Najzdrowsze miejsce w internecie

Jakie są poszczególne etapy w łańcuchu przeżycia?

Łańcuch przeżycia to bardzo ważny schemat postępowania, który ma celu umożliwienie przeżycia poszkodowanemu w sytuacji nagłego zatrzymania krążenia (NZK). Składa się z 4 ogniw, następujących bezpośrednio po sobie, zawierających elementy pierwszej pomocy przy NZK. Przeczytaj, na czym polega każda czynność.
Łańcuch przeżycia to zespół czynności podejmowanych po nagłym zatrzymaniu krążenia
123RF
W skrócie
  • Łańcuch przeżycia to zespół czynności, które są niezbędne przy udzielaniu pierwszej pomocy u poszkodowanych z nagłym zatrzymaniem krążenia. Określane są jako najważniejszy algorytm ratowniczy. Jego zadaniem jest umożliwienie przeżycia pacjentowi.
  • Ogniwa łańcucha przeżycia to 4 etapy postępowania, które dokładnie określają, jak je wykonać i w jakiej kolejności. Zasady są proste i łatwe do zapamiętania, aby każdy świadek zdarzenia mógł skutecznie pomóc poszkodowanemu do przyjazdu karetki pogotowia ratunkowego.
  • Pierwsze trzy etapy łańcucha może wykonać każdy, ponieważ nie wymagają fachowej wiedzy medycznej. Ostatni etap należy już do służb ratunkowych. Pominięcie nawet jednego ogniwa znacznie zmniejsza szanse na przeżycie chorego.
SPRAWDŹ TEŻ: Jak powinna wyglądać pierwsza pomoc?
Spis treści

Co to jest łańcuch przeżycia?

Łańcuch przeżycia to pojęcie z zakresu medycyny ratunkowej. Określa zespół czynności, których zadaniem jest umożliwienie przeżycia osobie, u której doszło nagłego zatrzymania akcji serca i krążenia.

Zasady są proste i może wykonać je każdy, kto jest świadkiem wypadku czy nagłego zdarzenia. Przeprowadzenie kolejnych etapów łańcuchu przeżycia zwiększa szansę na uratowanie ludzkiego życia nawet o 60 proc.

Zgodnie z definicją, łańcuch przeżycia to poszczególne działania, które należy wykonać przy udzielaniu pierwszej pomocy osobie, u której nastąpiło nagłe zatrzymanie krążenia (NZK).

Składa się z czterech głównych ogniw, następujących kolejno po sobie. Skuteczność akcji ratowania życia jest największa, gdy wszystkie poszczególne działania są wykonywane bezpośrednio po sobie.

Nagłe zatrzymanie krążenia może doprowadzić do ustania mechanicznej czynności serca. Pierwsza pomoc w tym zakresie polega na natychmiastowej interwencji w celu przywrócenia krążenia. To bardzo ważny moment, bez niego zatrzymanie krążenia przedłuża się i skutkuje zatrzymaniem oddechu oraz nieodwracalnymi zmianami w obrębie ośrodkowego układu nerwowego.

W najgorszym scenariuszu dochodzi do zgonu pacjenta. Sytuacje nagłego zatrzymania krążenia mogą pojawić się w różnych sytuacjach, nie tylko w czasie wypadków samochodowych. Zdarzają się w domu, w pracy czy sklepie. Łańcuch przeżycia w każdym przypadku ratuje życie.

Ogniwa łańcucha przeżycia

Łańcuch przeżycia składa się z różnych elementów, nazywanych ogniwami. Wszystkie są tak samo ważne i konieczne do przeprowadzenia. Wykonanie każdego elementu łańcucha przeżycia stwarza możliwość uratowania życia konkretnej osoby. Przerwanie łańcucha, czyli pominięcie któregoś ogniwa może doprowadzić do śmierci poszkodowanego.

Zasady pierwszej pomocy, w tym także ogniwa łańcucha przeżycia są tak skonstruowane, aby każdy mógł je w prosty sposób zrozumieć i zapamiętać. Stosowane krok po kroku prowadzą do zamierzonego efektu, jakim jest ratowanie ludzkiego życia.

Sama nazwa „łańcuch” oznacza, iż wszystkie ogniwa są tak samo ważne i muszą następować po sobie w ściśle podanej kolejności. Wystarczy, że zabraknie jednego elementu, a wszystkie działania staną się nieskuteczne.

