Odruch Babińskiego – kiedy występuje i co oznacza?

Sprawdzanie odruchu Babińskiego u dziecka
Źródło: 123RF

Autor

Joanna Barczykowska

Odruch Babińskiego u niemowląt jest prawidłowym fizjologicznym objawem, który wynika z niedojrzałego układu nerwowego. Gdy jednak występuje u starszych dzieci i dorosłych jest oznaką poważnych dysfunkcji neurologicznych i powinien być wskazaniem do przeprowadzenia tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego struktur ośrodkowego układu nerwowego.

W 1896 roku Józef Babiński, francuski lekarz polskiego pochodzenia, uznawany za współtwórcę podstaw neurologii, opisał patologiczny odruch stopy świadczący o uszkodzeniu ośrodkowego układu nerwowego. Odruch Babińskiego to jeden z najważniejszych skórnych odruchów neurologicznych. Sprawdza się go podrażniając stopę twardym przedmiotem np. młotkiem neurologicznym czy kluczem (u noworodków wystarczy dotknięcie palcem). Lekarz w trakcie badania przesuwa przedmiot po boczny grzbiecie stopy, od pięty do małego palca. Naturalną reakcją zdrowego organizmu na tego typu bodźce jest wygięcie się w dół wszystkich palców stopy (tzw. ujemny objaw Babińskiego).

Zobacz wideo: Jak kąpać, przewijać i szczepić niemowlaka?

Podrażnienie stopy może jednak wywołać odruchowe wyprostowanie dużego palca i jego grzbietowe zgięcie (do góry), czyli dodatni odruch Babińskiego. Zdarza się, że towarzyszy temu także odruch podeszwowy pozostałych palców, czyli zgięcie ich do dołu, wachlarzowe ich rozstawienie lub zgięcie dolnej kończyny w trzech stawach. Objaw Babińskiego może wystąpić w obu stopach lub tylko jednej.

Odruch Babińskiego u dzieci

Dziecko rodzi się z odruchami, które są reakcjami na zewnętrzne bodźce, pozwalającymi wykryć wiele zaburzeń. Sprawdza się je rutynowo podczas wizyty kontrolnej u lekarza pediatry. Odruch Babińskiego u dzieci nie jest niczym niepokojącym i wynika z tego, że ich układ nerwowy nie jest w pełni rozwinięty. Do 18. miesiąca życia (choć niektórzy uważają, że nawet do 3. roku życia) odruch Babińskiego u dzieci traktowany jest jako prawidłowa, fizjologiczna reakcja organizmu, która z czasem zanika i zostaje zastąpiona odruchem podeszwowym. Przyjmuje się jednak, że odruch Babińskiego u dzieci powyżej 3. roku życia może świadczyć o dysfunkcji układu piramidowego (to część układu nerwowego, która kontroluje ruchy dowolne i prawidłową postawę ciała).

Przyczyny odruchu Babińskiego

Objaw Babińskiego u dorosłych zawsze traktowany jest jako stan patologiczny. Choć sam w sobie nie powoduje żadnych zaburzeń funkcji stopy, to jest jednak sygnałem, że w ośrodkowym układzie nerwowym może dziać się coś złego. Odruch Babińskiego jest najczęściej wynikiem chorób neurologicznych, w tym stwardnienia rozsianego, stwardnienia zanikowego bocznego, może być wynikiem urazu mózgu, nowotworów ośrodkowego układu nerwowego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, udarów czy uszkodzenia rdzenia kręgowego. Objawy piramidowe występują także w mózgowym porażeniu dziecięcym, zespole Leigha, otępieniu czołowo-skroniowym, chorobie Gauchera.

Odruchu Babińskiego nie leczy się, jest on jednak podstawą do szerokiej diagnostyki struktur układ ośrodkowego układu nerwowego. Najczęściej po stwierdzeniu odruchu Babińskiego lekarz kieruje pacjenta na tomografie komputerową lub rezonans magnetyczny. Może się także zdarzyć, że zleci wykonanie punkcji lędźwiowej i pobranie do badania płynu mózgowo-rdzeniowego.

Odruch Babińskiego nie zawsze czytelny

Odruch Babińskiego nie zawsze jest widoczny, choć lekarz podejrzewa u pacjent zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym. Nie można sprawdzić odruchu u chorych po uszkodzeniu rdzenia kręgowego, u chorych z uszkodzeniami nerwów obwodowych i osób, które mają zmiany zwyrodnieniowe stawów nóg.

Czytaj też:

Oceń artykuł

(liczba ocen 18)

WASZA OPINIA JEST DLA NAS WAŻNA