zapalenie skóry - osoby chore na atopie są bardziej narażone na rozwój wielu rodzajów alergii w tym nadwrażliwości na zboża.
  • Narażenie zawodowe – jeśli w miejscu pracy występuje wysokie stężenie alergenów zbożowych (np. piekarnie), a pracownicy długotrwale są narażeni na ich wdychanie – istnieje u nich zwiększone ryzyko rozwoju alergii na zboża.

Alergia na pszenicę

Pszenica jest najczęściej uczulającym zbożem w Polsce, dlatego warto się jej przyjrzeć bliżej. Alergenami w tym przypadku są niektóre proteiny zawarte w pszenicy (głównie frakcje albuminowe i globulinowe). Główną drogą uczulenia w przypadku tej rośliny są pokarmy. Badania wykazały, że alergeny zawarte w pszenicy są odporne na wysoką temperaturę (podgrzewanie), a wręcz przeciwnie - pieczenie może zwiększać ich alergizujące działanie. Jako że mąka pszenna i inne produkty zbożowe są szeroko wykorzystywane w przemyśle spożywczym – to wiele pokarmów zawierających pszenicę, mimo iż została ona poddana obróbce, może nadal uczulać. Nieraz zdarza się również u osób uczulonych na pszenicę alergia na inne rodzaje zbóż.

Ważne jest by odróżnić alergię na pszenicę od celiakii, czyli wrodzonej nietolerancji glutenu (mieszaniny białek wchodzącej w skład pszenicy, ale także innych gatunków zbóż). Mimo iż alergia na pszenicę i celiakia w pewnych okresach mogą mieć podobne objawy – to ich podłoże i przebieg są znacząco różne. Ważne jest również to, że pacjenci uczuleni na pszenicę nie mogą spożywać wielu produktów bezglutenowych (które są polecane w celiakii). Mimo że usunięto z nich tę grupę białek, to nadal mogą zawierać inne alergeny pszenicy.

Alergia na zboża - objawy

Objawy alergii na zboża zależą przede wszystkim od sposobu w jaki dochodzi do uczulenia. W przypadku drogi oddechowej – objawy alergii na zboża są identyczne jak symptomy innych alergii pyłkowych np. katar sienny, uporczywe kichanie, które występują w okresie pylenia zbóż.

Jeżeli do rozwoju nadwrażliwości na zboża doszło drogą pokarmową charakterystyczne jest występowanie objawów alergii kilka minut, rzadziej kilka godzin po spożyciu posiłku, który zawiera w sobie uczulające zboża lub ich pochodne.

Objawami alergii pokarmowej mogą być:

  • obrzęk , swędzenie, podrażnienie w okolicy ust i gardła,
  • pokrzywka, swędząca wysypka, obrzęki na skórze,
  • zatkany nos,
  • zapalenie spojówek (przekrwione, swędzące, piekące oczy),
  • duszność, świszczący oddech, problemy z oddychaniem – objawy astmy,
  • nudności i wymioty,
  • biegunka.

W rzadkich przypadkach u części osób może dojść do rozwoju ciężkich objawów reakcji alergicznej na zboża,(wstrząsu anafilaktycznego) które są stanem zagrożenia życia. W przypadku ich wystąpienia należy pilnie wezwać pogotowie (999 lub 112) lub jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Należą do nich:

  • trudności w oddychaniu – spowodowane obrzęknięciem i skurczem dróg oddechowych,
  • nagły spadek ciśnienia krwi,
  • szybkie tętno,
  • zawroty głowy,
  • zaburzenia lub utrata świadomości.


Bibliografia

  • Edward Rudzki,„Alergeny”,,
  • Richard Lawley,Laurie Curtis,Judy Dav,“The food safety hazard guidebook”,,
  • Eileen Behan,“Therapeutic nutrition: a guide to patient education”,,
  • Isabel Skypala,Carina Venter,“Food Hypersensitivity: Diagnosing and Managing Food Allergies and Intolerance,,
  • Soheila J. Maleki,“Food allergy”,,
  • Arnaldo Cantani ,Pediatric allergy, asthma and immunology”,,
Pytanie: Co sądzisz na temat terapii psychologicznej?

  każdy chociaż raz powinien zasięgnąć porady psychologa

  w razie problemów warto skonsultować się z psychologiem

  nie warto, to strata czasu i pieniędzy