Każdy powinien posiadać wiedzę, jakie są ogniwa łańcucha przeżycia. W nagłych zatrzymaniach krążenia decydujące znaczenie ma czas – działania ratownicze powinny być podjęte w ciągu kilku minut od utraty przytomności.

Z ilu ogniw składa się łańcuch przeżycia?

Medycyna ratunkowa wyróżnia 4 ogniwa łańcucha przeżycia. To kolejne etapy (punkty) działania następujące bezpośrednio po sobie, które zwiększają szansę przeżycia.

Łańcuch przeżycia w punktach należy wykonać jak najszybciej, w odpowiedniej kolejności, nie pomijając żadnego elementu. Tylko takie działanie ratuje życie chorego.

Łańcuch przeżycia składa się z następujących ogniw:

  • wczesne rozpoznanie stanu zagrożenia życia lub zatrzymania krążenia i wezwanie służb ratowniczych, dzwoniąc pod numer alarmowy 999 lub 112,
  • rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej,
  • wczesna defibrylacja,
  • szybkie wdrożenie zaawansowanych zabiegów resuscytacyjnych i właściwa opieka poresuscytacyjna.

Trzy pierwsze ogniwa może wykonać każdy, w tym zakresie nie jest potrzebna fachowa wiedza medyczna. Każdy, kto jest świadkiem wypadku czy nagłej utraty przytomności przez drugą osobę powinien podjąć takie działania.

Wezwana karetka dociera na miejsce zdarzenia po kilku czy kilkunastu minutach od zgłoszenia. Czynności podjęte do tego czasu w wielu przypadkach decydują o życiu i możliwości dalszej fachowej interwencji.

Pierwsze ogniwo łańcucha przeżycia

Pierwsze ogniwo łańcucha przeżycia to wczesne rozpoznanie stanu zagrożenia. Świadek zdarzenia musi upewnić się, czy doszło do nagłego zatrzymania krążenia.

Należy sprawdzić, czy poszkodowany jest przytomny pytając go o samopoczucie lub lekko potrząsając ramionami. W sytuacji braku reakcji ze strony chorego trzeba sprawdzić tętno przez przyłożenie palców do tętnicy szyjnej.

Odchylając głowę chorego do tyłu tak, aby żuchwa uniosła się do góry można ocenić oddech. Uniesienie brody i odchylenie głowy jednocześnie, zapewnia drożność dróg oddechowych. Należy także ocenić ogólny stan osoby poszkodowanej.

Kolejnym etapem pierwszego ogniwa łańcucha przeżycia jest wezwanie służb medycznych, czyli pogotowia ratunkowego, dzwoniąc na 999 lub 112. Wezwanie pogotowia następuje w każdym przypadku – zarówno utraty przytomności, jak i występowania niepokojących objawów, które sygnalizują zatrzymanie akcji serca (duszność, potliwość czy ból w klatce piersiowej).

Specjaliści potwierdzają, że jest to najważniejszy krok w udzielaniu pierwszej pomocy.

Drugi etap łańcucha przeżycia 

Drugie ogniwo łańcucha przeżycia to wczesne podjęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Jej zadaniem jest zwiększenie szansy na przeżycie poszkodowanego. Jeśli chory nie oddycha to należy przyjąć założenie, iż doszło do zatrzymania krążenia. Resuscytacja powinna być wykonywana do przyjazdu służb medycznych lub odzyskania oddechu przez poszkodowanego. 

Drugi etap łańcucha przeżycia składa się z następujących czynności:

  • ułożenie poszkodowanego na plecach, na twardym podłożu,
  • osłonienie klatki piersiowej,
  • przyklęknięcie przy poszkodowanym, ustawienie prostopadle do klatki piersiowej i zablokowanie rąk w łokciach,
  • uciskanie klatki piersiowej w dolnej połowie mostka 30 razy na głębokość 5 cm, a następnie wykonanie 2 oddechów metodą usta - usta. Można także ograniczyć się tylko do uciskania klatki piersiowej.

W przypadku, gdy poszkodowanym jest dziecko resuscytację drugiego ogniwa łańcucha przeżycia należy rozpocząć od 5 oddechów ratowniczych.

Trzecie ogniwo łańcucha przeżycia

Trzecie ogniwo łańcucha przeżycia to wczesna defibrylacja, która jest wykonywana w razie potrzeby. Jeśli w pobliżu zdarzenia znajduje się automatyczny defibrylator zewnętrzny należy go użyć, aby przywrócić czynność serca.

