Układ nerwowy i zmysły

Układ nerwowy człowieka dzieli się na ośrodkowy układ nerwowy i obwodowy układ nerwowy. Poznaj budowę, anatomię i choroby układu nerwowego. Układ nerwowy stanowi rozległą i złożoną sieć umożliwiającą nie tylko wewnętrzną koordynację pracy całego organizmu, ale także komunikację i możliwość odbioru i reakcji na bodźce pochodzące z zewnątrz. Jest nadzwyczaj złożoną i skomplikowaną strukturą, przy czym jednocześnie niezwykle delikatną.


Reklama

Spis treści

Układ nerwowy człowieka stanowi najwyższą pozycję wobec innych układów i narządów. Każda bowiem czynność czy zadanie wykonywane przez określony narząd pozostaje pod jego ścisłym nadzorem. Poprzez narządy zmysłów kontaktuje się on ze światem zewnętrznym, ale odbiera również sygnały z wnętrza organizmu. Informacje docierające do ośrodkowego układu nerwowego wywołują jego różnorakie reakcje. Mogą one być natychmiastowe lub opóźnione w czasie, w zależności od potrzeb.

Budowa układu nerwowego

Układ nerwowy dzieli się na dwie zasadnicze części: ośrodkowy układ nerwowy (mózgowie i rdzeń kręgowy) i obwodowy układ nerwowy, czyli system nerwów i zakończeń nerwowych wraz z narządami zmysłów. Obwodowy układ nerwowy służy do przewodzenia bodźców pomiędzy tkankami, narządami a mózgiem, zaś ośrodkowy układ nerwowy odbiera te informacje, gromadzi i przetwarza.

Czynnościowo układ nerwowy dzieli się na

  • układ nerwowy somatyczny
  • układ nerwowy autonomiczny (określany też jako wegetatywny).

Za kontakt z otoczeniem odpowiedzialny jest układ somatyczny, a jego narządami wykonawczymi są mięśnie poprzecznie prążkowane całego ciała.

W sytuacji, kiedy w sposób świadomy kontrolujemy ruchy ciała, wiemy, że jest za to odpowiedzialny układ piramidowy, będący częścią układu somatycznego. Istnieje również część tego układu, która odbywa się poza kontrolą naszej świadomości – są to wszystkie ruchy zautomatyzowane (tzw. odruchy warunkowe) i mechanizmy regulujące napięcie mięśniowe. Ta część nazywana jest układem pozapiramidowym.

Układ nerwowy autonomiczny jest związany z czynnością narządów wewnętrznych i reguluje środowisko wewnętrzne. Aktywność tego układu jest niezależna od woli człowieka. Sprawuje nadzór nad takimi mechanizmami, jak: praca serca, wydzielanie gruczołów, czynność mięśni gładkich, itp.

Pod względem anatomicznym i czynnościowym układ wegetatywny dzieli się na współczulny (zwany też sympatycznym) oraz przywspółczulny (zwany również parasympatycznym), przy czym oba układy działają względem siebie antagonistycznie (przeciwstawnie).

Układ ośrodkowy

Cały ośrodkowy układ nerwowy (OUN) jest zbudowany z istoty szarej i białej. Perikariony, czyli ciała komórek nerwowych (neuronów) tworzą istotę szarą, a istotę białą – pęczki wypustek komórek nerwowych. W zależności od tego, czy mamy do czynienia z mózgowiem czy rdzeniem kręgowym, istoty biała i szara różnie się układają. I tak w mózgu istota szara stanowi część obwodową, a biała – wewnętrzną; w rdzeniu kręgowym jest na odwrót: szara jest w środku, a biała - na zewnątrz.

Reklama

Układ obwodowy

Tworzące obwodowy układ nerwowy parzyste nerwy mózgowe i rdzeniowe wiążą poszczególne receptory i efektory z mózgiem i rdzeniem. Do tej części układu nerwowego zalicza się również mieszczące się w pobliżu mózgu i rdzenia kręgowego zwoje mózgowe utworzone przez ciała komórek neuronów czuciowych.

Reklama

Zmysły

Zmysły umożliwiają nam odbieranie z otoczenia informacji w postaci rozmaitych bodźców: mechanicznych, świetlnych czy akustycznych. Każdy z nich wyposażony jest we właściwe dla siebie receptory (sensory), które reagują na konkretny rodzaj bodźców. Spełniają one ważne zadanie, gdyż to dzięki nim możemy poznać otaczający nas świat.

U człowieka występuje pięć zmysłów: wzrok, słuch, smak, węch i dotyk. Zmysły odgrywają więc bardzo ważną rolę w życiu człowieka. To one pozwalają nam z jednej strony cieszyć się pięknem tego świata, a z drugiej strony unikać zagrożeń jakie z sobą niesie.

Bibliografia

  • Bochenek A., Reicher M.: „Anatomia człowieka. Tom I. Anatomia ogólna, kości, stawy i więzadła, mięśnie”. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 2006

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!