Impuls elektryczny prądu stałego z defibrylatora przepływa przez serce i pobudza je do pracy. Tego typu urządzenia często znajdują się w galeriach handlowych, urzędach czy hotelach.

Automatyczne defibrylatory są proste w obsłudze, a po ich włączeniu i przyczepieniu elektrod wystarczy postępować zgodnie z poleceniami głosowymi. 

Defibrylacja w trzecim ogniwie łańcuchu przeżycia jest pomocna tylko przy niektórych przypadkach zatrzymania krążenia. Medycy jednak hołdują zasadzie, iż lepiej niepotrzebnie wykonać defibrylację niż nie wykonać jej w ogóle przy niejednoznacznych objawach.

Kolejne ogniwa łańcucha przeżycia

Czwarte ogniwo łańcucha przeżycia dotyczy wdrożenia zaawansowanych zabiegów resuscytacyjnych. Należą do nich przede wszystkim działania podjęte na miejscu zdarzenia przez zespół pogotowia ratunkowego.

Pracownicy medyczni oceniają sytuację i stan poszkodowanego. Podejmują czynności, których zadaniem jest przywrócenie prawidłowego krążenia, dokonują analizy rytmu serca i ewentualnie wykonują defibrylację.

Kolejne ogniwo łańcucha przeżycia polega na przetransportowaniu chorego do szpitala, aby rozpocząć opiekę poresuscytacyjną i wdrożyć odpowiednie leczenie. Jeżeli u poszkodowanego nie doszło do nieodwracalnych zmian na skutek niedotlenienia mózgu, chory powinien po pobycie w szpitalu wrócić całkowicie do zdrowia.

Czytaj również

Bibliografia

  • G. Skonieczny, M. Marciniak, K. Jaworska „Nagłe zatrzymanie krążenia — możliwości zastosowania defibrylacji w prewencji pierwotnej i wtórnej”, Forum Medycyny Rodzinnej 2012, tom 6, nr 6, 283–290.
  • A. Górecki „Nagłe zatrzymanie krążenia – aktualne wytyczne postępowania resuscytacyjnego”, Borgis - Postępy Nauk Medycznych 2-3/2007, s. 87-97.
  • Wytyczne resuscytacji 2021, Europejska Rada Resuscytacji, Polska Rada Resuscytacji.
  • „Łańcuch przeżycia podstawowe czynności ratownicze”, www.prc.krakow.pl (data dostępu: 16.01.2022).
Jolanta Woźniak
Artykuł napisany przez
Jolanta Woźniak
Absolwentka Prawa na Uniwersytecie Łódzkim. Pierwsze doświadczenie zawodowe zdobywała, jako pracownik Działu Penitencjarnego i Organizacyjno-Prawnego w Areszcie Śledczym w Łodzi. Od 2004 roku Zastępca Prezesa i Członek Zarządu w Miejskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Od kilku lat copywriterka, głównie w tematyce prawnej, ale i medycznej i parentingowej. Prywatnie miłośniczka dobrego kina.
Pokaż więcej
Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny?
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!
Więcej z kategorii Zdrowie
Przeczytaj artykuł
Chwyt Heimlicha - jak wykonać ten manewr przy zakrztuszeniu?
Jak się robi uchwyt Heimlicha
Przeczytaj artykuł
Jakie są domowe sposoby na meszki? Czego użyć?
Meszki najbardziej dokuczają w okresie od kwietnia do sierpnia
Przeczytaj artykuł
Wstrząs hipowolemiczny (wstrząs krwotoczny) - przyczyny, objawy, postępowanie
Pacjent po wstrząsie hipowolemicznym
Podobne artykuły
Pierwsza pomoc przy złamaniach. Etapy zrostu kości
Opatrunek zastawkowy - BCS, a ACS. Kiedy i jak założyć?
Apteczka taktyczna - wyposażenie. Co powinna zawierać?
Rana postrzałowa - jak wygląda pierwsza pomoc? Operacja
Może to Cię zainteresuje
Dzbanek filtrujący - jaki wybrać i dlaczego filtrować wodę?
Jaki materac do łóżeczka dziecięcego? Na co zwrócić uwagę?
Jaki roller do twarzy wybrać i na co pomaga taki masaż?
Olejek CBD - jaki wybrać i czym się kierować przy zakupie?

Czym jest long covid? 😷
Trwa nawet do 12 tygodni 🤧